عبد الحی قانت

No-IMG

عبد الحی قانت

د عبد الحی قانت لیکنی

د واشنګټن د ګټو ساتونکو ته افغان ملت هېڅ اهمیت نه درلود

حمد الله محب Face The Nation ته مرکه کې وايي؛ زمونږ د حکومت سقوط په ۲۰۱۹ کې پیل شو، کله چې امریکا طالبانو سره خبرې پیل کړې او مونږ یې شا ته پرېښودو. مونږ ته امریکایانو د هوايي ځواک لپاره ملاتړ نه راکاوه.‌ زمونږ لاسونه یې شا ته تړلي ؤ. مونږ د امریکا له بسپنې پرته کله جګړه کولی شوه؟” همدا محب له سقوطه څو میاشتې مخکې؛ “زمونږ پوځونه آزاد دي، مونږ مستقل یو، د هر څه تصمیم خپله نیسو، دا جګړه ګټو، نړیواله ټولنه زمونږ شا ته ولاړ ده.” تېرې تورې دورې کې د افغانانو په شکل د واشنګټن، پاریس او لند...
نور ولوله

خالي لاس نړیوال سیاست کې درېدل؛ لکه د فټبال میدان کې چې د لوبغاړو تر منځ د توپ حال وي

د نړیوال سستم له ټولو لوی جنجال دا دی چې یو هیواد د بل هیواد د ښه او بد نیت په اړه محاسبه نه شي کولای. له دې امله د نړیوال سیاست په طبعیت عاقل او ستراتیژیک هیوادونه هغه دي چې همېش د خپل دوست او دښمن پر وړاندې خپل لاس کې کارتونه ساتي. خالي لاس نړیوال سیاست کې درېدل داسې دي لکه د فټبال میدان کې چې د لوبغاړو تر منځ د توپ حال وي. پخوانیو دا تجربه وکړه، په نورو بسپنه شو،‌ ناکام شو. هغوی چې دا کار کاوه له شخصي ګټو پرته یې بل استدلال هم نه درلود، خو هغه څپه تېره شوه، هغه فصل تل لپاره تمام شو، نوی پیل باید ډېر ستراتیژیک او واقعي وي. له ټولو وړاندې باید په دې پوه اوسو چې نړۍ کوم خوا ته روانه ده، ...
نور ولوله

یوکراین؛ د امریکا او روسیې د جګړې میدان؟

کله چې ۱۹۹۱م کې د امریکا او شوروي تر منځ سړه جګړه پای ته ورسېده؛ شوروي شکست وخوړ او امریکا د نړۍ یکه تاز قدرت پاته شو. هغه مهال د امریکا د بهرنی پالیسۍ هدف دا ؤ چې د امریکا دا یکه تازي څرنګه په نړۍ تل لپاره وساتل شي. دې لړ کې د امریکا مهمو ستراتیژستانو د امریکا د نړیوالې هیژمانۍ ساتلو لپاره خپل افکار وړاندې کول. برژنسکي، فوکویاما، کسنجر، ‪جارج شلټز او نورو کتابونه ولیکل او د امریکا مشرتابې ته یې مشورې ورکول پیل کړل. ‪یو شی چې د دوی ټولو ترمنځ مشترک ؤ هغه دا ؤ چې د ناټو ائتلاف (چې اصلا د شوروي مخنیوي لپاره جوړ شوی ؤ) باید وغځول شي. امریکا هم له دې وروسته د ناټو په غځونه کار پیل کړ.‌ اول ځل لپاره په ۱۹۹۹م کې ناټو د شرق په ...
نور ولوله

د امريکا او طالبانو د تړون امضاء او د اشرف غني پلانونه

امریکا چې کله طالبانو سره تړون امضاء کړ، ډاکټر غني دوه کارونه پیل کړل؛ له یو طرفه یې لابي پیل کړه چې امریکا له افغانستان څخه لاړه نشي او په څه نه څه شکل د دوحې تړون لغو او د طالبانو دفتر بند کړل شي. په دې لابۍ ډاکټر غني په امریکا کې ډېر مصارف هم وکړل، داخل کې یې هم ورته مختلف النوع کمپاینونه پیل کړل. د القاعدې او نورو خارجي جنګیالیو په جوړو کړای شوو کیسو او له همداسې نورو وسائلو دې لپاره استفاده کول چې پر امریکایانو فشار راشي او هغوی د څه نظامي اډو د پاتې کولو ته تیار کړي. بل طرف څخه یې د ملېشو په جوړولو فکر پیل کړ. دې لپاره پکار ؤ چې د طالبانو په وړاندې د خلکو قهر او غوسه راپورته کړای شي. په دې برخه کې هم دوی له مختلو وسایلو ...
نور ولوله

د غرب د اقتصادي بندیزونو له لارې نور هیوادونه دې ته تیاروي چې د دوی فرمایشات ومني!

د غرب یوه ستراتیژي دا ده چې غواړي د اقتصادي بندیزونو له لارې نور هیوادونه دې ته تیار کړي چې د دوی فرمایشات ومني. دوی همېش کوشش کوي د نړیوال اقتصاد په بازار د دوی د ولکې په وسیله نورو سیمو کې خپلې ستراتیژیکې ګټې تضمینې کړي خو په معاصر تاریخ کې دوی هېڅکله په دې نه دې توانېدلي چې د له دې لارې خپلې موخې لاسته راوړي. د دوی ناکامو ستراتیژیو په ایران، روسیې، چین، کیوبا، وینزویلا، عراق او ډېرو نور هیوادونو کې هېڅ کار ورنکړ، دوی ونه توانېدل دا هیوادونه خپلې نړیوالې هیژمانۍ ته تسلیم کړي. هېڅوک نه غواړي نړیوال سیاست کې د امریکا په شان قوي هیواد سره اړیکې خرابې کړي خو کله چې دا اړیکې د هیواد د خپلو ستراتی...
نور ولوله

روان اقتصادي نړۍ کي افغانستان چېرته دی؟ څه پلان شته؟

له اولې میلادي پیړۍ څخه تر ۱۸مې پیړۍ پورې په اقتصادي لحاظ شرق د نړۍ د ثقل نکته پاته شوی.‌ غرب اول له انلانټکه آخوا (امریکا)  وجود نه درلود او له اټلانټکه دې طرف ته اروپايي هیوادونه په علمي، اقتصادي‌، اجتماعي او په ټوله کې په تمدني لحاظ ډېر کمزوري ول. غربيانو هغه مهال چې اسلامي تمدن د اوج په حال کې ؤ، کار پیل کړ.‌ دوی له د تونس زیتونې،‌ د اندلس له قرطبې، غرناطې، اشبیلېې، قشطلې او د مصر له ازهره زده کړې پیل کړې.  فرانسویان به د فرانسې له پولو اندلس ته را اوښتل او له مسلمانانو به یې علوم،‌ فنون او فلسفه زده کوله. دوی هماغه وخت د اسلامي تمدن له برکته د غربي تمدن بنیاد کېښود. په دې اوږدو کې امریکا هم وزږېده. دوی له اسلامي نړۍ علو...
نور ولوله

امریکا نور د افغانستان په جګړه کې ملي ګټې نه لري

غني وايي زه نه پوهېدم چې امریکا به وځي، په ۲۰۲۰ کال په ۲۱ اګست چې هغه مهال بایډن په خپل انتخاباتي کمپاین بوخت ؤ، دا لیکنه شوې؛ د جو بایډن په اړه د ځینې خلکو په ذهن کې دا فکر دی چې که چېرته دی د امریکا د جمهوري ریاست په راروانو انتخاباتو کې کامیاب شي، د ټرمپ د ادارې لخوا به طالبانو سره د سولې شوې هوکړه رد کړي. دا فکر په لاندې دلایلو سوچه بې منطقه دی؛ » جو بایډن څو میاشتې وړاندې د دیمومکراتانو د داخلي انتخاباتو په یو بحث کې وویل چې افغانستان په اړه، دیموکرات حزب، د ټرمپ سیاست سره هیڅ مخالفت نه لري او دوی (دیموکراتان) هم په همدې نظر دي چې د امریکا پوځ باید د افغانستان له بې نتیجې ...
نور ولوله

ترکیې او افغانستان ته نوی سیاست؛ متحده عربي امارات د څه په لټه کې دی؟

دا ورځې متحده عربي امارات خپل بهرني سیاست کې د سیمې ځینې هیوادونو سره نوي تعاملات پیل کړي چې په اړه یې مختلفې څرګندونې کېږي. دلته یې په لنډ ډول افغانستان او ترکیې کې رول ته سر ښکاره کوو. ترکیه او متحده عربي امارات له ۲۰۱۱م را دېخوا د اماراتو او ترکیې روابطو ډېر خراب حالت کې قرار درلود. د دې خرابو روابطو خپل لاملونه ؤ خو له ټولو لوی لامل یې د ترکیې بهرنی سیاست ؤ. کله چې اردوغان د خپل حکومت په اوله لسیزه کې ترکیې ته اقتصادي وده ورکړه او تر ډېره  یې داخل کې ځان د نورو له تکیې وویست، د دې ډاډ یې پیدا کړ چې ترکیه له داخلي سیاست څخه قوي‌ او فعال بهرني سیاست ته هم وباسي. ترکیې له دې مخکې ټولو هیوادونو سره ښه روابط...
نور ولوله

د اسلامي همکاریو سازمان څخه د اسلامي نړۍ د لويو مسائلو په اړه تصاميم نيول يو خيال دی

د اسلامي همکاریو سازمان څخه له دې پرته بله تمه نشوه کیدلای چې د بشري مرستو لپاره په نړیواله ټولنه غږ وکړي. د دې سازمان ساختار په داسې شکل جوړ شوی چې د اسلامي نړۍ د لویو مسائلو په اړه پکې تصامیم نیول یو خیال دی. بل اړخ ته د دې سازمان تېره غونډه د نوي حکومت لپاره یو بې مخینې فرصت ؤ تر څو د سیمې او اسلامي نړی له هیوادونو مشرانو سره ناستې تر سره شوی وای، له هغوی اورېدل شوی وای او له دې خوا ډاډ ورکړای شوای وای. دې کار د نوي حکومت او سیمه ایزو هیوادونو تر منځ باور او اعتماد کې ډېر رول لوبولای شو. د نوي حکومت رسمیت پېژندنې په اړه د اسلامي همکاریو سازمان هېڅکله په ځان ته ځان تصمیم نه شي نیولای...
نور ولوله

د مالیزیا تجربه؛ ارزښتي مبارزه او اقتصادي پرمختګ

د اسیا سوېل شرقي هیوادونه د غرب له راپورته کېدو وروسته اکثر مستعمرې پاته شوي خو دوی د استعمار د چنګه له خلاصېدو وروسته ډېر ژر ځانونه د نړۍ ستنډرډ ته لوړ کړل، اقتصادي پرمختګ، نسبي آرامي، پېشرفت او پرمختللی ټکنالوژۍ دا هیوادونه ډېر ژر د نړۍ د توجو مرکز وګرځول. مالیزیا هم یو له هغو هیوادونو څخه دی چې د دې پرمختګ لویه برخه تشکیلوي. مالیزیا د استعمار په وخت کې لږه موده د جاپان او ډېره موده د انګلیس مستعمره پاته شوې. د مالیزي ټولنې  له منځ څخه راټوکېدلي یو ولسي سیاسي جریان UMNO په ۱۹۵۷ میلادي کې د تنکو عبدالرحمن په نوم د یو مالیزیايي‌ مشر په لاس له برطانوي استعمار څخه آزادي واخستله. دا چې سیاسي او ټ...
نور ولوله

افغانستان باید د سیاسي او استخباراتي رقابتونو په ځای د فرصتونو او اقتصادي همکاریو د رقابت محور وي

مونږ د یو داسې نړیوال سستم برخه یو چې له اقتصاده تر سیاسته د هیوادونو ټول امور پکې له یو بل سره نښتي دي. هیڅ هیواد نشي کولای په ځان ته ځان ژوند وکړي. د اوسني نړیوال سیاست بنسټ پر دې ایښودل شوی چې هیڅ یو هیواد د دې حق نه لري د بل هیواد په داخلي چارو کې لاسوهنه وکړي. د نړۍ پر هر هیواد زمونږ د ځمکنۍ بشپړتیا او ملي حاکمیت احترام داسې حق دی لکه د دوی د د آزادۍ احترام چې پر مونږ حق دی. سیمه او نړۍ باید نوي افغانستان سره په داسې شکل تعامل وکړي چې زمونږ ارزښتونه او ملي ګټې پکې ساتل شوي وي. نړۍ سره دا مهال د افغانستان په باب ده لارې دي‪: ...
نور ولوله

د قطر له لارې افغانستان کې د امریکا نوی رول مثبت سګنال دی؟

تېره ورځ امریکا ته د قطر د بهرنیو چارو د وزیر د رسمي سفر په مناسبت د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د قطر د بهرنیو چارو وزارت سره دوه تواقفات امضاء کړل. دا دوه توافقات د قطر له لارې افغانستان کې د امریکا د رول په اړه ؤ. اول توافق دا ؤ چې امریکا به کابل کې د قطر په سفارت کې د امریکا لپاره ځانګړی څانګه پرانیزي چې دوی به پکې د امریکا رسمي ډپلوماسي پر مخ بیایي. دوهم توافق دا ؤ چې قطر به هغو افغانانو او بهرنیو ته د سفر زمینه برابروي چې هغوی غواړي له افغانستان څخه ووځي. له ډېرې مودې راهیسې قطر په منځني ختیځ، افریقا او سوېل آسیا کې د شخړو د هوارولو له لارې ډېره کامیابه نرم...
نور ولوله

شریک کړئ

ټولپوښتنه

زمونږ نوي ویبسائټ څنګه دي؟