تفصیل | شهادت 

21st August, 2018


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

حج و ارزش های معنوی آن

سید غلام فاروق وحدتیار

2018-07-31

حج یکی از بنا های پنجگانه ای است که عمارت اسلام بر آن استوار گردیده است. چنانچه در حدیث شریف می خوانیم: عن ابن عمر رضی الله عنهما قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم، بنی الاسلام علی خمس شهادة أن لا إله إلا الله و أن محمد عبده و رسوله و اقام الصلوة و إیتاءِ الزکوة والحج و صوم رمضان ”متفق علیه“
ابن عمر رضی الله عنهما روایت می کند که پیامبر علیه السلام فرمود: اسلام روی پنج ستون استوار گردیده است، یکی گواهی دادن به اینکه جز الله معبودی نیست و محمد علیه السلام بنده و پیامبر اوست، دیگر برپا داشتن  نماز است، سوم دادن زکوة است، چهارم حج خانۀ کعبه است و پنجم روزه داشتن ماه مبارک رمضان است.
این عبادت که در تمام عمر یکبار بالای مسلمانی فرض می گردد که استطاعت و توان راه یافتن به آن را داشته باشد، مسایل و بحث های زیادی دارد که جمع کردن تمام آن ها در یک مقاله ممکن نیست. من درین نوشتار کوتاه بطرف پاره ای از فضایل، اجر و پاداش و ارزش های معنوی این عبادت اشاره می کنم، امید است برای خوانندگان مفید واقع شود.
همچنانکه دین خود منحیث المجموع دارای فلسفه و حکمت عمیقی است و آن عبارت است از رهنمایی و هدایت بشر به شیوه و طرز زندگی که در نتیجۀ آن انسان به سعادت ابدی نایل شده از نعمات لایزال خداوندی بهره ور می گردد. به همین ترتیب به آسانی می توان درک کرد که برای هر بخش آن نیز فلسفه و حکمتی وجود دارد.
حج هم که از عبادات مهم دین اسلام بشمار میرود، دارای مصالح و حکمت های زیادی است که بطور مشخص می توان بدو حکمت و مصلحت آن اشاره کرد:
اول اینکه انسان بیاد زندگی بعد از مرگ می افتد و ایستادن به حضور پادشاه حقیقی عالم هستی را در روز بازپرس عملاً تمثیل  می نماید، چنانچه می بینیم که حجاج با پوشیدن دو پارچه سفید نا دوخته و سپس اجتماع شان در مواقع مختلف ادای مناسک حج چون طواف کعبه، سعی در میان صفا و مروه، ایستادن در میدان عرفات وغیره عملاً زندگی بعد از مرگ و ایستادن بحضور پروردگار عالمیان را برای حساب اعمال خود در روز آخرت تمثیل می نمایند.
دوم اظهار کمال محبت نسبت به خالق و مالک خویش که حجاج با پوشیدن لباس های سفید در حالیکه سرشان برهنه بوده و از اکثر امور جایز و مباح دنیوی باز داشته شده می باشند، پروانه وار اطراف خانه کعبه گردش می نمایند و به زبان کلمات تلبیه را زمزمه می کنند و آمادگی به قبول و تعمیل هر فرمان و حکم آقا و مولای خویش را اعلان می دارند.
ازین قبیل حکمت ها، فلسفه ها، مصلحت ها و ارزش های زیاد دیگر هم می توان جمع آوری کرد که علما و دانشمندان اسلام راجع به حج نوشته اند ولی بهتر این است که راجع به فضایل و ارزش های معنوی این عبادت از زبان پیامبر علیه السلام چیزی بشنویم و به آن اکتفا کنیم، زیرا او علیه السلام صاحب وحی بود و هرآنچه از زبان مبارکش صادر شده سراسر حکمت، خیر و مصلحت است.
پیامبر علیه السلام حج را از بهترین اعمال بیان میدارد
چنانچه در یک روایت آمده: عن ابی هریرة رضی الله عنه قال، سئل رسول الله صلی الله علیه وسلم ای الاعمال  افضل، قال ایمان با الله و رسوله، قیل ثم ما ذا؟ قال ثم جهاد فی سبیل الله، قیل ثم ما ذا؟ قال ثم حج مبرور. ”متفق علیه“
ابوهریرة رضی الله عنه روایت می کند، از پیامبر علیه السلام پرسیده شد که کدام عمل بهتر است فرمود: ایمان به الله و پیامبر او، گفته شد سپس کدام عمل؟ فرمود بعد از آن جهاد در راه الله، گفته شد سپس کدام عمل؟ فرمود بعد از آن حج مبرور.
حج مبرور آن است که با آن گناه و معصیت شامل نگردد، بنا بر قول حسن بصری تابعی مشهور، حج مبرور آن است که حاجی بعد از آن از محبت دنیا رو گردان شده بطرف آخرت میل و رغبت بیشتر پیدا کند.
پیامبر علیه السلام حج را جهاد می داند
 چنانچه حسن بن علی رضی الله عنهما روایت می کند که شخصی نزد پیامبر علیه السلام آمده عرض کرد من بزدل و ضعیف هستم، یعنی توانایی جهاد و قتال را ندارم، پیامبر علیه السلام برایش فرمود: بیا بسوی جهادی که در آن تکلیف و مشقت نیست یعنی حج، این حدیث را طبرانی از طریق عبدالرزاق روایت نموده است.
به همین ترتیب ابوهریرة رضی الله عنه روایت می کند که پیامبر علیه السلام فرمود: حج، جهاد نا توانان، زنان و کهن سالان است، این روایت را نسایی در سنن خویش نقل می کند. در روایت دیگر است: عن عایشـﺔ قالت استاذنت النبی صلی الله علیه وسلم فی الجهاد فقال جهاد کن الحج ”متفق علیه“
عایشه رضی الله عنها روایت می کند که از پیامبر علیه السلام اجازه خواستم تا در جهاد سهم بگیرم، پیامبر علیه السلام فرمود، جهاد شما زنان حج است.
در روایت دیگر است، عایشه رضی الله عنها می فرماید به پیامبر علیه السلام گفتم، ای رسول خدا! بنا بر فرموده شما جهاد بهترین عمل است، آیا ما در جهاد شریک نشویم؟ فرمود: لاکن بهترین جهاد حج مبرور است، این حدیث را امام بخاری و مسلم روایت کرده اند.
در روایت دیگر می خوانیم، عایشه رضی الله عنها به پیامبر علیه السلام گفت: آیا با تو به جنگ کفار نرویم و به جهاد شریک نشویم؟ پیامبر علیه السلام به جواب او فرمود: لاکن بهترین جهاد و زیبا ترین آن حج است، آن هم حج مبرور، عایشه رضی الله عنها می فرماید: بعد از اینکه این جمله را از پیامبر علیه السلام شنیدم حج را ترک نکردم.
از نظر پیامبر علیه السلام حجاج وفود و نمایندگان الله اند
ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند، پیامبر علیه السلام فرمود: حج و عمره کننده گان وفود و نماینده گان خدا هستند، اگر از الله چیزی بخواهند، ایشان را اجابت می کند و اگر از او مغفرت گناهان خویش را بخواهند، برای شان مغفرت می کند.
در روایت دیگر می خوانیم: وفد الله ثلاثـﺔ، الحجاج والمعتمر والغازی، یعنی وفود و نماینده گان خداوند ج سه گروه اند، حج کننده گان، عمره کننده گان و مجاهدین فی سبیل الله.
درین روایات پیامبر علیه السلام بیان می دارد که حجاج و معتمرین نماینده گان الله اند و این شرف و عزت را به ایشان بخشیده است که خواسته های شرعی و جایز شان را برآورده می کند، گناهان شان را مغفرت می کند و به این ترتیب آنها را به قرب خویش نایل می گرداند.
پاداش و ثواب حج جنت است
در احادیث زیادی وارد شده که خداوند ج برای انسان در پاداش حج جنت میدهد، چنانچه: عن ابی هریرة رضی الله عنه قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم العمرة الی العمرة کفارة لما بینهما والحج المبرور لیس له جزاء إلا الجنـﺔ »بخاری و مسلم«
ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که پیامبر علیه السلام فرمود یک عمره تا عمره دیگرکفاره تمام گناهانی می شود که در میان آن دو از انسان سرزده باشد و حج مبرور جز جنت پاداشی ندارد. 
در حدیث دیگر است که آن را ابن جریج از جابر رضی الله عنه روایت می کند، پیامبر علیه السلام فرمود: این خانه (کعبه) ستون و پشتوانه اسلام آمده، پس کسی که آن را به نیت حج یا عمره قصد کند در ضمانت خداوند قرار میداشته باشد اگر او را قبل از بازگشت بخانه اش وفات دهد داخل جنت می کند و اگر صحت و سلامت برگرداند با اجر و پاداش بر می گرداند.
حج گناهان مؤمن را محو می کند
پیامبر علیه السلام در ارشادات زیادی فرموده است که حج و عمره باعث کفاره و محو گناهان انسان می گردد، حتی در بعضی از روایات آمده که خداوند ج در بدل حج گناهان کبیره را هم محو می نماید. چنانچه ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که پیامبر علیه السلام فرمود: کسی که بخاطر رضای خدا حج کرد و در آن از فحشا و نافرمانی خود را باز داشت چنان از گناهان پاک بر می گردد مانند روزی که از مادر تولد شده باشد.
در روایت دیگر است، عمرو بن العاص رضی الله عنه داستان اسلام آوردنش را بیان می دارد و می فرماید: چون خداوند ج اسلام را در قلبم جا داد نزد پیامبر علیه السلام آمده عرض کردم دست خویش را دراز کن تا بیعت کنم، پیامبر علیه السلام دست مبارکش را دراز کرد ولی من دست خود را باز داشتم، پیامبر علیه السلام فرمود: ای عمرو این چه کاری است که تو کردی؟ گفتم: ای پیامبر خدا! شرطی دارم، فرمود: بگو چه شرطی داری؟ گفتم: شرطم این است که بخشیده شوم، پیامبر علیه السلام فرمود: آیا نمی دانی که قبول اسلام تمام گناهان قبلی انسان را محو می کند، هجرت در راه خدا تمام گناهان قبل از آن را محو می کند، حج خانه کعبه تمام گناهان قبلی را محو می کند. »مسلم«
در یک حدیث دیگر که آن را عبدالله بن مسعود رضی الله عنه روایت می کند پیامر علیه السلام فرمود: حج و عمره را یکی پی دیگر انجام دهید زیرا این دو عمل فقر و گناه را چنان از انسان دور می کنند مانند آنکه آهن، نقره، طلا و سایر فلزات در کوره آهنگر ذوب شده چرک و کثافات آن دور می گردد. »ترمذی، نسایی«
انفاق مال بخاطر ادای حج انفاق فی سبیل الله است
از فضایل و ارزش های معنوی حج یکی هم این است که خداوند ج مال و ثروتی را که حاجی در سفر حج و دوران مناسک حج مصرف می کند انفاق فی سبیل الله حساب می نماید و در بدل آن اجر و پاداش میدهد.
چنانچه بریده رضی الله عنه روایت می کند که پیامبر علیه السلام فرمود: خرج و انفاق مال در مراسم حج گویا انفاق فی سبیل الله است که در بدل هر روپیه آن خداوند ج هفت صد چند اجر و ثواب میدهد. »طبرانی، بیهقی، احمد«
همچنان از فضایل این عبادت است که الله تعالی در بدل آن مؤمن را از عذاب دوزخ آزاد می نماید و به وجود حاجیان در میدان عرفات فخر و مباهات می کند، چنانچه عایشه رضی الله عنها روایت می کند که پیامبر علیه السلام فرمود: روزی که الله تعالی در آن بیشترین تعداد بندگانش را از آتش دوزخ آزادی می بخشد عرفه است، در آن روز او تعالی به بنده گانش قریب می شود و در میان ملایکه بحضور و جمع شدن بنده گانش در میدان عرفات فخر و مباهات می کند و بطور فخر می فرماید: این بنده گان من چه می خواهند. »مسلم«
این بود پاره ای از فضایل و ارزش های معنوی حج که در روشنی هدایات و ارشادات پیامبر اسلام بیان گردید، الله تعالی تمام مؤمنان را از آن بهره مند گرداند.

 



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

21st August, 2018