تفصیل | شهادت 

10th December, 2018


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

اوس چى روسان له مجاهدينو سره مخامخ خبرو اتروته مجبور شوى دا د مجاهدينو لويه فتحه ګنم

2016-11-27

د جمعى مبارکه ورځ  د ليندى د مياشتى (١١) مه  نيټه د نصرت  مينى  جامع  جومات

 پيښور -  شهادت

د حزب  اسلامى افغانستان  امير مجاهد ورور حکمتيار د نصرت  مينى  په  جامع  جومات  کى د جمعى  د لمانځه  د لومړى  خطبى  په  ترڅ  کى  يوه  ارزښتناکه  او  عالمانه وينا  واوروله.  د محکنى وعدى  پر اساس  مونږ  دغه  وينا  چى  د روانو حالاتو په  ارتباط ډير نوى  مطالب   لرى،  د شهادت ورځپاڼى  درنو لوستونکو د  زياتى  خبرتيا  لپاره  په  بشپړه توګه  نشرته  سپارو.

مجاهد  ورور حکمتيار خپله  وينا داسى  پيل  کړه:

الحمدلله  نحمده  و نستعينه و نستغفره و نومن به  و نتوکل  عليه  و نعوذ بالله  من شرور انفسنا  و سيئات   اعمالنا من  يهده  الله  فلا مضل له  ومن  يضلل  فلا هادى  له.

فاعوذ بالله  من الشيطن  الرجيم  -  بسم الله الرحمن الرحيم

واعدوالهم  ما استطعتم  من قوه  و من رباط  الخيل  ......  (صدق الله العظيم)

الله (جل  على شانه)  پدى  څو مبارکو  آيتونو کى له  يو طرف  نه  مسلمانانوته  امر کوى چى  ددښمن  مقابلى ته  تيارشى،  ځان  برابر کړى. وسايل تهيه  کړى. او  ځان  تقويه  کړى  او  له  بله  طرفه  د صلحى  په  حالت کى  هلته  چى  دښمن  وسله  پرځمکه  کيښوده او د صلحى  طرف  ته بلنه  ورکوى ،  په  هغه  حالت  کى  هم ورته  خاص  هدايات کوى  خداى (ج)  فرمائى  (واعدوالهم  ما استطعتم ) او دوى ته  قوت  تيار کړى تر کومه  چى توانيداى  شى د قوت لفظ  پدى  مبارک  آيت کى عام  راغلى  دى او ټول  جنګى  سازو سامان  وسائل  او  جنګى  مهارتونه،تمرينات  ، تربيى  او آموزش  پکى  شامل  دى  څومره  چى  توانيدلاى  شى  ددښمن  په  مقابل  کى وسائل   برابر کړى.  څومره چى  توانيدلاى  شى  خپل  افراد تربيه  کړى. دا  په  هر دور کى فرض  دى ځکه د نيزى  او د تورى  دور وى  هلته  به  نيزى او توره برابر  وى او چى  د ... وسائلو   دوران  وى،  هلته  به  همداغسى  له  دښمن  سره  برابر  ترکومه  حده  پورى  چى تاته  امکان  لرى  وسايل  برابر  کړى (واعدوالهم  ما استطعتم من قوه  ومن  رباط  الخيل )

ترڅو چى  توانيدلاى  شى  او ترکومه  ځايه   چى  ستاسى  په  قرآن  او طاقت  کى  وى  استطاعت  لرى، ديته  قوت او د جنگ  لپاره  تيار تړلى آسونه برابر کړى  که څه  هم  دا تړلى آسونه  په قوت  کى  پخپله  راځى  ولى ددى  مکرر ذکر ددى  په خاطر  وشو  چى  په  هه  دور کى  آسونو زيات  اهميت  درلود.

د يوه  ملک  د فتح  کولو   له پاره  په  پوځ  کى  د اسونو  ضرورت  ډير زيات  وو.  په  همدى  خاطر  د قوت  له  ذکر  نه  پس  د اسونه  مکرره  يادونه  کيږى.

(ترهبون  به عدوالله  وعدوکم)   ...   په  همدى   قوت  او تړلو  آسونو سره  د الله  (جل  على  شانه)  دښمن  او خپل  دښمن  (و آخرين  من  دونهم) او پردوى سر بيره  څه  نور (لا تعلمونهم)  چى  هغوى  تاسى  نه پيژنى   څه  دښمنان  داسى  دى  چى  مترصد دى، په  کمين  کى  دى، مناسب  فرصت   ته  په  انتظار  کى  دى.  چى  يا  تاسى  غافل  شى او يا  ضعيف  او له  همدى  فرصت  نه  په  استفادى  سره  هغوى  خپله  دښمنى  ستاسى  په خلاف  څرګنده  کړى.  هغه  پټ  مناسب  فرصت  ته  منتظر دښمنان  هم  ور باندى  وو  يروى (  الله  يعلمهم)  هغه چى  تاسى  يى  نه  پيژنى  او  الله (جل على شانه)  يى  پيژنى  تاسى  لا  تر اوسه  د هغوى  په  هکله دا بصيرت او پوهه  نلرى  چى  دوى  هم  دښمنان  دى او فرصت ته  منتظر  دى او چى  کله  تاسى  هغه  ضعيف  ومومى بيا  به  هغوى  هم  ددښمنانو په  کتار کى  په  تاسى  باندى  حملى  کوى.  هغه  لا تراوسه پورى  تاسو د دوستانو په  نامه  پيژنى  له  هغوى نه ويره او تشويش  نلرى  خو هغوى فرصت  ته  منتظر  دى.  الله  (جل على شانه)  يى  پيژنى  تاسو يى  نه پيژنى (لا تعلمونهم  الله يعلمهم ) د قوت  او د تړلو  آسونو برابرول  ددى  لپاره  دى  چى د الله  جل على شانه  دښمن  او خپل  څرګند دښمن  هغه  چى تاسو يى  ددښمنانو په  حيث  پيژنى  ، د تاسو په  خلاف  ئى  خپله  دښمنى اعلان  کړى  هغه  هم  وويروى. هغه  خوک  چى  تاسو ئى  لا  تراوسه ددښمن  په صف  کى  نه پيژنى .

هغه  هم   ورباندى  وير وى، ددوى دويرولو په خاطر بايد  وسايل برابر  کړى  او تړلى  ... ( و ما تنفقوا من شئ  فى  سبيل  الله  يوف  اليکم  و انتم لا تظلمون)  او څه  چى  د الله جل  على  شانه  په لاره  کى  د وسايلو د برابرولو له پاره او د قوت  د تعبيه  کولو په  خاطر خرڅوى  (يوف   اليکم )  پوره  او کامل  به  تاسى  ته بيرته  درکول کيږى.

د هه بدله او اجر  په دنيا  او آخرت کى  تاسى  ته  مکمل درکول کيږى (و انتم لا تظلمون) او په  تاسو باندى  به  ظلم  نه کيږى. ستاسو  قربانى  نه ضايع  کيږى. الله  جل على شانه  ددى  ضامن  دى چى  ددى  قربانى  بدله  او عوض  به  په  مکمل  ډول پرته  له  دى چى  له  هغه نه  څه  کم شى  په  دنيا او آخرت  کى بيرته  درکړه شى.

دا خو د جنګ حالت  دى د جنګ  په  حالت کى به  تيار او چمتو وى او پوځ  او وسائل  به  دى تر هغه  حده  پورى  چى  ستاسو توان او وس کيږى  دښمن  ته  برابر کړى  وى پدى  سره به  دښمن  وير وى خو چى  ته  کله  دى  مرحلى ته  ورسيدى  چى  ستا قوت  ، نظم ، پوځ، وسايلو ددښمن  په  زړه  کى  ويره او خوف  را پيدا کړ او هغه  له  تاسره  د جنګ  توان  او طاقت  له لاسه  ورکړ او  صلحى ته تيار شو (و ان جنحوا لهم ) او چى  کله  هغه  صلحى  ته  متمايل شو، بلند پروازى يى  پريښودله ، وزرونه يى  ټيټ  کړل  او صلحى  ته  چمتو شو او  وزرونه يى  ټيټ  کړل  ( فاجنح  لها)  ته  هم صلحى  ته  متمايل  شه ( و توکل  على الله) تاسو  په  الله  جل على شانه  بروسه  وکړى (انه  هوالسميع  العليم)  يقيناً  هغه  عليم او  اوريدونکى  ذات  دى  هغه  ددښمن  په  مکر او توطئى  باندى عالم  او پوه  دى. هغه  د هغوى  په  هيلو او نيرنګونو باندى  علم لرى،  سميع  او عليم  خداى جل على شانه  تاته  کفايت  کوى،  دا دوه  مبارک  آيتونه  يو په  بل  پسى دا ښيى  چى  صلحه  د قوت  دمرحلى  کار  دى. نه  د ضعيف او ناتوانى  د مرحلى. چى  ستا له  قوت  او وسائلو  نه  ددښمن  په  زړه  کى  ويره او خوف  را  پيدا شو.  هغه  پدى  وپوهيدو چى نور  له  تاسره  د مقابلى تاب  او  توان  نلرى،  هغه  له  تاسره  له  جنګ  نه نا اميده  شويدى او له  دى نه  وروسته  صلحى  ته  تيار  شو (فاجنح  لها) ته  هم  صلحه  وغواړه  او په  هغه مرحله  کى چى  ته قوى  يى  د قوت  له  موضع  نه  خبرى  کوى او دښمن  ستا قوت تسليم  کړى  هغه  ستا  له  مقابلى  نه عاجز شوى او د عجز او د ناتوانى  په وجه  صلحى  ته  تياريږى  او صلحى  ته  خپل  تمايل  ښيى (فاجنح لها) بيا نو له  ويرى او پروانه  پرته  هم صلحه  وکړه  او توکل على الله  په  خداى جل على شانه  توکل  وکړه.  دا دوه  مبارک  آيتونه په صريحو الفاظو  هر ډول شک او شبه  ختموى. صلحه  د ضعف کار ندى د قوت  د مرحلى کار دى. د ضعف  په  مرحله کى  قرآن  عظيم  الشان مونږ  له صلحى  څخه  منع  کوى، خو چى  ته کله  قوى يى، سنګر او مورچل  دى قوى دى دښمن   دى د مورچل  له  فتحى  نه  عاجز شو، تا خپله  برترى  ثابته   کړه  او  اوس د قوت  له  موضع  نه  خبرى  کوى. دښمن   هم  ستا قوت  تسليم  کړى  هغه  ستا په  خلاف  نور  له  جنګ  نه  عاجز شوى په  دى  مرحله  کى چى  هغه  صلحى  ته  تمايل  ښيى  (فاجنح لها) ته  هم  صلحى  ته  مائل  شه او توکل  على الله په  خداى جل على شانه  بروسه  وکړه (انه  هوالسميع العليم)  يقيناً  چى  هغه  همدا دى دى اوريدونکى  عليم  ذات.  په  بل  مبارک  آيت  کى قرآن  عظيم  الشان چى  يوى خاصى  مرحلى  پورى ارتباط   لرى. مونږ  له  صلحى او روغى  جوړى  نه منع  کوى.

(فلا تهنوا و تدعوا الى  السلم و انتم  الاعلون والله  معکم ولن يترکم  اعمالکم) سست  کيږى  مه  ستاسو شور او شوق  او نشاط بايد  له  منځه  ولاړ نشى  د آينده  په  نسبت  بايد ستاسو اميدوارى  تضعيف نشى. (اقلاً  تهنوا) سست  کيږى  مه  (و تدعوا  الى السلم)  او صلحى  روغى  ته  بلنه  مه  ورکوى ( و انتم  الاعلون)  تاسو برتر او اوچت  ياست تاسو لوړياست  له  دينه چى  صلحى  ته بلنه  ورکړى  او د ضعف ، حقارت او ناتوانى احساس  وکړى  او ددښمن  لويى  تسليم  کړى.  د هغه  په برترى  اعتراف  وکړى  (انتم  الاعلون  و الله  معکم)  الله  (جل على شانه)  له  تاسو سره  دى. د يوازيتوب  احساس  به  هم  نه  کوى احساس  د ضعف  او ناتوانى  به  هم  نه کوى الله (جل على شانه) له تاسره  دى   (و الله  معکم  او لن  يترکم  اعمالکم)   او هيڅکله  به  هم  ستاسى  عملونه   ضايع  نه  شى. ستاسو قربانى، ستاسو  شهادتونه او  تاسو چى  د خداى  په  لاره  کى  څه  کړى  هغه  خداى  نه ضايع  کوى  ولن  يترکم  اعمالکم  دا  ويره  او تشويش  هم  مه لرى  چى  که  دغه  صلحه  ونه  منى له  دښمن  سره   روغه  جوړه   ونه کړى  ممکن  ستاسو قربانى  حبط  شى،  نه (ولن  يترکم  اعمالکم)  په  دى  مبارک  آيت  کى  له  يو طرف  نه  قرآن  عظيم   الشان  پر مسلمان حکم  کوى  چى  دى  به  صلحى  ته  بلنه  نه ورکوى  يعنى  دښمن  ته  به  د صلحى او روغى  جوړى  بلنه  نه  ورکوى. بلنه  به  دده له طرفه  نه وى. دده  شان  له  دى  نه ډير  ستر او اوچت  دى چى  هغه  دښمن  ته  د صلحى او روغى  جوړى  پيام  وليږى  او هغه  روغى  جوړى  او صلحى  ته  راوبلى.

نه  له يو طرف  نه  خوحکم  همدا دى چى  مسلمان  به صلحى  اوروغى  جوړى  ته بلنه  نه  ورکوى.  صلحه او د روغى  جوړى  پيام  او  تمايل  به  ددښمن  له  طرف  څخه  وى  په  يو بل  مبارک  آيت  کى  هم راغلى  دى  چى ( فان  جنحوا للسلم) که  دا  تمايل  همدغسى  ددوى  له  طرف  نه  پيل  شو.  هغوى  روغى  جوړى  او  صلحى  ته  بلنه   ورکړه او  متمايل  شول ( فاجنح  لها)  حتى  د صلحى  او د روغى  جوړى  طرف  ته  تمايل  ددښمن   له طرف  څخه  وى  په يو بل  مبارک آيت کى هم راغلى  دى چى : (فان  جنحوا للسلم) که  دا  تمايل  همدغسى  ددوى له  طرف  نه پيل  شو. هغوى روغى  جوړى   او صلحى  ته  بلنه  ورکړه او  متمايل  شول ( فاجنح  لها)  حتى د صلحى  او د روغى  جوړى  طرف  ته  تمايل  ددښمن  له طرف  نه پيل  شوى او دلته  په صريحو الفاظو  سره  فرمايى  چى (تاسو به  د صلحى او روغى  جوړى طرف  ته بلنه  نه  ورکوى.

دوهم  مفهوم  چى دا مبارک  آيت  يى  افاده  کوى دا دى چى د ضعف  په  وجه  به د صلحى  طرف  ته بلنه  نه  ورکوى. يعنى  له  دښمن  سره  صلحه  او روغه  جوړه  د ضعف  د وخت کار ندى د ضعف  او د ناتوانى  په  وخت  کى اسلام  له  دښمن  سره  د روغى  جوړى  او  صلحى  نه  ممانعت  کوى.

ځکه  هغه روغه  جوړه  چى  د ضعف  په  وخت  کى  کيږى.  هغه به  ددښمن   په شرايطو برابروى.   هغه  به  له  هماغو شرايطو  سره  برابر وى  چى  ددښمن  په خوښه   برابر وى. ديوه  ضعيف او قوى  تر منځه روغه  جوړه.  طبيعى ده  چى  په  برابرى او عدل  سره  نه  کيږى . هغه  به  ددښمن  په  شرايطو برابروى ، هغه به  له  هماغو شرائطو سره  برابروى  چى د دښمن  په  خوښه برابروى. ديوه ضعيف او قوى  ترمنځه  روغه  جوړه، طبيعى ده چى  په  برابرى او عدل  سره  نه  کيږى  بلکى  حتماً  به  دقوى  په  ګټه   وى. هغه به  دقوى  په  وړاندى  اعتراف  کوى او د ضعف او ناتوانى  سند به  ورکوى. هغه به  ټول هغه  شرائط  منى چى  د قوى  طرف  له  خوا  وضع  شوى  دى،  پدى  خاطر اسلام  امر کوى چى  د ضعف  په  وخت  کى  به  صلحى  ته بلنه  نه  ورکوى.

لومړى  آيت  مى هم چى  تلاوت کړ مفهوم  يى همدغه  دى. صلحه   او روغه  جوړه   پس  له  له  هغه  چى  ستا او دښمن  ترمنځ  کم  ترکمه  له  عسکرى لحاظه توازن راغلى  وى او تا ددښمن  په  خلاف  کافى  وسايل  برابر کړى  وى.

کله  چى  ته د قوت  له  موضع  نه  خبرى  وکړى  نه د ضعف  اوناتوانى  له  موضع  نه ، بيا سوله  کولاى  شى دا آيت  موږ ته دا هم  ښيى چى  کله  هم  دښمن  احساس  د برترى کوى تر مسلمان  نه ځان  لوړ او اوچت   ګڼى صلحى  ته  اجازه  نده  شوى  د شکستونو په  وجه  د صلحى اجازه  نده  شوى. داسى  نه چى  ته د شکست  نه بعد صلح  کوى داسى  نه چى  دښمن  د برترى او لويى  احساس  کوى او ته  صلحه  کوى، د ضعف  په  وخت کى او له  شکست  وروسته  د دښمن  د برترى  په  وخت کى د صلحى ممانعت  شوى،  ولى چى  کله  تا  خپل برترى  لوړوالى  او تفوق  ثابت  کړ بيا دا صلحه  کولاى شى، بيا  که دښمن صلحى او روغى  جوړى  ته  متمايل  شى نو ته هم  تمايل  وکړه  او په  دى کى  ممانعت نشته  د حديبيى صلحه  هم  چى  متاسفانه  ځينى حلقى او تاريخ  ليکونکى ئى  د ضعف  صلح  ګڼى د قوت صلحه  ده. دا  صلحه  په  مدينه  منوره  کى  د مسلمانانو د ملک  په  پايتخت  کى  نده  شوى  بلکى  په  داسى  وخت  کى  شوى  چى  مسلمانان  په  حرم او حديبيه  کى دى او ددښمن  د پايتخت  په  زړه  کى  دښمن  مسلسل  شکستونه  خوړل  وه.

په  بدر،  احد کى او خندق  کى  ددښمن  ټول  کوشش  او  هلى ځلى  بى ګټى  پاتى شول. داسى  چى  مسلمانان دى  مرحلى  ته  رسيدلى  وو چى  غوښتل  ئى  خپل  دا مسلم  حق  ترلاسه  کړى . ددى  نه  مخکى  هغو د يوه باغى  ټولګى  په  حيث  پيژندل  کيدل  چى  قريشو حتى  د مدينى  منورى  په  شاوخوا کى  هم  په  آرامه  نه  پريښودل  او هميشه  په  دفاعى  جنګ  مصروف  وو، تعرض  ددښمن  له  طرفه  وو،  ولى  چى  کله  دښمن  له  تعرضى  جنگ  نه  نا اميده شو او ټول   تعرضى  جنګونه  ئى  بى  نتيجى  پاتى  شول   او په   داسى  رسالت  کى واقع  شول  چى  له  دى  نه پس  نور هغه پر مدينى  منوره باندى  د تجاوز او تيرى  قوت  اوجرات  نلرى او مسلمانانو له خپل  مجهز لښکر سره را روان شوى چى  ترڅو  د کعبى  معظمى  شاوخواته  طواف وکړى  د مکى  مکرمى  نه  ديارلس  کيلو متره  لرى  په  حديبيه  کى چى  د دښمنانو پايتخت  دى  صلحه  کيږى.

صلحه  هم پدى  عنوان  چى نور مسلمانان د بيل  امت  په  حيث وپيژندل شى  د هغوى  په  ملک  باندى  اعتراف  شويدى  هغوى  د يو بيل قوت  په  حيث  منل  شوى  دى  په  دى  اندازه  صلحه  شوى. متاسفانه  ځينى نور دا ګمان  کوى چى  د قرآن  عظيم الشان  دا مبارک  آيت  چى  زه  به  يى  وروسته  قرائت  کړم   دا  مفهوم ورکوى چى  بايد د ضعف په  حالت  صلحه  وشى.

قرآن فرمايى (لايتخذالمومنون  الکافرين اولياء  من  دون المومنين  و من يفعل ذلک  فليس  من الله فى شى، الا ان تتقوا منهم  تقه   .....  والى الله  المصير) مومنان  دى  له مومنانو نه  پرته  کافران  په  دوستى  نه  نيسى چى  له  تاسونه  چا  همدا کار وکړ هغه  خپل  ټول  تعلقات له  خداى سره  قطع  کړل ، نور هغه  له  خداى  سره  په  هيڅ  شى  کى  اړيکى  نلرى. (فليس  من الله فى شى)  هغه د خداى  جل  على  شانه  له  حزب  اوجند نه  وتلى  دى. نور  هغه  له  خداى  سره  هيڅ  تعهد نلرى  هغه  خپل  ټول  روابط   له  خداى سره  شلولى  دى، چا چى  له  مسلمانانو  پرته  کافران  په  دوستى  ونيول، هغه  خپل  ټول تعلقات، روابط  او وسيله له   خداى سره  قطع  کړى  ده.

نور هغه  له  خداى  سره  هيڅ  تعهد  نلرى  او  خداى  له  ده  سره  هيڅ  تعهد نلرى. ( فليس  من الله فى شى) خو دلته  يوه  استثنا راغله (الا ان تتقوا منه  تقه) مګر  له  دوى نه  په  يو رنگ  وويريږى  د ويرى  او د خوف  په  حالت  کى  بيا  کيداى  شى چى  تاسو د کافرانو په  نسبت  اظهار د دوستى  وکړى  ټول  مفسرين  په  اتفاق  سره  وايى  چى  دا  د اضطراب حالت  دى.

مسلمان د کافرانو په  لاس  کى  لويدلى، په  مرګ  تهديد  کيږى  په  دغاه اثناء کى هغه  کولاى  شى  چى  يو داسى  څه  وکړى  چى  له  مرګ  نه  ځان  وژغورى. دا  استثنائى حالت  دى د اضطراب  او اضطرار حالت دى. د اضطراب او اضطرار  حالت  دى. د اضطراب  او اضطرار په  حالت  کى  هغه  ته  ددى  اجازت  شوى  چى  ځان  په بل  شان  وښيى  يا دغسى  کلمه  استعمال  کړى، چى   په  هغه سره له  مرګ  نه  وژغورل شى او حتى د کفر کلمه  هم  استمالولاى   شى. ددى اازت  هم ورته  شويدى  خوهغه  نشى  کولاى  چى  داسى  يو کار وکړى.  چى اسلام يا بل  مسلمان  ته  نور ورسوى. مثلاً دى  وادار  کړى  چى  بل  مسلمان  په  قتل ورسوى، يا  اسلام  ته  له  هغه  نه  صدمه  او ضرر  ورسيږى  په  داسى  کار نشى  کولاى د ځان د ژغورلو لپاره  د ځان  نه حتى  د کفر کلمه  استعمالولاى  شى. خو  دا د اضطرار حالت  دى، دا استثنا صرف  د هغو کسانو په  هکله  ده  چى  هغه  مضطر او مجبور  دى،  په  مرګ   محکوميږى او د مرگ  د نجات  بله  لار  نه  ګورى  کولاى  شى  چى  ځان  له  هغوى سره  دوست  وښيى  او د هغوى  په  شان  ځان  وښيى  تر څو  له  مرګ   نه  وژغورل  شى  خو دا  عام  ډول  په  دى باندى  تطبيق  کول چى  د مسلمانانو ټولګى  د ضعف  په  حالت  کى  صلحه  کولاى  شى، د قرآن  عظيم  الشان  له  دى  نورو آيتونو سره  تطابق  نلرى. دا  د افرادو په  هکله  استثنائى حالات  کى کيږى  د  اضطرار  په  حالت  کى  لکه  چى  په  داسى  حالاتو کى   حرام  هم حلال  ګرځى. د  خوګ  او خنزير غوښه  هم  چى  انسان مرى  ورته  جايز  شوى  خو دومره  چى  د  تجاوز  له  احساس  سره  نه  وى  او  له  حد نه  انسان  تير نشى  او په  همغه  څه  چى  دده  لپاره  کفايت  کوى، اکتفاء وکړى.

دا هم دغسى  يو حالت  دى.  په  دى  موضوع باندى  په  خاص  ډول  نن  نن  له  بحث  کولو نه  زما  مقصد دادى چى  حتماً  اطلاع  لرى  چى  روسان  اوس ديته  تيار شوى  چى  له  مجاهدينو  سره  د  افغانستان د قضيى  د حل  لپاره  خبرو اترو  ته  کښينى  تر نن پورى  روسانو له  دى  نه  ډډه کوله .  د هغوى  کوشش دا  وو چى  مجاهدين  بايد  دنجيب  له  حکومت سره  خبرى  اترى  وکړى  . دوى  ملى  روغه  جوړه  اعلان  کړه  د ائتلافى  حکومت  جوړولو  ته ئى   تيارى  وښوده  او ويل  يى  چى  مجاهدينو ته  په  کار  دى  چى  د نجيب  له  حکومت سره  د ملى  روغى  جوړى  او مصالحى له مخى  د يوه  ائتلافى   حکومت  دجوړولو  په  هکله  خبرى  اترى  وکړى.  ولى زمونږ  موقف  دا وو  چى  جنګ  د مجاهدينو او روسانو ترمنځ  روان دى، ددى  جنګ  اصلى   طرفونه  دوه  دى، مجګاهدين او روسان. خبرى  اترى  هم بايد  ددى  دوو اصلى  طرفونو  ترمنځ  وى. تر نن  پورى  روسانو   مجاهدينوته  اشارر  ويلى  ولى  هغه  اوس  ديته  تيار  شوى  چى  مجاهدين  د  افغان  ولس  د واقعى  ممثل  په  حيث  وپيژنى.

او له  هغو سره  د مسئلى  د حل لپاره  مذاکرى  وشى. روسانو په  دى خاطر  له  مجاهدينو سره  د خبرو اترو نه ډډه  کوله  چى  دايى  له  خپل شان  او لويى  سره برابره  نه  ګڼله  چى  هغه  دى  له  خپل  غرور او تکبر  نه راکوز شى او له  يوه  دغسى  قوت  سره  دى خبرو اترو  ته  کښينى  چى  تر اوسه  پورى  دنيا  هغه  په  رسميت  نه  پيژنى،  تر اوسه  پورى  هغه  دولت  او حکومت  ندى  کړى  کړى  هغه  لاله  خپل  ملک  نه  مهاجر  دى  روس  دا  ځانته  د پيغور خبره  ګڼله  چى  راکوز شى  او له  دغسى  يوه  تولګى  سره خبرو اتروته  کښينى . همدا  راز هغوى ګومان  کوله  چى  له  مجاهدينو سره  د خبرو اترو  لپاره  د کښينستلو معنى دادى چى  نور  مسکو د نجيب  حکومت  نه لاس  په سر شوى او  له  هغه  نه  منصرف  شوى.

کومه  ورځ  چى  د مسکو او مجاهدينو   ترمنځ  مخامخ  خبرى  اترى  پيل  شوى  ددى  معنى  داده  چى  نور  هغوى  د نجيب  له  حکومت  نه منصرف  شوى  دى  طبيعى   ده چى په  دى  ترتيب  به  کمونستان   نور په  خپل  انجام  او سرنوشت  پوهيږى  چى   روسان يى  په  ميدان  کى  يوازى  پريږدى او ديته  تيار شوى چى  له  مجاهدينو سره  کښينى   او د مجاهدينو  حکومت  په  افغانستان  کى   ومنى   له  دى  نه  دډډى  او اجتناب  په  خاطر  روسانو  دا  څنګه  چى   له  مجاهدينو سره  مذاکراتوته  کښينى.

روسانو غوښتل  چى  له  پاکستان  او امريکا سره  د افغانستان  د مسئلى  حل  لپاره  کښينى هغوى   په  دى خبرو اترو  کولو  سره  دا خبره  هم  ثابتول  غوښتل  [ى  دلته  جنګ  د روس  او امريکا  ترمنځ  دى،  په  دى  کى  مجاهدين  د يو طرف  په  حيث  مطرح  ندى. ولى  روس  د ژنيو له  مذاکراتو  وروسته  چى  مجاهدين  پکى  مطرح   نه  وو  دوى  ته  معلومه  شوه  چى  هغه  معاهده  په  همدى  دليل  څوک  په  افغانستان  کى  نشى  تطبيق   کولاى  چى  مجاهدينو ونه منله،  روسان  چى  اوس  په  دى خبرى  پوه  شول  چى  له  مجاهدينو سره  له  توافق  پرته  د افغانستان  لپاره  حل  نشى  منځ  ته راتلاى ، له  مجاهدينو سره  مخامخ  خبرو اترو  ته  کينستل .  مونږ  ته  ددى اطلاع  راورسيدله  له  دى  نه  مخکى  په  وار  وار  له  مختلفو  لارونه  روسانو له  مونږ  سره  تماس  ونيو. خو  مونږ  په   دى  پوه  شور چى  د هغوى  دلچسپى  صرف  له  يوى  مسئلى سره ده او هغه  داچى  د  دوى جنګى  بنديان  خوشى  کړاى  شى . ولى  له  هرځل  خبرو اترو تفاهم  او  تماس  نه  پس  مونږ  په  دى  پوه  شوو  چى  د هغوى  دلچسپى   صرف  له  يوى  مسئلى  سره ده. که  څه  هم په  همدى باب  مونږ د ژنيو د معاهدى  تر  امضاء  کيدونه  د مخه  په  جرمنى کى  ديوه  هيئات   په ذريعه   د هغوى  له  يوه  وفد  سره  خبرى  اترى  وکړى.  هلته  توافق  وشو  چى  د هر يوه  روسى  اسير  په  مقابل  کى  بايد   زموږ  پنځه  ويشت  کسان  خوشى  کړاى  شى . روسانو دا خبره  ومنله. ولى  کله  چى  د ژنيو معاهده  امضاء  شوه  مونږ  هغه خبرى  اترى  لغوه  کړى   او موږ  ويل  چى  اوس  په  خبرى  اترى  پس  له  هغه  کوو چى  تاسو  له  افغانستان  نه  ووځى  او په  افغانستان  کى  مجاهدينو حکومت  قايم  شى  بيا به  مونږ  او تاسو په  خپلو قضاياو او مسائلو باندى  خبرى  اترى  کړو.

له  دى نه مو مقصد دا وو چى  روسانو  غوښتل  چى له  مجاهدينو نه سترګى  پټى  کړى.  زمونږ دا موقف  ددى  په  خاطر  وو چى روسان ديته اړ کړو  چى  له  مجاهدينونه  پرته  له  بل  چا سره  دخبرو اترو  له  لارى  نه  خپل  مشکلات  د افغانستان  ولس  سره  نشى  حل  کولاى . مسلسل  تماسونه  ونيولى  شول  خو زمونږ  ځوابونه  همدا وو، چى  يوازى دجنګى  بنديانو په  هکله  خبرى  اترى  نشى  کيدلاى. څو  ورځى  د مخه  په  اسلام آباد  کى  يو ځل  بيا  زمونږ او ددوى  د هيئاتونو ترمنځ  خبرى  اترى  وشوى  هغوى  بيا  هم  کوشش  کولو چى د جنگى  بنديانو په  هکله  خبرى  اترى  وشى.

خو مونږ  په  قاطعو الفاظو ورته وويل  چى  د جنگى  اسراو مسئله  زمونږ  دډيرو  ګڼ  شمير  قضاياو په  نسبت وړه  او جزئى  مسئله  ده  په  دى  باندى  د نورو  قضاياو په  ضمن  کى  بحث  کيدلاى شى  يا  په  يوازى او منفرد ډول  بالاخره روسان  له  دى نه مايوس  شول  خو  ورځى  د مخه  يى  مونږ  ته  احوال  وليږو چى مونږ  د مجاهدينو له  هيئات  سره  په  لوړه  مستوى  خبرو اتروته  تياريو،  مونږ  په  دى  موضوع  باندى  په  اتحاد کى  بحث  وکړ. د بحث  په  دوران کى  زمونږ  موقف  داوو چى  دا  زمونږ  زوړ  او هميشنى  دريځ  دى  ويل  مو چى  د  افغانستان  ځينى دوه طرفونو  دى ،  مجاهدين او روسان او د قضيى  حل  بايد  ددى  دواړو طرفونو ترمنځ  د مذاکراتو  له  لارى  ولټول  شى . ددى خبرى  معنى داوه  چى  مونږ  له  روسانو سره  خبرو اتروته  تيار يو.

مونږ  غوښتل  چى  د افغانستان  په  مسئله  دى  د ماسکو او  دنورو اطرافو او افرادو ترمنځ  خبرى  اترى  تر سره  نشى.  هيڅوک  په  دى  خبرو اترو کى  زمونږ  نماينده ګى  نشى  کولاى. نه  پاکستان  او نه  ددنيا بل  کوم  حکومت  او هيواد که  خبرى  اترى  هم  کيږى  ددى  دواړو  طرفونو ترمنځ  دى  وشى. د مجاهدېنو  او  روسانو  ترمنځ  مونږ د خپلى قضيى  صاحب  او  خاوندان  يو،  هيڅوک  زمونږ  د قضيى  نماينده  ګى،  ترجمانى او تمثيل  نشى  کولاى  بالاخره زمونږ   انتباه  له  دى  خبرو اترونه  همداوه  ددى  موقف  نه چى  بايد  مذاکرات  د روسانو  او د مجاهدينو ترمنځ  وشى. مونږ دا هم  وويل  چى  نه  يوازى  دا  زمونږ  زوړ  موقف  ؤ  بلکى  دا د مجاهدينو لپاره  لويه  فتحه  ده،  دا مثبت  انکشاف  دى، دا د روسانو  لپاره  د شکست معنى  لرى.

دا  د مجاهدينو لپاره  د لويى  فتحى  معنى  لرى. دا  په  دى  معنى  ده  چى  نور روسان دى  ته تيار  شوى  چى د نجيب  له حکومت  نه لاس  واخلى  او  د مجاهدينو پر قوت  باندى  اعتراف  وکړى،  له  دى نه بايد  ويره  ونلرو او بايد په  پوره  جرئت  سره  خبرو اترو ته  تيار شو.  خو بايد خوشرطونه  مراعات شى!

لومړى  دا چى  د هيئات  مستوى برابره  وى. زمونږ او  ددوى  د هيئات  ترمنځ  د سويى  له  لحاظه  برابرى  او توازن  وى.

دوهم  شرط  داچى  بايد په  اتحادکى  کامل  توافق  وى، توافق  له  دى  ناحيى  نه  هم  چى  په  اتحاد کى  شامل  تنظيمونه  ټول  له  دى  خبرو اترو  سره  توافق  وکړى  او  له  دى  ناحيى  نه  هم  چى  په  داخل  کى  زمونږ  سياست  د روسانو په  مقابل  کى  يو  وى. داسى  نه  چى  ځينى  کسان  له  مونږ  نه  پټ  له  هغوى سره  سازش  کوى، اوربند  ونه کوى  او ځينى   نور د هغه  په  خلاف  جنګ  کوى ځينى  پر روسى  کتارونو باندى  له  بريدنه  ډډه  کوى او دا خبره  اعلانوى او ځينى  نور په  جرات  او صراحت  سره  دا خبره  کوى  چى  پر روسى  کتارونو باندى  به  تر هغه  وخته پورى حملى کيږى  چى  ددوى  وتل  له  مجاهدينو سره  ديوى  موافقى  پر اساس  وى  بايد  خپل  سياست  هم  توحيد کړو  او د خبرو اترو  په  هکله  هم زمونږ  موقف  څرګندوى  تاسى  خبرياست  چى  ځينى  تنظيمونه متاسفانه په  پټه  له  روسانو سره  اوربندونه  کوى.  مجاهدينوته  دا  حقيقت  بربنډ دى. مخصوصاً  يو تنظيم،  زه  يى  نوم  نه اخلم  هغه  له  مخه  هم  اوربندونه  درلودل  او په  دى  شپو او ورځو کى  پټ او سرى  اوربندونه  کوى  په  ټول  افغانستان  کى  هغوى د روسى  په  خلاف  په  جنګونو کى برخه  نه اخلى په  کتارونو باندى  هم  له  حملى نه  ډډه  کوى، زمونږ  مقصد له  دى خبرى  نه  دغه  مشخص  تنظيم  وچى  هغه  په  پټه  او سرى  ډول  له  روسانو سره تفاهم  لرى، اوربندونه  لرى.  په  ځاى  ځاى  کى  د هغه  قوماندانان  د روس  پر  مواضعو  باندى  له  حملونه ډډه  کوى او په  جنګونو کى  په  دى  شپو او ورځو کى  هيڅ  برخه نه  اخلى  موږ  وويل چى بايد د روسانو  پرخلاف  خپل  سياست  بايد سره  يو کړو  او موقف  هم بايد يو  وى.

متاسفانه  د ځينو نورو دوستانو د پا فشارى  په  وجه  مونږ نه  دى  نه تير شوو چى  هيئات دى  له  ورته سويى نه برخمن  وى، داسى  نه  چى  يو  له ټيټى  سويى  نه  وى  او بل  له  اوچتى  سويى. دلته  زمونږ مشران  ولاړ شى  او هلته  د هغوى يو عادى  د دوهمى سطحى  نفروى. زموږ نظر دا  وو چى که ملاقات  له  ورنتسوف سره  کيږى،  نو زمونږ د سياسى  کميټو مسئولين  دى ولاړ شى، نه  د تنظيمونو  مشران، په  هر صورت  ددى لپاره  چى  زمونږ  موقف واحد پاتى وى دا خبره  مو ومنله   چى  کيدلاى  شى  چى  د اتحاد  رئيس  ولاړ شى  او دا هم  لدى  امله  چى  د هغوى  خواهش  همدغه  وو،  زمونږ  موقف  داوو چى  هيئات  بايد على السويه  وى.

بايد سويه  يى  برابره  وى، مونږ ته  وويل شو چى  استاد سياف  هم  له  دى سره  موافقه  کړى  او  مولوى صاحب  خالص  هم او وعده يى وکړه  چى  مونږ يى  توافق ترلاسه کوو.

ما ويل سمه ده، چى دا توافق  راتلاى شى او تاسى  مطمئن  ياست چى مونږ موافق  يو چى  هيئات  ولاړشى.  متاسفانه  چى  مونږ سبا  له ( بى بى سى)  نه  واوريدل چى  ځينو تنظيمونو  دا وويل چى مونږ  موافق  نه يو او ځينى نور لاله  دى نه هم  مخکى ولاړل او ويى ويل چى د  افغانستان  له جهاد  سره  خيانت  دى  په کار خو داوه چى دغه  دوستان راغلى او په  جلسه  کى  يى برخه  اخيستى  واى او هلته يى خپل  نظر وړاندى  کړى  واى، زه  نه پوهيږم  څوک چى  د افغانستان  په  داخل  کى  له  روسانو سره خبرى اترى  کوى او يو روسى  ديوه بندى  په  مقابل  کى خلاصوى.

يو تنظيم  ما ته خو څوځله  مراجعه  کړى او دا  خواهش  يى  کړى  چى  يو روسى  اسير راکړى  زمونږ  يو قوماندان  بندى دى  چى هغه  ورباندى را خوشى  کړو ما ورته وويل  چى  صحيح  ده  تاسى  د خپل  قوماندان  نوم راکړى. موږ  به  انشاء الله  ديوه  په  مقابل کى ډير زيات  خوشى کړو  يو د يوه په  مقابل  کى صحيح  ندى  تاسى  خپله  وګورىچى يو څوک  په  پټه له  روسانو سره  دى ډول  خبرو اتروته  تياروى او جنگى  اسراء هم  تبادله  کولاى شى. نه پوهيږم  چى په  علنى او څرګند  ډول  په  داسى  وخت  کى  چى  حالت  سراسر  د مجاهدينو په  ګټه  ده  پدى  خبرو اترو کى د ويرى  او خيانت  معنى څه  ده؟  مقصد  له  دى  نه څه  ده؟   له  شرعى  لحاظه  ‌څه  ملاحظه  لرى! ددى  لپاره  څه  دليل  لرى،  زه   نه پوهيږم  متاسفانه  مونږ چى  هره  خبره  کوو ديته  نه  ګورو چى  زمونږ  د اسلام  غوښتنه  څه  ده؟ زمونږ  د جهاد  مصلحت  او تقاضا  څه  دى ؟

 او متاسفانه  چى  مونږ  له  دى  مشکل  سره  مخامخ  يو. موږ  دا هم  وايو چى  خبرو اترو  کى  بايد  ووايو چى  ائتلافى  حکومت  په  افغانستان  کى غير عملى  دى، مونږ  بى طرف  حکومت  نشو منلاى. د نجيب  حکومت  نشى  پاتى  کيدلاى  هغه  په  راتلونکى  حکومت  کى  برخه  نشى  اخيستلاى د لويى  جرګى  له  لارى  د  افغانستان  مسئله  نشى  حل  کيدلاى ،  تير فاسد نظام  مونږ  نه منو،  روسان  بايد بلاقيد و شرط  ووځى   پريږدى  چى  د افغان  ولس  خپل  سرنوشت  پخپله  وټاکى .

مونږ  د انتخاباتو فيصله  کړى  د انتخاباتو په  نتيجه  کى  به  منتخبه  او مقتدره  شورا  جوړيږى او ددغى  شورى  له  لارى  نه  په  راتلونکى منتخب  حکومت  جوړيږى.

مونږ  د راتلونکى  نظام  په  هکله  له  هيڅ  خارجى  طرف  سره  خبرو اترو ته  تيار نه يو، روسانوته   دا مطالب  بايد په  واضحو او صريحو  الفاظو کى  په  دى  جلسه  کى  وويل  شى  اوس  انشاء الله  سبا  او بله  ورځ (شنبه او يکشنبه) به  زمونږ او د روسى  هيئات  ترمنځ  خبرى  اترى  کيږى. دا شايد  مقدماتى خبرى  وى صرف  ددى  لپاره  چى  مونږ  د يو بل  په  موقف پوه  شو  خو زه دا مقدماتى  خبرى  اترى  هم  د مجاهدينو لپاره  لويه  فتحه  ګڼم  ، نه په  دى  معنى  چى  مونږ د افغانستان  د مسئلى  حل  له  دى  لارى  نه  غواړو. روسانودا شرط  وضعه  کړى  وو چى  د خبرو اترو په  دوران کى بايد  جنګ  متوقف  شى. ما دا شرط  رد کړى  دى  مونږ  له  روسانو  سره هيڅ  معاهده  نلرو.  دا شروؤ مونږ نه شو قبلولاى.  ددوى  په  موجوديت  کى  به  جنګ  روان   وى که روسان دا غواړى  چى  د دوى  پر پوځونو باندى د وتلو په  دوران کى  حمله  ونشى  ددى  تضمين  مونږ  نشو کولاى.  ځکه  چى  مونږ  د روسانو  سره  کومه  معاهده  نلرو  دا شرط  مونږ نشو قبولولاى .

زمونږ  موقف  دادى  چى  ترڅو روسانو  د بلاقيدو شرط  وتلو تضمين  نه  وى  کړى،  او له  مونږ  سره  د يوى  معاهدى  په  ترڅ  کى  د افغانستان  نه خپل پوځونه  ونه  باسى. جنګ  به د روس  په  خلاف  ادامه  کوى.

په داسى  حال  کى چى  مونږ  جنګ  نه متوقف  کوو، د روسانو شرايط  نه منو. روسان ديته تيار شوى  چى  راکوز شى  او د مجاهدينو سره  خبرو اترو ته  کښينى. زه  دا د مجاهدينو لپاره  لويه  فتحه  ګڼم.

خو مشروط  په  دى  چى  مونږ  دى  خبرو اترو ته چندان  اميد ونلرو  خبرى  اترى  پرمونږ  باندى  ددنيا  په  سطحه، بين  المللى  مستوى باندى  د اعتراف معنى  لرى  له  دى نه پس  مونږ  د خپلى  قضيى  صاحب  او خاوند  وګڼل شو  له  دى نه  وروسته  به  روسان  له  واشنګټن  يا اسلام  آباد سره  د  افغانستان  خبره  نه  کوى.  له  مجاهدينو سره  به  خبرى  اترى  کوى.

مونږ  که دا  حق  هم  ترلاسه  کړ  دا ډيره  لويه  خبره  ده.  چى  روسان  مو بالاخره  ديته  اړ کړل  چى هغه  دى پرځاى  ددى چى  له  واشنګټن  سره خبرى  وکړى ،  په  سنګرونو کى پرتو  مجاهدينو سره خبرى  اترى  وکړى  دا  زه  د مجاهدينو لپاره  لويه   فتحه  ګڼم. لدى  نه به تشويش  نلرى او هغه  کسان  هم  چى  په  دى  باب  تشويش  لرى،  زه  ګومان  کوم  چى  هغه  بى ځايه  او بى  مورده  تشويش  ده.

زه  تردى نه زيات دهغوى  په باب  نور څه  نه  وايم  داچى  کوم څه  هغوى وادار کړى  دى چى  دا راز موقف  ونيسى . مونږ دغسى  څرګندو خبرو اترو ته له روسانو خبره  تيار يو اوس چى  نورو تنظيمونوله  دى نه ډډه  کړى.

زمونږ دا سابقه  موقف  دى که  يوازى هم  روسان  له  مجاهدينو سره  خبرو اترو  ته  کښينى مونږ تياريواو په  داسى  حال  کى  چى  حزب  اسلامى  يوازينى  تنظيم  وو چى  ددى  ټولو مذاکراتو يى مخالفت  کړى. د پټ  او علنى اوربند  مخالفت  يى  کړى  الحمدلله زمونږ  قوماندانان  او جبهات  په  داخل  کى  ټول  په  همدغه  موقف  کى  پاتى  شويدى  چى  نه يى  پټ  اوربند کړى  دى  او نه يى  هم  څرګند او بر بنډ .

مونږ دژنيو  مذاکرات  رد کړى،  مونږ  له  روسانو سره  د اسراوو  د مبادلى  موضوع  متوقف  کړى،  معطل  کړيده  او ددى  فيصله  موکړيده  چى دا به  د نورو ټولو مسائلو په  ضمن  کى څيړل  کيږى  حال  دا چى  د نورو تنظيمونو په  جنګ  کى  څومره  برخه  وه، په  دى کى څه  نه  وايم ، پټ  اوربندونه  يى  کړى،  پټى  خبرى  اترى  يى  کړى  او  داسراوو مبادله  يى  کړى، دا اوس  اوس  هغوى  له  روسانو سره  تيار اوربند لرى،  د هغوى پر قطارونو باندى  حملى نه  کوى ، د هغوى پر موضع  ګانو باندى  حملى نه کوى د يو بل  جنګ  نه په  پوره  اطمينان  سره ګرځى  مسلح  کيږى. ولى  مونږ چى کله  هم  وګورو چى دا د اسلام  او د جهاد په  مصلحت  دى، لکه  چى  په  جنګ  کى تر ټولو مخکى  وو،  دغسى  به  د صلحى  په  کار کى  هم  تر ټولونه  د مخه  يو په  اسلام  کى  هم  جنګ  شته  او هم صلحه .

خو جنګ  په  خپل  وخت  کى  او صلحه  په  خپل  ځاى  کى، مونږ د ضعف  په  حالت  کى  صلحه  نه  کوو،  نن  زما مجاهد د قوت له  موضع  نه  خبرى  کوى. د جنګ  په  نتيجه  کى  روس  مجبور شوى چى  د  افغانستان  نه  ووځى،  په سلوکى  پنځه  نوى  افغانستان  آزاد دى، هغه  له  مانه غواړى  چى د هغوى پر پوځونو   باندى  د وتلو په  دوران کى حملى  ونشى ،  هغه  په  کابل  کى  هم  خوندى  او مصئون ندى، هغه  وځى.

پاتى او باقى  مانده  پوځ  يى  هم  له  افغانستان  نه وځى  زه اوس د قوت  له  موضع  نه خبرى  کوم،  په  دى خاطر  د قوت  د موضع  نه  د قوت په  حالت  کى  اسلام  مونږ ته  د صلحى او روغى  جوړى  اجازت  راکړى،  د اسلام  ددى  حکم او اجازت  سره  سم  مونږ  له  صلحى  او روغى  جوړى  نه تشويش  نلرو، پر خداى مو بروسه ده  نتايج  مو خداى ته  حواله  کړى.  انشاء الله  لکه  څنګه  چى د جنګ  په  ميدان  کى  فاتح  وو  همدغسى  به  دصلحى او خبرو اترو په  ميدان  کى هم  فاتح  وو، زه  ورونوته  اطمينان  ورکوم چى دا  لوى  مثبت انکشاف  دى. د سياسى  لحاظه  د مجاهدينو  لپاره د لويى  فتحى  معنى لرى. انشاء الله  روسى  پوځونه به  د  افغانستان  څخه وځى.  او د دوى  د وتلو سره  سم  به  د نجيب  حکومت  نسکوريږى او په  افغانستان  کى  به  د مجاهدينو په  لاس  اسلامى  حکومت قائميږى . (و اخر دعوانا ان الحمدلله  رب  العلمين )

 

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

10th December, 2018