تفصیل | شهادت 

18th September, 2018


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

حج و فلسفه آن

سیدغلام فاروق وحدتیار

2018-08-06

حج جامعترین عبادت است که بالای مسلمانان فرض گردیده است.

یک پهلوی جامعیت آن این است که روح تمام عباداتی که در اسلام مقرر شده است در آن وجود دارد. مثلاً  نماز که اهم‌ترین عبادت و یکی از ستون های پنجگانه اسلام بشمار می رود به این تفصیل شامل حج می شود که انسان در سفر حج به صوبی می رود که مرکز نمازها و مسجدهای ما می باشد. این خانه اولین عبادتگاهی است که در روی زمین برای نماز تعمیر شده است. یعنی بیت الله که مسجدهای ما از برکت آن این شرف و عزت را حاصل نموده است. از این رو هر مسلمانی که به قصد زیارت حج می رود گویا اراده دارد که بطرف مرکزی که سال ها نماز خوانده است به عین همان مرکز رفته نماز ادا کند و در آن مسجدی که تمام مساجد روی زمین از برکت آن شرف و عزت مسجد بودن را حاصل نموده است، نماز ادا کند.

علاوه بر آن در حج نمازی میسر می گردد که در جای دیگر نمی توان آن را سراغ نمود، یعنی طواف، زیرا از اشارات قرآن مجید و تصریحات احادیث چنین فهمیده می شود که طواف در حقیقت  نماز است. این نماز  در اطراف خانه کعبه ادا می شود و در هیچ گوشۀ دیگر دنیا ممکن نیست سراغ شود.

درین نماز که انسان زمانی با بوسه دادن یا لمس کردن حجرالاسود از آن به یدالله تعبیر گردیده است، با خدا عهد اطاعت و بنده گی را تجدید می نماید و حین طواف با سردادن زمزمه های دعا چنان اطراف بیت الله می چرخد گویا پروانه اطراف شمع می گردد. در این حالت ممکن نیست روح غافلترین انسان هم از تاثر خالی بماند و به وجد نیاید و هم زمانی انسان تصور می کند که این نماز او مشابه نمازی است که ملایکه اطراف عرش الهی ادا می کنند کیفیت دل او را نمی توان در الفاظ بیان نمود.

بعد از نماز زکوة عبادت خاصی است که در اسلام مهم شمرده می شود. اگر اندکی دقت کنیم معلوم می شود که زکوة یا انفاق نیز بخشی از حج را تشکیل می دهد.

زیرا هر مسلمانی که اراده حج کند قبل از سفر یک مقدار از عواید و دارایی خود را برای این مقصد جمع می کند و در این جهاد علیه نفس آن را مصرف می نماید.

به همین ترتیب اگر دقت شود روح روزه نیز در حج شامل می باشد. زیرا اصلاً روزه عبارت است از ترک، انقطاع و تبتل الی الله و این چیز بدرجه آخر در حج موجود است. قیود و پابندی های که در احرام است گرچه از نظر زمان نسبت به قیود و پابندی های روزه کمتر است ولی از نظر کیفیت و مزاج خیلی سنگینتر و سخت تر است.

زهد و پارسایی که در روزه دیده می شود در حج به حد آخر خود می رسد، یعنی تا سرحدی می رسد که اسلام آن را جایز قرار داده است و فراتر از آن رهبانیت شروع می شود که اسلام آن را ممنوع می داند (لا رهبانیه فی الاسلام – الحدیث)

نماز، انفاق و روزه در اسلام عبادات مستقلی اند که برای یک لحظه هم ملتوی قرار داده نمی شوند و با تذکر بالا معلوم شد که روح آن در حج موجود است ولی یک نوع عبادت دیگر نیز در اسلام وجود دارد که اسلام آن را در بعضی اوقات و در شرایط خاص از مسلمان تقاضا می کند، مثلاً هجرت و جهاد، این عبادات گرچه در شرایط خاص فرض می گردد اما زمانی که فرض گردد اهمیت آن ها بحدی است که تمام عبادات دیگر را متأثر می گرداند، اگر دقت شود این عبادات هم در حج دیده می شوند.

حقیقت هجرت فرار الی الله می باشد، یعنی از بدی ها بطرف نیکی ها، از شر بطرف خیر و از شیطان بطرف رحمان فرار نمودن، اگر دقت شود، این حقیقت در حج نیز دیده می شود. هر مسلمانی که به قصد حج بیرون می شود گویا خانه، وطن، خانواده، اقارب، دوستان و بالاخره تمام ارتباطات و مفادات دنیوی خود را ترک می گوید و بطرف رضا  و خوشنودی او تعالی روی می آورد، هرچند ترک خانه و سایر مربوطات آن برای یک مدت محدود می باشد لاکن عزم و تصمیم ترک معاصی که از حقیقت حج بشمار می رود و این عین حقیقت هجرت نیز محسوب می گردد برای دایم است، چنانچه پیامبر علیه السلام می فرماید: المهاجر من هاجر ما نهی الله عنه ترجمه: مهاجر حقیقی کسی است که آنچه را خدا منع نموده است، ترک نماید.

به همین ترتیب اگر غور شود خصوصیات و ویژه گی های جهاد نیز در حج دیده می شود. هرچند در دوران حج هر مسمان حیثیت سپاهی را دارد که هرآن با اندک آب و نان که از محاذ به محاذ دیگر می رود. لاکن در ایام خاص حج اگر زنده گی او را می توان به چیزی تشبیه کرد، صرف با زنده گی یک مجاهد خواهد بود.

اگر بارش باشد یا برف و ژاله، اگر آفتاب سوزان باشد یا سایه بهر صورت حاجی از مکه به منی، از منی به عرفات، از عرفات به مزدلفه، از مزدلفه دوباره به منی می رود و در اوقات معین خود را در این مقامات می رساند. نه پروای گرسنه گی را دارد و نه تشنه گی او را از کار باز می ماند، نه گرمی مانع او می شود و نه سردی نه به فکر متکا است نه بفکر بستر نرم، لباس سفید عسکری به تن دارد و لبیک گویان تلاش می ورزد، نه غم زنده گی را دارد، نه اندیشۀ مرگ، بلکه این مبالغه نیست حقیقت است که انسان در میدان های عرفات و مزدلفه به اندازه یی که به آرزوی مرگ می باشد راجع به زندگی فکر نمی کند.

در منی زمانی که حجاج به جمره زدن می روند، اگر این جمره زدن ر اندن شیطان تعبیر شود یایاد بود سنگباران بر لشکر ابرهه، بهر صورت یادگار عظیم از سنگباران و لعنت بر دشمنان می باشد، خدا و پیامبرش این یادگار را بخاطری در مناسک حج شامل گردانیده اند که حج روح جهاد و مبارزه را نیز در مسلمانان بدمد.

همین خصوصیت حج است که پیامبر اسلام آن را برای زنان جهاد بیان نموده است. چنانچه می فرماید: عایشه رضی الله عنها روایت می کند از پیامبر علیه السلام اجازه شرکت به جهاد خواستم فرمود: جهاد شمار زنان، حج است.

یک پهلوی جامعیت حج این است که از تمام راه هایی که اثر اندازی بالای انسان ممکن است، حج بالای انسان اثر اندازی می کند. تمام استعدادها و قابلیت هایی که خداوند برای انسان به شکل سمع، بصر و فواد عطا نموده است، تمام اسباب و محرکات بیداری آن ها در حج گنجانیده شده است. آن عده حقایق معنوی و روحی که از ساحه درک عقل انسان بیرون اند در حج به شکل شعایر محسوس و مشهود جا داده شده است تا انسان آن ها را درک نماید.

با ادای مناسک حج تمام آثار و علامات تاریخ از عهد ابراهیم علیه السلام تا زمان محمد علیه السلام همه و همه یکی پی دیگر از نظر انسان می گذرند، یعنی خانه یی که ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام آباد نموده اند، مقامی که در آن ابراهیم علیه السلام نماز ادا نموده است، کوهی که در دامن آن ابراهیم علیه السلام پسر محبوب خود را قربانی نمود. می دانیم که در این سرزمین ابراهیم علیه السلام مردم را بطرف الله دعوت داد، در ریگستان های گرم و سوزان آن با خداوند دعا و مناجات کرد. این همه حقایق نه تنها در اذهان تازه می گردند بلکه در نگاه ها نیز مجسم می شوند. آنچه را انسان از زبان بزرگان شنیده باشد و در اوراق کتاب ها مطالعه نموده باشد، در این مقامات به چشم سر مشاهده می کند.

مؤثرترین آثار برای امت مسلمه همانا آثار پیامبر علیه السلام و صحابه اند که انسان آن ها را در هر وجب آن سرزمین مشاهده و مطالعه می کند. یعنی شهری که در آن پیامبر علیه السلام تولد گردیده است. کوچه ها و محلاتی که در آن پیامبر علیه السلام مصروف دعوت بود، حرمی که در آن پیامبر علیه السلام و صحابه  نماز ادا نموده اند، کوه هایی که در آن زمان مؤذن پیامبر علیه السلام آواز پرطنین توحید را بلند نموده است.

جاهایی که در آن پیامبر علیه السلام در راه دعوت با تکالیف گوناگون دچار شده است. شهری محبوبی که آن را بخاطر خدا ترک گفته است و شهری که آن را مرکز دعوت قرار داده است، میدان ها و کوه هایی که در آن صحابه برای اعلای کلمه الله جهاد نموده اند.

زمانی که این حقایق از نظر انسان می گذرند، تاریخ اسلام چنان در اذهان محسوس و مشهود می گردد گویا او در عهد پیامبر و صحابه حضور داشته باشد همین علت است که اثر این عبادت بالای انسان بالاتر از اثر تمام عبادات است. برعکس اگر کسی از حج محروم و بی بهره برگردد، اصلاح او توسط هیچ عبادتی ممکن نیست. حج در اسلام آخرین علاج روحانی می باشد که اگر تداوی کسی با این علاج صورت نگرفت هیچ دوایی دیگری درد او را تداوی نخواهد کرد.



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

18th September, 2018