تفصیل | شهادت 

19th October, 2019


نوی سرمقالی

لیکنی

د‌حزب‌اسلامی امیر‌ ورور حکمتیار

ویډیو

رادیو

ترانی



تفصیل

نشانه هایی از پایان بحران جنگ افغانستان

محمدفایق هشام

2019-08-04

هشت دور مذاکره

هشت دور مذاکره طی بیش از ده ماه، میان نمایندگان ایالات متحدۀ امریکا به رهبری زلمی خلیلزاد و نمایندگان گروه طالبان صورت گرفت. هفت دور از این گفتگوها در قطر و یک نشست آن در شهر ابوظبی امارات متحدۀ عربی برگزار گردید. آغازین دور این مذاکرات به تاریخ ۱۲ اکتوبر سال ۲۰۱۸ به میزبانی قطر صورت گرفت. دومین این نشست به تاریخ 16 نومبر 2018 در شهر مزبور برگزار گردید و به روز 17 دسمبر همان سال سومین نشست میان نمایندگان طالبان و امریکا در شهر ابوظبیِ امارات متحده عربی انجام پذیرفت. 19 جنوری سال 2019 روزی بود که نمایندگان امریکا و طالبان برای بار چهارم میان هم نشستند و همچنان به تاریخ 25 فبروری سال یاد شده پنجمین دور مذاکرات 16 روز را در بر گرفت. ششمین دور مذاکرات میان نمایندگان طرف های مذکور به تاریخ در 19 ثور همین سال طی 9 روز ادامه یافت که طرف های مذاکره از پیشرفت در گفتگوهای شان سخن گفتند. آخرین دور گفتگوهای بین نمایندگان امریکا و طالبان در هشتم سرطان همین سال به مدت یک هفته تداوم یافت و متعاقب آن نشست سیاستگران افغان و طالبان نیز صورت گرفت. این هفت دور مذاکره در حالی برگزار گردید که به روز شنبه 12 اسد سال جاری نمایندگان ایالات متحدۀ امریکا به رهبری زلمی خلیلزاد و نمایندگان طالبان در قطر، برای هشتمین بار و به گمان اغلب آخرین دور میان هم نشسته اند و پیرامون حل بحران جنگ در افغانستان ممکن دست به توافق نهایی یابند.

طی همین مذاکرات، آقای خلیلزاد نظر مساعد پیمان اتلانتیک شمالی (ناتو) را که درگیر جنگ در افغانستان است نیز گرفته است. آقای خلیلزاد سفرهایی در راستای شکل دادن به اجماع میان کشورش و قدرت های جهانی نظیر مسکو و بیجنگ و همچنین از بهر شکل دادن به اجماع منطقه یی میان هند و پاکستان سفرهایی را به انجام رسانده و نیز برای شکل دادن به یک هیئت افغانی مرکب از جریان های سیاسی و سایر نهادهای مدنی تلاش نمود. به مفهوم دیگر، آقای خلیلزاد برای حل بحران افغانستان باید در سه بعد تلاش می روزید. بعد جهانی قضیۀ جنگ افغانستان شامل کشورهای ایالات متحده و ماسکو و همچنان چین هم می شود و بعد منطقه یی این جنگ، شمال کشورهای پاکستان و هندوستان است و نهایتاً بعد سومی این جنگ بعد داخلی است. بُعدی که یک طرف گروه طالبان و طرف مقابل حکومت افغانستان با حمایت نظامی و مالی غربقرار دارد.

گذشته از این همه، آقای خلیلزاد برخی از گزارش دیدارهایش را با نمایندگان طالبان در قطر با حکومت افغانستان شریک نمود و نتیجه برخی از دیدارهایش را با حکومت شریک ننمود که موجبات نگرانی حکومت وحدت ملی را بابت نادیده انگاشتن این حکومت در این راستا برانگیخت که یک فضای سرد میان کابل و واشنگتن را به میان آورد، اما این مورد بعدها برداشته شد. تنها چیزی که برای جریان های سیاسی و مردم افغانستان مهم است، این است که یک نهاد در سطح بالا باید شکل بگیرد تا در مورد مسایل بزرگ کشور و به ویژه مسألۀ صلح، تصمیم گیرنده باشد. اعضای آن متشکل از رئیس جمهور، سران احزاب مطرح و سیاستگران کشور باشد.  اما این مورد با تلاش های طرف امریکایی مبنی بر شکل نگرفتن آن به همراه بوده است. به مفهوم دیگر، طرف امریکایی به چنین مسألۀ مهم و کارساز رغبت چندانی نشان نداده است.

اظهارات مقامات کشورهای همسایه

حدود ده روز قبل عمران خان، نخست وزیر پاکستان، در اظهارتی در موسسه صلح که نزدیک به وزارت خارجه ایالات متحده است گفته بود که طالبان باید بتوانند در انتخابات آیندۀ افغانستان شرکت کنند و او آماده است با رهبران این گروه دیدار کند.

آقای خان گفته بود که او و اردوی این کشور درباره عدم دخالت در امور افغانستان هم‌عقیده هستند و پاکستان حالا فقط می‌خواهد به بازگشت صلح به افغانستان کمک کند و از اینکه امریکا هم با پاکستان هم‌عقیده است ابراز شادمانی کرد.

اظهارات آقای خان در حالی ابراز گردید که زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه وزارت خارجۀ ایالات متحدۀ امریکا برای صلح افغانستان پس از توصیف از دیدارهایش با مقامات حکومت وحدت ملی و برخی از سیاستگران افغان گفته است که برقراری صلح در افغانستان نیازمند تضمین‌های معتبر افغانستان و پاکستان در مورد عدم استفاده خاک هیچ یک از طرف‌ها علیه یکدیگر است.

آقای خلیلزاد روز جمعه ۱۱اسد در صفحه توییترش از پایان سفر به پاکستان خبر داده و گفته که دراین سفر با عمران خان نخست وزیر پاکستان، شاه محمود قریشی، وزیر خارجه این کشور و جنرال قمر جاوید باجوا، لوی درستیز اردوی پاکستان دیدار کرده است.

آقای خلیلزاد در صفحه توییترش نگاشته است: ”در این دیدار در مورد سفر نخست وزیر پاکستان به واشنگتن و قدم‌های بعدی آن بحث کردیم. برای آنان روی روند صلح افغانستان توضیح دادم. ما در مورد نقش پاکستان در حمایت از این روند و گام‌های مثبت دیگر گفت‌وگو کردیم. هر دو کشور اطمینان بدهند که از خاک هیچ یک از طرف‌ها علیه دیگری استفاده نمی‌شود .چنین تضمین‌هایی در صدر توافق‌نامه صلح بین‌الافغانی، امکان افزایش ادغام اقتصادی منطقه و اتصال و توسعه را فراهم خواهد کرد.“

خبرگزاری ایرنا گزارش می دهد که علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی ایران عصر شنبه ۱۲ اسد در نشست خبری مشترک خود با فضل هادی مسلم یار رییس مجلس مشرانو جرگه، گفته است: ”کشور دوست، همسایه و برادر ما افغانستان سال‌های بسیار سختی را طی کرد که در تمام این مدت، ملت ایران در کنار ملت افغانستان بود و از یکپارچگی، استقلال و امنیت این کشور حمایت کرد. در دیداری که با رییس مجلس سنا داشتیم، مذاکرات خوبی در حوزه همکاری‌های اقتصادی و گُسترش سایر همکاری‌ها صورت گرفت و ضمن اینکه توافق‌های جدیدی برای تسهیل روابط تجاری میان دو کشور در نظر گرفته شد مقرر گردید کمیته‌های پنج‌گانه مسیر خود را سریع‌تر طی کنند.“

لاریجانی در ادامۀ سخنانش گفت که گفتگوهای آنان دربارۀ مسائل امنیتی و آب نیز بحث و گفتگو کرده‌اند. او افزوده: ”امروز بحث صلح پایدار در منطقه مطرح است که جمهوری اسلامی در کنار دولت افغانستان است، از شورایی که در این کشور برای ایجاد صلح در نظر گرفته شده‌است، حمایت می‌کند.“

لاریجانی در ادامه افزود: ”چیزی که آن‌ها به دنبال آن هستند صلح نیست و در واقع تحقیر ملت افغانستان است.“

 در طرف دیگر، به نقل از خبرگزاری ایرنا  عباس عراقچی، معاون وزارت امور خارجه ایران روز سه شنبه هشتم اسد سال جاری در دیدار با خانم اینگرید هیدن، معاون سیاسی دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) که به تهران سفر کرده، گفته به ”نیات امریکا در افغانستان تردید دارد.“

آقای عراقچی با اشاره به لزوم اتخاذ تصامیم منطقه‌ای و مشارکت فعالانه کشورهای همسایه برای پیشبرد روند صلح با محوریت و مشارکت حکومت افغانستان، مشورت با تمامی جناح‌های سیاسی آن کشور را شرط دستیابی به صلح پایدار خوانده ‌است. همچنان دو طرف روی وضعیت امنیتی افغانستان و تحولات سیاسی آینده، به ویژه انتخابات ریاست جمهوری و روند صلح در افغانستان بحث و تبادل نظر کردند.

آقای عراقچی از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در ماه های پیشرو اظهار حمایت نموده و نقش یوناما را در برگزاری انتخابات شفاف و عادلانه موثر و ارزنده خوانده است.

این دیدار در حالی صورت می گیرد که قبل از این مایک پومپئو، وزیر خارجه امریکا گفته بود که پیشرفت روند صلح افغانستان به سود ایران است و اگر این کشور تلاش کند آن را برهم بزند، امریکا با آن برخورد خواهد کرد.

وزیر خارجه امریکا در ماه سرطان سال روان در دیدارش از کابل گفت: ”به سود ایران نیست که روند صلح افغانستان را برهم بزند. امیدوارم ایران این را بداند. پیشرفت روند صلح افغانستان به سود تمام بازیگران منطقه است و غرب افغانستان مرز طولانی با ایران دارد.“

وزیر خارجه امریکا افزود: ”ما تمام تدابیر لازم امنیتی را روی دست می‌گیریم تا اگر ایران بخواهد دخالت‌هایش در افغانستان را افزایش دهد، با آن برخورد کنیم. ولی امیدواریم آنها تلاشی برای برهم زدن روند سیاسی افغانستان که ما درآن دخیل هستیم، نکنند.“

ایران تا به حال چندین بار از سوی حکومت افغانستان متهم به حمایت از برخی گروه های مسلح معارض با نظام و برخی گروه های سیاسی بازیگر در تحولات افغانستان شده شده است. از نمایندگان مجلس تا به مقامات ادارۀ امنیت ملی کشور بارها ایران را به هم دستی با گروه طالبان در ولایت های هم‌مرز با این کشور و جریان های سیاسی متهم شده است.

کاهش نیروها همزمان با آتش بس

شبکۀ خبری ان.بی.اس با نقل قول از مقام های نظامی کنونی و پیشین امریکایی اخیراً نگاشته است که ترمپ در نظر دارد که تا قبل از انتخابات ریاست جمهوری امریکا در نومبر سال بعد، تمام نیروهایش را از افغانستان خارج سازد. به نقل از رسانۀ مزبور، ترمپ به مشاورین خود گفته که قصد دارد تمام نیروهایش را پیش از آغاز انتخابات ریاست جمهوری آن کشور در نومبر سال 2020 از افغانستان خارج سازد.

حدود یک هفته قبل مایک پومپئو وزیر خارجه امریکا اعلام کرد که دولت این کشور قصد دارد پیش از انتخابات ماه نومبر سال آینده، خروج نیروهای نظامی خود از افغانستان را شروع کند. پومپئو در جریان رویدادی در ”نهاد اقتصادی واشنگتن“در پاسخ به این سوال که آیا انتظار شروع خروج نیروها از افغانستان را پیش از انتخابات نومبر آینده دارد گفته بود: ”این دستوری است که من از رئیس جمهور ایالات متحده دارم.“ او دستور دانالد ترمپ در این زمینه را ”بی ابهام - یعنی پایان دادن به جنگ های بی پایان“توصیف کرد.

از سوی دیگر، روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقام‌هایی امریکایی نگاشته است که کاهش نیروهای این کشور از افغانستان در بدل برقراری آتش‌بس و قطع رابطه طالبان با گروه القاعده به عنوان بخشی از توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ هجده ساله افغانستان خواهد بود.

براساس گزارش روزنامۀ مزبور، در صورت توافق میان گروه طالبان و امریکا شمار سربازان این کشور در افغانستان از ۱۴ هزار به ۸ تا ۹ هزار کاهش خواهد یافت. گفته می‌شود که این توافق شامل آغاز گفتگوهای مستقیم میان حکومت افغانستان و گروه طالبان نیز خواهد بود. همچنان در بخشی از گزارش واشنگتن پست آمده است که مقام های امریکایی گفته‌اند که این طرح پس از ماه‌ها مذاکره میان گروه طالبان و زلمی خلیلزاد نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان شکل گرفته است.

مقام‌های امریکایی اذعان داشته‌اند که این مذاکرات حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد نهایی شده و ممکن است توافق صلح با طالبان تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری نهایی شود اما هشدار داده‌اند که ممکن است گروه طالبان این روند را به تاخیر بیندازند.

وزارت دولت در امور صلح که اخیراً از سوی رهبری حکومت وحدت ملی ایجاد گردیده است، چند روز قبل با انتشار خبرنامه‌یی اعلام کرد که در تشکیل این هیات ۱۵ نفری ”تنوع سیاسی، اجتماعی و قومی افغانستان در نظر گرفته شده و این هیات به نمایندگی از حکومکت افغانستان با درنظرداشت دستاوردهای مردم افغانستان“ با گروه طالبان مذاکره می‌کند.

همچنان منابعی تایید می کنند که هیئت پانزده نفره که شامل نمایندگان احزاب سیاسی، فعالان جامعۀ مدنی و نمایندگان نهادهای حقوق زن... در نشست اسلو شرکت خواهند کرد که به مدت یک ماه ادامه خواهد یافت. منبع اضافه کرده است که این دیدار یک ماهه میان طرف های افغانی صورت خواهد گرفت و نمایندگان جامعۀ جهانی و نهادهای بین المللی فعال در امور افغانستان از این روند نظارت خواهند کرد.

در همین حال، روزنامۀ واشنگتن پست در شمارۀ اخیرش نگاشته است که تا برقراری کامل صلح، امریکا نباید افغانستان را ترک کند. در بخشی از تبصرۀ روزنامۀ مذکور آمده است که تا زمانی که صلح به طور کامل برقرار نشده و تقسیم قدرت و آشتی ملی حاصل نشده است ایالات متحده نباید نباید نیروهای خود را از افغانستان بیرون نماید.

انتظارات مردم

مردم افغانستان انتظار دارند که نتیجۀ این توافق منجر به شکل دادن به حکومتی گردد که قابل قبول برای ملت افغانستان باشد که در پرتو آن آرمان های به خون خفتۀ ملت رنجدیدۀ ما نادیده انگاشته نشود. حکومت قابل قبول با میکانیزم قابل قبول و مشروع برای ملت افغانستان آرزوی این ملت است. همچنان خروج نیروهای خارجی را که طالبان بارها مطرح کرده اند، خواست و مطالبۀ بارز و برجستۀ ملت مان است. این ملت بار سنگین جنگ را بر دوش داشته و طی جنگ خانمانسو و خانمان برانداز، همین ملت بوده که قربانی های بی شماری را پرداخته است.

جریان های سیاسی به ویژه احزاب جهادی باید اهتمام بورزند تا نشست اسلو بتواند گره گشای بخشی از جنگ و بحران جنگی کشور باشد. این جریان ها به عنوان نمایندگان ملت افغانستان بکوشند تا با نزدیکی افکاری که با هم دارند، نظر مساعد طالبان را جلب نمایند و در راستای شکل بخشیدن به نظم سیاسی آینده گام های ارزنده و متینی را بردارند.

مردم افغانستان تجربۀ تلخ حکومت های ناکام را پس از سقوط طالبان درخود تجربه کرده و نگرانی بارز این ملت این است که مبادا تجربۀ تلخ کنفرانس بن بار دیگر تکرار شود و ما از یک جنگ خونین به مرحلۀ دیگری از جنگ رهسپار شویم. حالا این جا نقش احزاب جهادی که بازیگر تحولات چهار دهۀ پسین بودند، محوری و ارزنده تلقی می شود.



د لیکوال لیکني
پخواني لیکني

واپس










اخبار

شعر و ادب

شهیدانو کاروان

19th October, 2019