تفصیل | شهادت 

19th September, 2017


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

له تورې بوړې تر ایبټ آباده د یو تخیلي داستان څو واقعي اړخونه : لمړی برخه

عبدالله حبیب

2017-07-15

د تورې بوړې او ایبټ آباد داستان مي پرون مازدیګر هغه مهال چې نن ټکی آسیا یې وروستنۍ برخه نشر ته وسپارله؛ ولوست او لاندې ټکو ته مي پکې پام شو:
۱ـ د لیکنی لپاره د ټاکل شوي نوم څخه له ورایه ښکاري چي منځپانګه یې باید تورې بوړې ته د اسامه بن لادن د تګ، هلته د میشتیدو، میشتځایونو، مهمو امنیتی او استخباراتي پیښو، تاکتیکونو، تګ راتګ، اړیکو او ارتباطاتو په اړه له دقیقو او مهمو معلوماتو سربیره د تورې بوړې له غرنۍ سیمي نه نورو ګاونډیو سیمو ته د تګ او په هر موقتي تمځای کې پورته ذکر شوي موضوعات ذکر شوي وای او بلاخره قبایلی سیمو، د خیبر پښتونخوا مرکز پیښور، او له هماغه ځایه د پاکستان هېواد پلازمیني ته څیرمه په ایبټ آباد نظامي ښارګوټي کې د احمد الکویټي په لاس د کور جوړیدل، انتقال، ځای پرځای کیدل، یو پر بل پسې له بیان وروسته د داستان مهمي، ارزښتناکې، مبهمې او پیچلې مرحلي ته چي په ایبټ آباد کې د اسامه بن لادن د ژوند کولو څخه عبارت ده او د پیل څخه بیا د ۲۰۱۱ کال د مې تر دوهمي نیــټي پوري شا او خوا نهه کلونه په برکي نیسي رانغاړل شوي وای او ډیر هغه ناویلي واقعات او پیښې بیان شوي وای کوم چې تر دې مهاله یې په اړه دقیق او کره معلومات نه دي وړاندي شوي او د یوې بې ځوابه معما په توګه خوله په خوله کیږي او په اړه یې بیلابیلو شننو، ضد او نقیضو معلوماتو، اندونو او ګمانونو د شیخ اسامه شخصیت او ژوند له معمول نه زیات متنازع او جنجالي کړی دئ.  
اما د لیکنې د لوستلو وروسته ممکن زما په څير ډیرو لوستونکو نه یوازې دا چي خپلو پوښتنو ته ځواب نه وي موندلی بلکه د شیخ اسامه د ژوند د یوې مهمي او خطیري مرحلې په تړاو یې وړاندي شویو نیمګړو او سربیرنو معلوماتو لوستلو ذهن ډیر ناآرامه کړی وي او له هر یوه سره دا پوښتنه پیدا شوي وي چي د لیکنې د عنوان جذابیت او کشش او د عنوان د شرحي په توګه د منځپانګې دومره سطحي والی ممکن یوازی د حکمتیار د شخصیت وژني لپاره کوم چې د لیکنې اصلي او محوري بحث جوړوي، طراحي شوی وي او ممکن ډيرو دوستانو به له دې پرته چې لیکنه حکمتیار یو مشکوک او بي باوره کس او د بهرنیو د یو مهم ستراتیژیک ملګري او استخباراتي مهري په توګه معرفي کړی بل څه پکې نه وي موندلی.
دقیقا له کندهار نه کابل ته او له کابل نه ننګرهار او بیا تورې بوړې او وروسته پاکستان ته د اسامه د تګ په تړاو هومره عمومي معلومات چي په دې لیکنه کې ورکړل شوي او نن ټکی آسیا په ډیره خوارۍ ترلاسه کړي او د بې بدیله او فوق العاده مهمو معلوماتو په توګه یې تبلیغ کړي، ممکن له عادي افغانانو نه هم پټ نه وي پاتي او دا چې استثناء د ځینو سیمو، څو تنو تکراري نومونو، د ورځنیو چارو او کارونو، جارو وهلو، اوبو راوړلو، دیګ پخولو، شاتو اخیستلو او خوړلو او ..... پکې نوي معلومات ګڼل کیږي چي ممکن د هیڅ دلیل په وجه او هیچاته هم مهم نه وي؛ نو په دې توګه لیکنه د حکمتیار په تړاو د شوو څرګندونو پرته کومه اهمه موضوع نه احتوا کوي، نو بویه چي لیکنه په کنړونو کي د اسامه سره د حکمتیار د چلند!! تر عنوان لاندې لیکل شوي وای .
په هرصورت زه د یو دریمګړي او بې پرې شخص په توګه لیکنې ته همدغه عنوان( په کنړونو کې له اسامه سره د حکمتیار چلند) غوره کوم او پر شرحه او وړاندې شوو معلوماتو یې او وړاندي تر هغه د لیکوال، راوي او ژباړن په اړه په لاندې توګه ویل لرم:
۱ـ لیکوال چې زه یې د لومړي ځل لپاره نوم اورم او په اړه یې هیڅ معلومات نه لرم که رښتیا هم د مصر د نور سلفی ګوند سره تعلق ولري نو بیاخو یې په اړه د مزید توضیحاتو اړتیا نه لیدل کیږي اما که داسې نه وي هم نو ځیني نور احتمالات خو په هیڅ ډول منتفي ندي داچي: الف ـ نوموړی ممکن له هغه توکمپالو بنسټپالو عربو څخه وي کوم چې د افغان جهاد تاریخي برم او پرتم یې نشو زغملای او د افغان جهاد بریا یې پر اسلامي نړۍ د عربي حاکمیت زوال ګڼلو.  
ب ـ که د مصطفی حامد ابوالولید المصري د ادعا له مخې نوموړی د القاعده تنظیم غړی او د اسامه د ناستې پاستې کس وي نو ممکن له هغه عربو څخه وي چې د افغان جهاد پرمهال د حزب اسلامي د کوم حریف تنظیم سره پاتې شوی وي او د حزب او حکمتیار لیدلو لپاره د هماغه تنظیم عینکې په سترګو کوي، یا داچې د هغه عربو څخه وي چي د افغان جهاد د امارت او مشرتابه حق او معنوي امتیاز یې ځانته منسوب ګڼلو چې حزب اسلامي او حکمتیار یې منلو ته چمتو نه وو.
ج ـ دا چې نوموړی یو اجرتي لیکوال وي او د کوم بل چا په فرمایش یې د وخت حساسیت ته په پام سره دا کار کړی وي. د لیکنې ژباړن: زه د لیکنې ژباړن هم نه پیژنم او نه مي تر دې مهاله د هغه د لومړنی شناخت په اړه هم کومه هڅه کړي، نوموړي ادعاکړي چې د موضوع اهمیت ته په کتلو سره یې د لیکنې ژباړي ته زړه ښه کړی او د لیکنې دوهمه برخه یا د حکمتیار په اړه د لګول شوو تورونو برخه یې نه غوښتل چې نشر ته وسپاري!! اما لیکوال د دې کار اجازه ورنکړه اما باید عرض شي دا چې:
الف: لکه څرنګه چي ما وړاندې عرض وکړ چي لیکنه دومره له ارزښت او اهمیت نه خالي ده چي زما په څیر د هر لوستونکي په معلوماتو کی یې ذره قدري زیادت هم نه دی راوستلی، خو دا چې ښاغلي ژباړن ته لیکنه فوق العاده مهمه وه نو ښکاره ده چې لیکنه د دوهم عنوان له وجی( په کنړونو کې له اسامه سره د حکمتیار چلند) د ژباړن په نزد اهمیت لری.
ب – کله چې ژباړن د خپل ښه نیت پر بناء و پتییله چې له لیکنې څخه د حکمتیار په تړاو کښل شوي معلومات نشر نه کړي، نو زه نه پوهیږم چي د حکمتیار په تړاو د بیاناتو پرته د هغه ماشوم څخه نقل شوي د دیګ او آشپزخانی داستانونه ولي ژباړن ته دومره مهم وو؟ او د حکمتیار په تړاو د لیکل شوو کرښو پرته په لیکنه کي بل کوم داسې څه وو چي ژباړه او تکثیر یې شوی وای؟ ژباړن دلته د خپل عمد او عناد پټولو لپاره د یو عجیب تجاهل هڅه کړي او د دې باوجود چي د لیکنې ژباړه او د نن ټکي آسیا دومره هیاهوی ټول د حکمتیار د سپکاوي په موخه شوي وو او له دې پرته د داستان مخکیني او وروستني معلومات هغوی ته هم بابیزه وو، بیاهم ادعا لري چي له لیکنې څخه یې موخیزه، محوري او غایې برخه لري کوله اما لیکوال اجازه ورنکړه!؟ زما په اند هر منصف لیکوال ته به له دې پرته چي د ژباړن دومره تکلیف بابیزه او عبث کار په نظر ورشي بل کوم عادلانه قضاوت نشي پري کولای اما د اچي د حکمتیار د شخصیت جرحه پري تحقق ومومي.
د داستان د راوي په هکله:
الف ـ ګمان کوم چي د داستان راوي په ۲۰۰۱ کال کي دقیقا له نن څخه اوولس کاله وړاندې ډیر کم عمره ماشوم وو او د دې باوجود چي په یاد سفر کې د مجبوریت له مخې له خپل پلار سره ملګری وو اما په فوق العاده کړکیچن اوتاوجن حالت کي د دومره دقیقو او تفصیلی معلوماتو د اخیستلو، ساتلو او انتقال جوګه نه وو شاید هیښونکي وي چي هغه ماشوم به د استوګنځي چارې، اخلی پخلی، د لاندې خوړ څخه په واورو پوښلو غرونو سر ته د اوبو هسکولو او ترصد وړتیا لرله او دا لا پکې تر ټولو جالبه ده چي نوموړی دې په خپل کوچني ذهن او فکر سره د بندو دروازو ترشا د حکمتیار، اسامه او ایمن الظواهري ترمنځ د اوضاع تشنج او اختلاف درک کړي وي او وروسته یې دې په دومره ستراتیژیک انداز کې تحلیل کړي او نقل کړې وي.
ب ـ د کره معلوماتو پر بناء د اسامه ماشوم زوی احمد( د داستان راوي) د خپل پلار او حکمتیار ترمنځ د صمیمیت او دوستۍ له وجې د حکمتیار سره ځانګړي مینه لرله او حکمتیار ته هم ډیر زیات ګران وو او ګمان نه کیږی چي احمد به په سختو شپو کي د خپل پلار او ملګرو د مخلص او میړني کوربه په اړه داسې اوتي بوتي ویلې وي.



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

19th September, 2017