تفصیل | شهادت 

20th November, 2018


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

جان، جان از من چرا رنجيده يى! «پس منظر مخالفت جمعيت با فعاليت دوباره زلمى خليلزاد»

فریدون افراسیابی

2018-09-02

مطلع يک خواندن محلى است، ميگويد: (( جان، جان، از من چرا رنجيده يى...!)) جمعيت اسلامى در اعلاميه يى از تقرر زلمى خليلزاد به حيث نماينده رئيس جمهور امريکا در افغانستان نارضايتى ميکند و او را به تمايلات قومى متهم ميسازد. حالا براى همه اين پرسش مطرح است: علت و انگيزه اين نارضايتى چيست، جمعيت اسلامى که در نشست سال ٢٠٠١ بن آلمان با زلمى خليلزاد روابط خيلى دوستانه داشت و در موافقت هم حکومت پسا از طالبان را طرح بندى نموده و زمينه به قدرت رسيدن آقاى کرزى و بعد آقاى غنى را رويکار آوردند، حالا چرا جمعيت از خليلزاد ناراض شده و اظهار رنجش نموده است؟!

اگر خليلزاد تمايلات فرقه يى و قومى داشت، خوب بود در آنزمان   با اين تمايلات او مخالفات صورت میگرفت. بهر حال از مخالفت اعلاميه جمعيت براى ماموريت کنونى خليلزاد دليل روشنى محسوس نيست، اگر دليل قانع کننده و يا اطلاعات سرى وجود داشت که جمعيت از آن اطلاع يافته و ديگران گويا بيخبر! مانده اند بايد پرده برداشته ميشد. درين تبصره ميخواهيم به روابط قبلى جمعيت با خليلزاد کمى اشاره داشته باشيم و بعد برويم پاى اين مطلب که چه خطراتى حزب و جمعيت را تهديد ميکند و آنها چه کنند، چه ميتوانند بکنند و از تجارب تلخ گذشته جلوگيرى نمايند.

سازش پنهان

در نشست بن سه جناح از افغانستان نمايندگى ميکردند، جناحهاى که در جريان حکمروايى طالبان فعاليت معلوم و گسترده تر از ديگران داشتند، جمعيت اسلامى که بنام دولت اسلامى در برخى ولايات مخالفت مسلحانه داشت، گروه دوم که طرفداران شاه سابق را مشتمل ميشدند و گروه قبرس که طيفى از عناصر حامى جهاد و عناصر تکنوکرات ملى در آن شرکت داشت. در اين هيات، از جمعيت آقاى يونس قانونى، در راس روم عبدالستار سيرت سابق وزير عدليه حکومت شاهى، گروه قبرس را آقاى محمد همايون جرير رهبرى ميکرد.

کتاب فرستاده جمعيت شرح بسيار جالب و مفصلى از پهلو هاى همکارى تنگاتنگ جمعيت و خليلزاد را ثبت و همگانى ساخته است.

درين کتاب بوضوح ديده ميشود که جمعيت در سازش با خليلزاد حق اکثريتى داکتر عبدالستار سيرت  را براى احراز رياست حکومت مؤقت و اداره موقت پامال کرد و فردى را که نام او در تصور شاملين کنفرانس بن و خارج از بن نميرفت روى صحنه کشيد، اين مرد همان آقاى کرزى بود.

به تعبير مثل: (( با ملک بساز ده را بتاز!)) آقاى قانونى به صفت نماينده جمعيت توانست با فرستاده امريکا در نشست بن، اداره موقت را حسب دلخواه شان استخوان بندى نموده وزارتهاى کليدى و قاعده اين حکومت را به هواداران جمعيت اختصاص بدهد. از جمله آقاى فهيم به وزارت دفاع و آقاى قانونى بمقام وزارت داخله رسيدند.

کاروايى برخلاف روم

به نظر ميرسد گروه روم تا حدود زيادى همکارى  طالبان را درين جلسه  با خود داشت. اين مطلب زمانى علنى وروشن شده بود که پس از سقوط شهرجلال آباد بدست طالبان، ظاهر شاه اعلاميه داد  به افغانستان بر ميگردد. در زمانيکه اداره مؤقت تشکيل شد و آمادگيها تحت ديده بانى و مشورت مستقيم خليلزاد براى تشکيل گردهمايى سراسرى جريان داشت، هواداران ظاهرشاه ميخواستند ظاهرشاه و يا فرد ديگرى را که جانشين او باشد بر سر اقتدار بياورند و يا نقش او را در افغانستان حداقل شکل اجرا يى بدهند.

از توضيحاتى که خليلزاد در کتاب فرستاده ميدهد پيداست که خليلزاد و قانونى بگونه مشترک از حق مسلم گروه روم جلوگيرى کردند. خليلزاد درين کتاب اعتراف مينمايد که خود وى در باز گشت ظاهرشاه و خاموش ساختن هواداران او وارد عمل شد. سردار ولى داماد شاه را نگذاشت که خواست ظاهرشاه و هواداران روم را مطرح نمايد.

بحواله خليلزاد  وزارت داخله تحت رهبرى آقاى قانونى از خنثى شدن برنامه يى خبر داد که تحت رهبرى حزب اسلامى عليه ظاهرشاه سخن بميان آورده ميشد و از گرفتارى مقادير زيادى جنگ افراز خبر پخش ميشد.

اين صحنه سازيها در واقع مانع از آن شد، افراد زيادى از جمله هواداران طالبان در حکومت مؤقت نقش گير مى نمايد و اين حکومت را که بگونه انحصارى قيموميت واشراف امريکا ماند بيرون نمايد.

جفا در برابر قبرس

سازش آقاى خليلزاد و قانونى گروه قبرس را در کنفرانس بن بيشتر هدف بى مهرى قرار داد. افراد اين گروه به ظن اينکه از حزب اسلامى نمايندگى ميکنند، بيشتر از تشکيلات اداره مؤقت دور نگهداشته شدند.

گروه قبرس معلوم بود با اشراف و ديده بانى خارجى ها چه در شکل سياسى و نظامى آن مخالفت داشت،  لذا کتاب فرستاده که حاوى شرح کاروايى جمعيت و روم است از ذکر فعاليتها و ديدگاههاى قبرس اغماض ميکند. از توضيح سهمگيرى اين گروه که بيشتر از هر دو گروه ديگر براى اجتماع بين الافغانى کوشيده بود، بيشتر آماج سانسور و اقدامات غير عادلانه واقع میگرديد.

کوشش براى انزواى افراد قبرس ادارۀ مؤقت را بيشتر به خارجى ها وابسته نمود و راه مذاکرات بين الافغانى را دشوار کزار ساخت.

پيش قدمى عناصر چپ سابق

کوشش پنهانى جمعيت با خليلزاد براى دور نگهداشتن افراديکه به گرايش طالبان و حزب و عناصر ديموکرات و ملى گرا متهم بودند، زمينه آنرا مساعد ساخت که عناصر سابق چپ و تکنوکراتهاى سرگردان غرب در تشکيلات حکومت مؤقت اعمال نفوذ نمايند.

خارجى ها هم با استفاده از نفاق ايکه ميان  جمعيت و ديگر گروهاى اسلامکرا ايجاد شده بود بترتيب گروهاى سابق چپى و تکنوکراتها را از روى معيار و اندازه حساسيت و مخالفت شان با مجاهدين به کرسيهاى مهم نصب نمودند و سهم گروه شعله سابق مانند رنگين دادفر سپنتا و سيما سمر رسيد و افراد منسوب به گروههاى ديگر چپى و قومى سابق در رده پوزيشن اول به درجه دوم جا گرفت، اختيارات و تصميمگيريهاى عمده در گرو خارجى ها و همین دو جريان ماند. حضور جهادى ها رنگ شکلى و سطحى  را ، گرفت به همين خاطر بود که شکايت، استاد ربانى، مارشال فهيم و استاد سياف پيوسته از اين ناحيه بالا بود که مجاهدين را از صلاحيت دور ميدارند و آهسته آهسته به انزوا ميکشند.

روابط و مناسبات مخفى جمعيت و امريکا به مديريت آقاى خليلزاد بحران افغانستان را پيچيده ساخت به نحوى که حالا سران و سياست مداران امريکا از آنچه انجام شده بود پشيمان  ميباشند.

بازنگرى سياست گذشته

پيترتامسن يکى از ديپلماتهاى ورزيده همانند آقاى خليلزاد طى سالهاى ١٩٨٩ و ١٩٩٢ نماينده خاص رئيس جمهور امريکا بود، تامسن در اين اواخر کتابى تحت عنوان ((جنگهاى افغانستان)) را به نشر سپرده و توسط آقاى محمدسرور ترجمه گرديده است.

پيترتامسن در کتاب خود از حالت کنونى شکايت دارد مينويسد: (( امريکا و متحدينش در جنگ ناتمام افغانستان گير مانده اند، هنوز هم امکان آن وجود دارد تا بيک دستاورد نايل شويم، مشروط به آنکه مشى ما به فرهنگ و تاريخ افغانستان احترام گذاشته و نتايج مداخلات خارجى گذشته را مدنظر داشته باشيم.)) اگر در کمپيوتر تان حالا بنام پيترتامسن سرچ نمائيد، اين مسايل به تفصيل در آن انعکاس داده شده است.

مرام اين است که حالا اگر آقاى خليلزاد ماموريتى داشته باشد اين غير از آنچه خواهد بود که در گذشته انجام شده است. جمعيت اسلامى هم بايد به اين نکته معترف باشد که نقش آنها و کوششان براى گول اختصاصى درد سر برزگى را براى ملت بار آورد. جمعيت حالا بايد راضى باشد که آنچه در گذشته صورت گرفت بار ديگر تکرار نشود و براى مشکلات کنونى راههاى مناسب و عملى که هم به نفع افغانستان و هم به نفع امريکا باشد اقداماتى وارد عمل گردد.

مشوره مهم

با کسب تجارب گذشته حالا جمعيت بايد با همه احزاب، بخصوص با حزب اسلامى روى کار همگانى فکر نمايد. اگر جمعيت اسلامى و حزب اسلامى در برابر چلينجهاى کنونى با هم باشند، بسيار کار هاى را که حالا تصور آن هم مشکل است ميتوانند  مديريت و اجرا نمايند.

اولين کار مهم و کلان شان اين است که آقاى خليلزاد و هر فرستاده و نماينده بيرونى ديگر مجبور ميشود، روى مصالح مشترک حرکت کند و مانند دفعه قبل و زمان بن و بعد از آن، يکسره دست آزاد مداخله گرانه و اشراف مابانه نداشته باشد.

با تاسف و پس از اين همه رويداد ها مى بينيم که فکر همگانى و درد همگانى در تبصره ها، اعلاميه ها و حرکتهاى احزاب ما کمتر محسوس است. وقتى بحث مصايب گذشته جلو ميايد، هر گروه سعى دارد طرف مقابل را مقصر رويداد ها معرف کند و تنها دنيا را از عينک همان حزب و سازمان بنگرد.

مشوره اين است که جمعيت اسلامى در باب رد ماموريت خليلزاد نظر ثانى نمايد، خليلزاد اگر چه تبعه امريکا و يک ديپلمات امريکا است ولى با شناختى که از زادگاه خوددارد، ميتواند بهتر از نماينده ناشناخته و بيگانه باشد.



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

20th November, 2018