تفصیل | شهادت 

21st October, 2018


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

ملا بورجان و سانحه تنگی ابریشم «کوششهای بیرونی برای تبدیلی اهداف ملی و اصلاحی طالبان»

فریدون افراسیابی

2018-10-01

* معاهدۀ جینوا

یکی از روزهای تابستان سال 1988 جنرال ضیاءالحق رئیس جمهور سابق پاکستان با همراهی گروهی از افسران و مامورینی که در آنجمله جنرال اختر عبدالرحمن فرمانده ارتش این کشور و سفیر امریکا نیز شامل بودند، از تمرینات و مشقهای نظامی در بهاولپور پنجاب دیدن میکرد، قرار گاه فوجی بهاولپور به لحاظ داشتن درختها و باغهای میوه ام معروف است. در پایان به مهمانان کریتهای ام نیز تحفه شد، اما مهمانان وقتی سوار طیاره شدند، هیچکس نمیدانست که این پرواز خشگوار و پر از استقبال، دیگر نشستی ندارد. طیاره در هوا منفجر شد مدتها معلوم نشد، جنرال ضیا و همراهان او چرا و بکدام ملحوظی حیات خود را از دست دادند و جام شهادت نوشیدند.

و اما وقتی در ده دلو 1370 از حق سیاسی مجاهدین انکار صورت گرفت و معاهدۀ جینوا بین کشورهای امریکا، روس و پاکستان و حکومت کمونیستی افغانستان به امضا رسید، پرده از روی انگیزه و اسرار انفجار  طیاره در آسمان بهاولپور برای جهان تا حدود زیادی روشن گردید، همه دانستند که جنرال ضیا بخاطر طرفداری و ایستادگی روی حق سیاسی مجاهدین قربانی شده است. به این خاطر بود که رهبران جهاد، جنرال ضیاءالحق را شهید جهاد افغانستان لقب دادند.

* جنگ داخلی

با وجود این که در جینوا و در برابر مجاهدین جفای آشکار صورت میگرفت، مورال مجاهدین تغییری نکرد و گرمی جهاد ضد کمونیستی کماکان ادامه داشت. وقتی قوتهای بیرونی دریافتند که تلاش آنها برای خاموش ساختن جهاد و رعیت ساختن احزاب جهادی به ناکامی انجامید، حیله دیگری طرح نمودند و خریطه تحریک جنگ داخلی را روی میز گذاشتند.

همزمان با این تحرکات حکومت نجیب سرنگون شد و دولت مجاهدین در شرایطی عرض اندام نمود که نفاق داخلی تمام اهداف و آرمانهای عالیه را زیر گرد و غبار جنگ مخدوش میکرد و محبوبیت مردمی مجاهدین را متاثر میساخت. توطئه بیرونی و استخباراتی برای اشغال جنگ  داخلی، افکار عمومی را برای رویکار  شدن یک قوت مصلح و سوم بتدریج میلان میداد. مردم دنبال آن بودند تا تحولی رونما شودکه اهداف جهاد مصون بماند و در ضمن تمام عناصر ملی که بیرون از احزاب جهادی وجود داشتند در زیر چتر این تحول کشور را از بحران بی ثباتی و جنگ رهایی بخشند.

* تحریک طالبان

با استفاده از همین موج، افکار عمومی در داخل افغانستان که انتظار یک گروه سوم را میکشیدند تحریک طالبان در اکتوبر 1994 برابر 20 میزان 1373 در سپین بولدک قندهاررویکار آمد، حلقه های بیرونی مترصد بودند که در خلال این جریان سود خود شانرا ببرند و جریانرا به نفع خودشان مهار نمایند.

وقتی طالبان وارد صحنه شدند، مردم به استقبال آنها رفتند، در هر قریه، هر روستا و شهر مردم با گوسفندها و گاوهای ذبح شده و دسترخوانهای آماده مقدم طالبان را خیرمقدم و خوش آمدید میگفتند.

ورود طالبان روی اقتصاد ورشکسته و قیمت پول افغانی اثر فوری گذاشت، تا پیش از این جریان یکصد هزار افغانی در بدل صد کلدار پاکستانی معاوضه میشد، مردم فکر میکردند گروهی که میتواند اهداف مجاهدین و آرمان  یک و نیم میلیون شهید را عملی نماید، گروهی که قادر است شیرازه و حدت و محبت گروهها را قوام و هماهنگ بدهد روی صحنه آمده است، اما این احساس نیک بسیار زودگذر بود و رخدادهای تلخی اوضاع را دگرگون میساخت.

* تصرف کابل

در دوران نخست و توافق افکار عامه، پیشروی طالبان سریع بود، گاهی ظرف 24 ساعت این سرعت دوصد کیلومتر را احتوا مینمود، بسیار مجاهدین دوران جهاد راضی بودند و درین زمینه همکاری نیر نشان میدادند، موترها و دادسنهای طالبان در اول میزان 1375 و بگونه درامایی از راه حصارک وارد جلال آباد شدند، در همین وقت بود که از سوی دفتر شاه سابق در روم اعلامیه یی صادر شد و شاه سابق آمادگی نشان داد که بزودی وارد افغانستان میشود.

نیروهای طالبان به پیشروی خود جانب کابل آغاز نمودند فرماندهی طالبان را تا اینوقت قوماندان مشهوری بنام امین الله مشهور به ملابورجان بعهده داشت. ملا بورجان  اهل پنجوایی قندهار و مجاهد جبهۀ حزب اسلامی تحت قومانده ملا محمد آخوند در جبهه پنجوایی علیه قوای شوروی به نبرد مشغول بود. ملابورجان زمان تاسیس تحریک طالبان در سپین بولدک بنا بر تقوی، شجاعت و شهرتی که داشت از ارکان مهم این شوری بود. پس از تصرف قندهار بصفت قوماندان امنیه این شهر نیز ایفای وظیفه میکرد و در حقیقت فرماندهی کل جبهات طالبان را بعهده داشت.

اما در گرماگرم پیشروی طالبان در ساحه تنگی ابریشم عصر روز 27 اکتوبر 1996 این فرمانده معروف بصورت مرموزی کشته شد. دراخبار خاطر نشان میشد که ملابورجان در اثر فیر تانک زره دار بشهادت رسیده است. اگرچه بعدها از ملابورجان بصفت فاتح کابل در نشرات یادآوری بعمل می آمد، اما معلوم بود که او قربانی یک توطیه شده است. در 28 سپتمبر 2015 شاهد غزنیوال در سایت الاماره طالبان، از اخلاق و نرم دلی خاص ملابورجان یادآوری بعمل آورده و گفته است که وی از کشته شدن غیر نظامیان و مردم ملکی سخت ناراحت میشد.

* تغییر استراتژی

اکرام اندیشمند در کتاب ”ما و پاکستان“ شرحی از رویدادهای نخستین روزهای امارت طالبان را آورده است. در همین روزها ملاقاتی میان سلمان عمری سفیر عربستان و ملا محمد حسن آخوند در ارگ و در کاخ گلخانه صورت گرفت. درین ملاقات ملا محمد حسن آخوند شرح گزارشاتی را میداد، در ضمن شهادت ملابورجان را ضایعه جبران ناپذیر میخواند. اما سفیر پاکستان با جملات تندی به ملا محمد حسن آخوند گفت: ”مگر ما و شما قرا ر گذاشته بودیم که شما به کابل بیایید و حکومت بسازید؟! ما و شما و ملاربانی چه فیصله کرده بودیم، شما کاری را که نباید انجام میدادید انجام دادید...“ سفیر سعودی به طالبان گفته بود: ”پس از این آنها مسول حرکات یکجانبه خود میباشند.“

درین کتاب  از اعلامیه دفتر ظاهرشاه نیز یادآوری شده و گفته شده بود که ملا احسان الله که بعداً در مزار شریف کشته شد، مذاکرات زیادی با فرستاده های ظاهر شاه انجام داده بود. بسیاری به این نظر اند که در تحولی که قرار بود رویکار شود ظاهر شاه نقش رهبری کننده یک حکومت انتقالی را میگرفت.

دکتر زلمی خلیلزاد در کتاب ”فرستاده“ نیز پس از سقوط طالبان از حمایت و پشتیبانی مردم از ظاهر شاه یادآوری  نموده و گفته است که به اثر جنگهای داخلی دوامدار حتی کودتاچیان هفت ثور نیز به رهبری ظاهرشاه آماده شده بودند! خلیلزاد در صفحه 148 کتاب خود از قول سردارولی داماد ظاهرشاه میگوید: ”ظاهرشاه آماده است حکومت انتقالی را رهبری کند“ اما امریکا معلوم است که دنبال اهداف خود بود. از نقش یک حکومت با روحیه مستقل جلوگیری بعمل می آورد. گزارش خلیلزاد واضح میسازد که تلاش ظاهرشاه برای حضور در افغانستان و در تفاهم باطالبان یک امر قابل باور بوده است. خلیلزاد وقتی اشتیاق عمومی را برای رویکار شدن یک حکومت انتقالی با ابعاد قویتر و مردمی مشاهده میکند و برای اینکه نقش رهبری حامد کرزی را که تا اینوقت فرد گمنام و ناشناخته یی بود جنبه عملی بدهد، از رئیس جمهور امریکا میخواهد از آمدن ظاهرشاه تا مهار اوضاع جلوگیری نماید. خلیلزاد میگوید: ”من اوضاع رابه رئیس جمهور توضیح دادم، ما پیشنهاد کردیم که به نخست وزیر ایتالیا زنگ بزند و از او بخواهد که بازگشت ظاهرشاه را به تعویق اندازد.“

در هر حال اگر اهداف مطروحه طالبان و کشورهای همکار وعلاقمند با قاعده طالبان برای تشکیل یک حکومت انتقالی و با استقلالیت و روحیه آشتی پذیری میان احزاب و جناحهای مطرح و مهم کشور بوجود میامد و برنامه تبدیلی طالبان بیک گروه شکیل در منازعات داخلی و تبدیل طالبان در جایگاه یک گروه تهدید کننده برای کشورهایی که در رقابتهای منطقوی سرگرم اند بمعرض اجرا قرار نمیگرفت. امروز جنگ و بحرانی وجود نمیداشت، مصایب گوناگون برای مردم افغانستان و حتی کشورهای امریکا، پاکستان و ایران عرض اندام نمیکرد.

امیدواری میرود که تجارب گذشته و بیحاصل فرسایشی شدن جنگ، طالبان و طرفهای جنگ را به این قانع میسازد که برای پایان جنگ و برقراری یک آشتی دوامدار در کشور کوشا باشند.



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

21st October, 2018