تفصیل | شهادت 

20th November, 2018


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

خدمات مسلمانان در بخش طب

سیدغلام فاروق وحدتیار

2018-08-27

علامه ابن خلدون می نویسد: طب از علوم خیلی مفید و کارآمد است، مردم شهر و قصبات هر دو یکسان به آن نیاز دارند. تداوی و معالجۀ امراض از ازمنۀ قدیم رواج  دارد، خادمان معبد قدیم مصر امراض مختلف را تداوی می نمودند، در هند قدیم هم امراض زیادی تداوی می شد. حضرت داوود علیه السلام بانی و موسس علم الادویه (فارمسی) تصور می شود.

پیامبر علیه السلام بحیث یک داکتر حاذق:

 پیامبر علیه السلام در بخش علوم طبی خیلی توجه نموده است. آنحضرت در بخش های روانی، ذهنی و اخلاقی بزرگترین طبیب بود. داکتر خالد غزنوی در اثرش بنام ”طب نبوی و ساینس جدید“ می نویسد: عبدالملک بن حبیب اندلسی در قرن دوم تمام ارشادات و رهنمودهای پیامبر علیه السلام را که در باب طب فرموده است جمع نموده و آن را بنام طب نبوی مسمی کرد، از اینجاست که محمد بن ابوبکر شاگرد امام شافعی و بعد از آن تا جلال الدین سیوطی تمام دانشمندان بطرف ارشادات و رهنمودهای پیامبر علیه اسلام در بخش طب توجه مبذول داشتند.

پیامبر عیله السلام بوسیله اشیای زیادی چون بهی، تربوز، جو، حنا، زیره، زیتون، سرکه، سرمه، عسل، خرما، شیر و غیره امراض مخلتف را تداوی می نمود. آنحضرت به ختنه حکم نموده است تا سرطان دفع شود. وی در مورد زیتون می فرماید که برای هفتاد مرض دوا است. به همین ترتیب امراض قلب را توسط بهی تداوی می کرد.اکنون در قرن بیست شربت بهی را برای کسانی که مورد حملات قلب قرار می گیرند. مفید تصور می نمایند.

پیامبر علیه السلام توبرکلوز را توسط عسل تداوی می نمود و با آن از زیتون نیز استفاده می کرد. در مورد خرما فرمود که برای هر مرض دوا است. آنحضرت صلی الله علیه و سلم مرض قلب را توسط یک نوع خرما بنام ”عجوه“ تداوی می کرد. به همین ترتیب او اکثر مریضان را به کم خوردن دستور می داد و به این ترتیب به تداوی آنان می پرداخت. خلاصه این که پیامبر علیه السلام در بخش علوم طبی ارشادات گران بهای دارند که ساینس‌دانان مسلمان بعدتر در روشنی آن تحقیقات زیادی نموده برای امراض گوناگون ادویۀ مفید تجویز نموده اند.

طب و مسلمانان:

مسلمانان در عهد اموی ها و عباسی ها در بخش طب خدمات قابل قدری انجام دادند. در زمان عباسی ها هارون الرشید بیت الحکمت تاسیس نمود و طبیبان هند را نیز دعوت داد که در آن کار کنند. مامون الرشید در زمان حکومت خود علم طب را توسط دانشمندان از نظر ساینس و علوم طبیعی مورد مطالعه قرار داد.

مسلمانان در هسپانیا کتاب عیسویان را که بنام الابریشم بود و راجع به علوم طب نگاشته شده بود به زبان عربی ترجمه کردند.

به قول حکم ثانی در لابراتوار جلجل دوازده جوان مصروف ساختن ادویه و مرکباب کیمیاوی بودند.

خدمات مسلمانان در شعبات آتی قابل ذکر است:

1.تشخیص امراض: استاد ابن سینا بنام ابوسهیل در تشخیص امراض خیلی مهارت داشت وی راجع به نبض یک کتاب نوشت.

2. طب اطفال و نساء: اولین کتاب را در طب اطفال ابوبکر رازی نوشت، در اسپانیا عریب بن سعدالکاتب در امراض نسایی و اطفال متخصص قلمداد می شد.

برای معلومات بیشتر در این مورد به اثر پروفیسور طفیل هاشمی بنام کارنامه های ساینس مسلمانان باید رجوع کرد که در آن راجع به زنانی که در علوم طب دسترسی داشتند نیز معلومات سراغ می شود. مثلاً برادرزاده ابوبکر بن زهر یک داکتری بود که در بخش نسایی مهارت داشت.

3. جراحی: بانی و موسس جراحی جدید ابوالقاسم الزهر اول است که چندین عملیات جراحی حیرت انگیز انجام داد و درین رشته سامان آلات جدید اختراع کرد.

4. امراض چشم: در این عرصه خدمات و کارنامه های یوحنا، علی ابن الطبری، ابوبکر رازی، ابن سینا، ابوالقاسم الزهراوی، ابن رشد و ابوبکر محمد بن محمد عبدالمالک قابل یادآوری می باشد. ابوبکر محمد بن عبدالمالک در مورد امراض چشم یک کتاب هم نوشته است.

5. رتب و امراض دیگر: اسحاق بن سلیمان اسرائیلی داکتر و طبیب قیروان در مورد تب و اقسام آن یک کتاب به عنوان الحمیات نوشت. ابن رشد در مورد چیچک تحقیق نمود ابو مروان عبدالمالک بن زهر راجع به برص (پیس) یک کتاب نوشت. موسی بن میمون راجع به بواسیر و نفخ کتاب ها و رسایل نوشت.

6. امراض متعدی: دوکتوران یونانی و قرون وسطایی راجع به امراض ساری و متعدی چیزی نمی دانستند، اولین بار ابن الخطیب در مورد طاعون تحقیق کرد و تداوی آن را دریافت.

7. دوا سازی: در این بخش البیرونی کتاب الصیدله نوشت و ابن ماجه نیز در این شعبه شهرت حاصل کرد.

دوکتوران و طبیبان اندلس:

دوکتوران این مرز و بوم در مورد علوم طب و تداوی امراض کارنامه های زیادی انجام دادند. عریب بن سعد الکاتب کتابی بنام خلق الجنین و تدبیرالحبالی و الملود نوشت که آن را ویست فیلد به زبان عبرانی ترجمه کرد. ابن جلجل که داکتر خاص هشام بالله بود در مورد تریاق یک مقاله نوشت.

ابوالقاسم الزهراوی برای اولین بار عملیات تانسل را اجرا کرد. ابن وافد تداوی بوسیله رژیم غذایی را کشف کرد. ابوالعلا زهر بن ابومروان که یک داکتر درباری بود دانه هایی را تداوی نمود که رفته رفته به سرطان تبدیل می‌شد.

ابومروان عبدالمالک بن ابی العلا بعد از رازی طبیب بزرگ بمشار می رفت وی طریقه بیرون کردن جنین مرده را ایجاد کرد، همچنان وی شریان های زیادی را بسته عمل جلوگیری از خون ریزی را توضیح نمود.

ابو مروان از روده های گربه تارهایی ساخت که در علمیات جراحی بکار می رفت. ابو محمد عبدالله بن الحفید در علوم نباتی شهرت داشت، همچنان او در بیهوش نمودن مریضان هنگام عملیات جراحی، مهارت داشت.

وی همچنان آله بیرون کردن پیش آب، سوزن عملیات، نشتر، اره و آله کشیدن دندان را ایجاد کرد. در زمره این دوکتوران از ابن باجه و ابن طفیل نیز باید نام برد.

پنجاه و دو کتاب و اثر ابن رشد به زبان های دیگر ترجمه شده است. الکلیات فی الطب ابن رشد در سال 1255 به لاطینی ترجمه گردید، این کتاب در سال 1520 در ویانا در نصاب درسی شامل گردید و در سال 1588 در فرانکفورت به چاپ رسید.

و در دوران سال 1498 تا 1866 چهل بار در اروپا به چاپ رسید. در تمام کالج ها و یونیورسیتی های اروپا بطور نصاب درسی زیر مطالعه و تحقیق قرار داشت. علاوه بر این ابوالصلت امیه بن عبدالعزیز، ابوجعفر بن خاتمه و ابن الخطیب هم از دکتوران معروف و ما هر عهد خویش بشمار می رفتند. ابن الخطیب در دوران سال های 1312 تا 1374 شصت کتاب و اثر نوشت که آن فقط بیست کتاب آن محفوظ می باشد.

موسی بن میمون در مورد طب ده ها کتاب نوشت، وی بر (1500) اقوال طبی جالینوس حکیم (142) قول دیگر علاوه کرد. گیبون و سنگر می نویسد که دوکتوران و طبیبان مسلمانا طب را از جادو و تومار بیرون کرده در قطار ساینس و علوم طبیعی قرار دادند.

خدمات بوعلی سینای بلخی:

ابوعلی سینا همان نابغه روزگار است که غرب از آن بحد زیادی متأثر گردیده است. وی در معلومات، نظریات و اجتهادات خویش در باب علم و حکمت شهرت بسزایی کسب کرد. وی تا جدار علم و حکمت مشرق زمین محسوب می گردد. ابو علی سینا زادۀ بلخ زمین بود. گفته می شود که زمانی که طب معدوم بود بقراط آن راایجاد کرد. زمانی که این علم مرده بود جالینوس آن را دوباره احیا کرد و زمانی که پراگنده و متفرق بود، رازی آن را مرتب نمود و زمانی که ناقص بود بوعلی سینا آن را به پایه اکمال رسانید.

وی دو صد و پنجاه کتاب در باب طب نوشت. بعضی از این کتاب ها را هنگامی نوشته است که بر اسپ سوار عازم جنگ می بود.

اثر وی بنام القانون فی الطب خلاصه و کلاسۀ علوم طبی بشمار می رود. این کتاب صدها سال در غرب مطالعه و تدریس می شد. کتاب دیگر او بنام الشفا یاد می شود که حیثیت قاموس طب را دارد.

در دنیای غرب دانشمندانی چون راجه بیکن و سینت تامس نیز از ابن سینا اقتباس نموده اند. گرچه طب اسلامی از طب قدیم هند، ایران و یونان آغاز شده است، لاکن طب در آغوش تمدن و فرهنگ اسلام زمینه وافری رشد و انکشاف پیدا کرد. امروز اروپا و امریکا از توسعه و تکثیر مهلک ایدز هراس دارند و پریشان دیده می شوند. لاکن پیامبر اسلام صلی الله علیه و سلم برای تدارک آن پانزده صد سال قبل دستور داده بود.



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

20th November, 2018