وحيدالله مصلح

No-IMG

وحيدالله مصلح

وحيدالله مصلح د ننګرهار ولايت، روداتو ولسوالۍ، حصارشاهي قريې اوسيدونکی دی، نوموړی د ننګرهار عالي ليسې څخه فارغ شوی او د ننګرهار طب پوهنځي فارغ التحصيل دی. وحيدالله مصلح د سټراټيژيکو او سيمه ييزو څېړنو مرکز CSRS علمي بورډ غړی دی، نوموړی تر دې مخکې د دوه کلونو لپاره د همدې مرکز مرستيال پاتې شوی. وحيدالله مصلح د دوه کلونو لپاره د تحليل ژورنال مسئول مدير و، او له ۲۰۰۴ تر ۲۰۱۰ پورې د ژوند مياشتينۍ مسئول مدير پاتې شوی، نوموړې د ملي اصلاح مياشتينۍ د کتنپلاوي غړی هم دی. وحيدالله مصلح د چين او پاکستان په يو شمېر مطالعاتي مرکزونو کې د سولې، امنيت او ترهګرۍ په اړه په بېلا بېلو سيمينارونو کې برخه اخېستې او خپلې مقالې يې وړاندې کړي دي. وحيدالله مصلح د خپل هېواد او سيمې پر ټولنيزو او سياسي مسايلو نظر او ليکنې لري، نوموړي د محمد داودخان پر کودتا، شوروي تيري، امريکايي بريدونو، امريکايي اډو پر فرهنګي او ټولنيزو اغېزو، افغان امريکايي امنيتي تړونونو، افغان روس اړيکو، افغان چين اړيکو، د خان عبدالغفار خان پر مبارزې، په پاکستان کې د پښتون ژغورنې تحريک، عرب پسرلي، اخوان المسلمين، مصر، فلسطين او پر ډېرو نورو موضوعاتو مقالې ليکلي چې په تحليل ژورنال، ملي اصلاح مياشتينۍ، مسير ورځپاڼې، وېسا ورځپاڼې، ژوند مياشتينۍ، اصلاح انلاين، تاند، بېنوا، ټول افغان، روهي او د هېواد په بېلابېلو رسنيو کې خپرې شوي دي.

د وحيدالله مصلح لیکنی

دانش او د تاريخ کچه روايت!

دانش چې په باميانو کې د کومو سدوزيو او محمدزيو د 230 کلنې واکمنۍ پيغورونه ورکول او ويل يې چې د يوې قبيلې کوچنۍ ډلې پر ټول افغانستان موروثي او پر استبداد او ديکتاتورۍ حکومت کړى؛ دا نقد اساساً د هغه انکار سلسله ده چې دوى په کې د افغانستان تاريخ جعل بولي او دوى په کې په خپلو خراسانيو سفسطو يو زمکنى حقيقت مسخه کوي. د سدوزيو او محمدزيو واکمنۍ د دې وطن د عمرو بن ليث صفارى، نرشخي، سلطان مسعود غزنوي او د منطقې د ساسانيانو، سامانيانو، خوارزميانو، سلجوقيانو او صفويانو په څېر موروثي پاچاهۍ وې... نو په دې حساب د موروثيت دا اړيکه يوازې سدوزيو او محمدزيو ته منسوبول پر تبعيض او د تاريخ پر انکار ولاړه ده. سره...
نور ولوله

بين الافغاني خبرې اترې؛ ارزښتي کره کتنه!

په تېرو اتلسو کلونو کې طالبانو له امريکايي ځواکونو او ناټو سره د هغوی د تهاجم په مقابل کې يوه لويه جګړه وکړه، دا جګړه چې د ۲۰۰۴ په اوږدو کې يې ابتدايي نظم واخېست او تر ۲۰۱۹ پورې د خپل شدت اوج ته ورسېده نور ورسره امريکا او ناټو په دې شکل نه شوه غبرګېدای. په دې ټوله موده کې د خبرو اترو د هر دعوت په وړاندې د طالبانو دريځ دا و چې مونږ لومړی له امريکا سره د تهاجم، جنګ او ويستلو قضيه يو طرفه کوو او بيا به له داخلي جهتونو سره پر داخلي مسايلو خبرې کوو. کله چې کال مخکې طالبانو په لومړي ځل په کوچني اختر کې په بېساري ډول اعلام شوی درې ورځينی اوربند اعلان کړ، ډېر پراخ داخلي او نړيوال هرکلی يې وشو، همغه مها...
نور ولوله

ترکي سره مڼه؛ غربي رسنۍ ولې غوسه دي؟

د ترکيې جمهوري رياست د اړيکو دفتر دا ويډيو د سرې مڼې "Red Apple/ Kizil Elma" په ياد کې خپره کړې، د دې ويډيو پيغام دا دی چې ترکيه به د تاريخي "سرې مڼې" موخې تعقيبوي، داسې ښکاري چې د ماضي دا "سره مڼه" د راتلونکي لپاره د حق او عدالت ګوند لرليد تعريفوي. د دې ويډيو په وړاندې د بي بي سي بسته مانيټور څانګې پر يوه راپور کار وکړ او خپور يې کړ. دوى په اوسنۍ ترکيه کې د عثمانيانو د دې لوى خوب او فتحې د معاصر استعمال له امله وارخطا دي، دا چې ولې وارخطا دي نو: "سره مڼه" څه شى دى؟ قسطنطينيه لا نه وه فتحه شوې، هلته د اياصوفيه په کليسا کې ...
نور ولوله

پر سيد قطب ليکنه؛ دوه تنقيده دوه تأثره!

تېر کال مې چې کله د سيد قطب شهيد په اړه (سيدقطب؛ د تيوري او عمل امتزاج) لنډه ليکنه وکړه، هلته يو شمېر ملګرو پوښتنې وکړې، چې اخوان المسلمين تر اوږدې مبارزې وروسته بيا هم ولې لاسته راوړنې نه لري، او دا چې که اخوان په مصر کې سوله ييز پاتې شوى نو دلته زمونږ په وطن کې يې پلويان ولې سوله ييز نه وو؟ دا ليکنه همدې پوښتنې ته ځوابونه لري: لومړی؛ د اخوان لاسته راوړنې! اخوان او د نسل روزنه! ښايي يو شمېر وګړو ته به د اخوان المسلمين مبارزه ناکامه برېښي، خو که تاريخ ته ستانه شو او د حال په منظر وګرځو نو د اخوان لاسته راوړنې لکه د لمر روښانه دي، د يو داسې نسل روزنه چې...
نور ولوله

سوله او د ځنځيري وژنو ماهيت!

کله چې د جنګ د پای مسئله راپورته کېږي نو طبيعي ده چې د سولې لار د جنګ پر کنډ و کپر تېرېږي، دا له اغزو ډکه لار به وجودونه وڅېري او پر وينو فرش دغه لار به د سولې منزل ته رسېږي. د سولې او جنګ د کشمکش دغه حالت سولې ته د رسېدو يوه تېرېدونکي مرحله ده، دا مرحله هغه خلک ډيزاين کوي چې د سولې سره يې جوړه نه ده او فکر کوي چې په سوله کې د دوی واک، سرمايه او نوم ګواښل کېږي. دوی د همدې انا په عتاب کې د جنګ مرحله په بېلابېلو بهانو اوږدوي. وژنې او د خبرو خلک! هغوى چې د جنګ اوږدولو اجنډا لري؛ بايد پېښې رامنځته کړي، وېره او ترهه رامنځته کړي او په دې پېښو کې بايد د خبرو يو شمېر خل...
نور ولوله

دوکتور امين؛ د مرموزو وژنو بل قرباني!

استاد دوکتور عبدالباقي امين بالاخره د بند او تړلي ذهنيت او مرموزو وژونکو لاسونو قرباني شو. استاد د اسلامي اصيل فهم او وسطي فکر څښتن و، هغه هېڅکله غلو نه کوله او منځنۍ لار يې نه پرېښوده. ډېر خلک به دوکتورا لري خو دوکتور صاحب په کې داسې و چې پرله پسې ژوره مطالعه يې درلوده. هغه د مسايلو په اړه منفرد نظر درلود او د چا اثر يې نه اخېست. هغه کليشه يي نه و او په خپلو متمايزو نظرونو او افکارو يې د ټولنيز جمود او بندو کليشو د ماتولو هڅې کولې، ما له هغه د ازاد فکر کولو روحيه اخېسته. دوکتور صاحب د پرانيستي تفکر پلوى و، د انحصار او استبداد ټکوونکى و او خلاص مجال يې د ټولنې...
نور ولوله

د سليمان لايق شاعري؛ ارزښتي جاج!

لسيزې مخکې استاذ جليل ځلاند لاندې شعر ته طرز جوړ کړ او خپله يې وويلو، دا آهنګ وروسته بيا هر چا ترنم کړ خو په کوم انداز او جنون او په کومې ادا چې استاد ځلاند ويلی و هيچا بيا هغسې ونه ويلو: ای شعله ی حزين ای عشق آتشين ای درد واپسين اين شور تست يا که جنون سرشکها يا شعر من که ميدهدم سوز جاودان ديگر نبويمش شبها نجويمش رازی نگويمش تا در فراق و ناله و درد و شکنجه ها آهسته طی کنم ره خاموش رفتگان... عشق د ژوند د خوږو ترخو برخه ده، څوک په کې لار ومومي او څوک په کې غرق شي او همدا غرق شوي په کې عاشقان وي، کله چې پر ان...
نور ولوله

تنقيدي زاويه؛ د غني خبرې او جرګه!

استاد سياف دريځ ته راغی، د دولت رئيس يې مخاطب کړ: ته زيربنايي کارونو ته ډېره لېوالتيا لرې چې بندونه جوړ کړې، فابريکې جوړې کړې، د دې ملک اوبه چې بيرون ځي دا مهار کړې، دا به ټولې تاسو ته وليکل شي، خو دا يو يې هم ستاسو نوم تلپاتې کوي نه، که هر وخت تاسو وتوانېدئ چې دا د وينو بهير بند کړئ هلته به ستاسو نوم تلپاتی وي. کله چې محمد اشرف غني دريځ ته راغی استاد سياف ته يې وويل چې استاد تاسو د افغانستان يو بنسټ يئ، خدای مو همېشه لره،  او چغه يې کړه چې ان شاالله مونږ به وينه ختمه کړو... غني د تېر په څېر د اوبو د مهار او بندولو ونه ويل، ځکه دا اوس يوه سولېدلې خبره ده، زمونږ اوبه د تېر په څېر نورو هېوا...
نور ولوله

لويه جرګه؛ ناډيموکراټيک او انحصاري بهير!

لويه جرګه که يو وخت د مشورې او ولسي رايې د حساب لويه مرجع وه، خو په اوسني عصر کې چې د ولس د رايو لپاره نوي ميکانيزمونه شته او رايه په کې دقيقه حسابېداى شي؛ د ولس په نوم د څو کسانو ناشفاف راټولول او بيا يې د ولس د استازو په نوم پر ولس تپل په دې مانا دي، چې يو څوک د ولس له رايو په فرار او فراغ کې د لويې ملي پرېکړې تابيا کوي، دا تابيا د انحصار بڼه ده او دا يوه غير ډيموکراټيکه پروسه ده؛ داسې چې نه يې د غړيو د ټاکلو لپاره کوم شفاف او ازاد رقابتي سېسټم او نه په کې د هېواد په کچه مطرح لوري او سيالان شته. د اوسنۍ جرګې انتصابي حالت! تاسو د اوسنۍ لويې جرګې غړي او تخنيکي کارکوونکي وګورئ، داسې ډېر هغه فېسب...
نور ولوله

د فرعون وژونکى؛ لنډ تأثر!

دا فرعون بايد ووژل شي! د لايق صاحب دا تاريخي غوښتنه بيا امام الدين په ټول خلقي لياقت عملي کړه او فرعون يې له خپل آل الواد سره له تېغه تېر کړ، خو وروسته چې بيا دوى څومره افغانان له تېغه تېر کړل، دولت يې بې خاصيته او وشړولو او ملي اردو يې لومړى خلقي اردو کړه او بيا يې د قومي ملېشو په جوړولو او له ملت سره د جنګولو له امله د اردو بېخ او بنياد وويست، هغه دوى چې په کې له بسته ملت او د ملت پر ارزښتونو چپاوونه کول، دوى دا هر څه د همغه فرعون تر نسکورولو وروسته کول! ما نن يو چا ته چې د فرعون د وژونکي پر مرګ خفه و او راته يې ويل چې د دې ملت به څه وايې چې د خپلو مشرانو خيال نه ساتي؛ وويل چې ملت څوک و؟ خو ملت زه وم، ته وې، زمونږ او ستاسو م...
نور ولوله

خالص بابا؛ ولسي او حکومتي کليشې! لنډ تأثر...

زمونږ په تاريخ کې د لويو شخصيتونو لقبونه رسمي نه دي ورکول شوي، د افغانانو دا زيږ خوى او نامداحه مَړه سوله داسې ده چې د چا صفت په درباري فرمايشونو او نخرو کې نه مني، دا ورته غوړه مالي او يا يې نومولى بابا وړ نه ښکاري. احمد شاه بابا، عبدالرحمن بابا، زرغونه انا او ميرويس نيکه دا ټول په کوم رسمي فرمان نه دي تپل شوي، دا خو ولسي منښته وه چې دوى په کې بې نسبه باباګان شول. دا نن چې مونږ د کوم قلندر او ملنګ بابا يادونه کوو دا ستره اروا په همداسې ولسي رنګ کې لګيا دى بابا کېږي، تاريخ او روايتونه به په راتلونکي کې يو مېړنى مشر او يو ستر نوم د خالص بابا په اختصار کې يادوي، دا په رسمي تپنې نه کېږي دا ولسي منښته ده او ورکړه ده...
نور ولوله

داوودخان؛ د پرچميانو له کودتا د خلقيانو تر کودتا!

پاچا ايټاليې ته پر سفر بوخت وو، او دلته په ارګ کې د نظام د بدلون معامله د يحيی خان خپل لمسي رهبري کوله. خو هغه يوازې نه وو، تر شا يې د شوروي پر انټرناسيوناليستي ايډيالوژۍ پړسېدلي پوځي خوردضابطان ولاړ وو. دغو خوردضابطانو په نړيوال شوروي ليد کې افغاني ارزښتونه يو په يو او په تدريج کمونيستي انټرناسيونالېزم ته څملول، يوه سوسياليستي انقلاب پېښېدو ته د شاهي نظام يو مخيز له منځه وړلو په پرتله په شوروي ټيپ او د سوسياليستي افسرانو په مټ کودتا ډېره ارزانه او موثره وه. داوودخان کودتا وکړه او په دې ډول يې په هېواد کې نزدې تر څلورو لسيزو مسلط نسبي ثبات او سوله داسې ولړزوله چې بيا يې درزونو ته چا د امن کوشېر ور نه کړ.. داوودخان کورني کسات د...
نور ولوله

شریک کړئ

ټولپوښتنه

زمونږ نوي ویبسائټ څنګه دي؟