ټولنيزې ليکنې

په ناکامو ټولنو کې د هر شعوري خبرو په مقابل کې زر بې وقوفه خبرې وي

کله چې روسي لیکوال انتون چیخوف څخه د ناکامو ټولنو د طبیعت په اړه پوښتنه وشوه، هغه وویل: په ناکامو ټولنو کې، د هر پوه په مقابل کې زر احمقان وي، او د هر شعوري خبرو په مقابل کې زر بې وقوفه خبرې وي. اکثریت تل بې وقوفه وي او په دوامداره توګه په پوه کسانو غالب وي. که تاسو وګورئ چې په یوه ټولنه کې بې معنا موضوعات د بحث زینت شوي او بې وقوف خلک په منظر کې دي، نو پوه شئ چې تاسو د یوې خورا ناکامې ټولنې خبره کوئ. د بیلګې په توګه، بې معنا سندرې او غزلې میلیونونه خلک نڅولو او سندرو ویلو ته اړ باسي، او د دې سندرې سندرغاړی مشهور، معروف او محبوب کیږي. حتی خلک د دوی نظرونو ته په ټولنیزو او ژوندانه موضوعاتو کې هم ارزښت ورکوي. پداسې حال کې چې ...
نور ولوله

آيا ټولنې په خپله احمقې کيږي ؟

يو څو ورځې وړاندې يو څلور پوډريان په لاره روان وو، يو چا يې ويډيو وکړه او رسنیزه شوه . په ميليونونو خلکو وليده او ډېرو خلکو يې تمثيل په پار ځان نه نقلي پوډريان جوړ کړل . يادو پوډريانو ته ځينې خلک د هيروګانو په سترګه ګوري . ولې دا ټولنه حماقتونو طرف روانه ده ؟ آيا ټولنې په طبيعي ډول حماقتونه کوي ؟ نه وروره !  د هرې ټولنې مزل په پوره پلان او فکر سره تعين کيږي، په همدې ترتيب غرب کې خلک له ځانه سپيان جوړوي، لکۍ لګوي، ډول دول قبيح حرکات يا دسې نور کارونه کوي . دا ټول کارونه د يو خاص فکر تر چتر لاندې کيږي، بلکه د معاصر لبرلزم منطقي نتيجه ده . ...
نور ولوله

د امام شافعي رحمة الله عليه څخه د اختلاف آداب زده کړې!

امام شافعي له شاګردانو څخه د يوه نوم يونس وو.  د خپل استاد ,, امام ,, سره يي په کومي مسئلې اختلاف راغي د خپلي رأيي ورکونې ورسته درس په نيمايي کي پريښود او خپل کور ته لاړه..  چي ماښام شو د يونس دروازه چا وټکوله ، کله چي يونس دروازي ته ووت هغه وخت حيران شو چې ګوري امام يي دروازي ته ولاړ دي. امام شافعي رحمة الله عليه ورته وفرمايل! اي يونسه!  په لسګونو داسې خبري شته چې مونږ يي سره متحد کړي يو او صرف يوه مسله مونږ سره جدا کوي؟ اي يونسه! په ټولو اختلافاتو کي په خپلو ملګرو د بريا کوښښ مه کوه کله کله زړونو ګټلو کوښښ هم کوه تبادل د افکارو او علمی بحث د بريا څخه اهم وي. ...
نور ولوله

رشتې ورکول؛ خانداني مسائل او لور خور ورکول يا رشته غوښتل ډېرې باريکه مسلې دي

- ځينې خلک د يو چا اروپايي توب ته ګوري او رشتې ورکوي، خلک فکر کوي چې ولا فلانکی خارج کې ده او د واده نه بعد به ميليونران شو، بيا چې رشته ورکړل شي جينئ په کلونو ناسته او هلک په خارج کې يا بله وکړي يا بيغمه چکرې وهي، دلته جينۍ پلار کره زړه کړي . ډېر وخت دسې هم شوي چې جينئ لس اته کاله انتظار کړی  او بيا ورپسې هلک طلاق راليږلی . ډېر کم دسې ودونه مثبتو نتيجو ته رسېدلي، د يو چا په خارج کې اوسيدل کله هم د هغه د ښه انسان کېدو معيار نه وي، بايد اصل معيارونو ته وکتل شي او بيا هلک وطن ته راوغوښتل شي او دا شرط په کېښودل شي چې اول به د پاسپورټ او ويزې غم کی بيا به نکاح او واده کيږي او يا دې هلک همالته خارج کې کوم مسلمان خاندان سره رشته وکړي...
نور ولوله

حُب

  دا د وصل وسیله ده، مهمه دا ده چې ستا مینه او علاقه څه سره ده، دا چې په کوم قیمت یو څه ته رسېدل غواړې. که دا کوم شخص وي هغې ته رسېدو لپاره کورنۍ له لاسه ورکوې. که دا مال وي د هغې لپاره کلی او کور پرېږدې. که دا راحت ژوند وي د هغې لپاره خپل وطن، کلتور او فرهنګ پرېږدې. هو دا ټول له حُب څخه کیږی کوم چې ستا نفس یې هڅوي د یوه څه لاسته راوړلو لپاره د بل څه له لاسه ورکولو په قېمت. دلته بعضې وخت داسې کیږی چې معنوی ارزښت له لاسه ورکوې پر وړاندې مادي ارزښت لاسته راوړې. او کله برعکس کوم چې دې ته کم خلک زړه نیسي او له ژوند ...
نور ولوله

تر څو ژوندی يې له دې وروسته به د کوم بې چاره او فقير انسان له مجبوريته بده استفاده نه کوې

غالباً د عباسيانو د دورې حکایت دی، وايي يوه غريبه ښځه وه کورني غوړي به يې بازار ته راوړل او خرڅول به يې. کومه ورځ يوه حريص او چالاک سړي ترې په بازار کې پوښتنه کړې چې څه شی خرڅوې؟ ښځه: کورني غوړي خرڅوم. سړی: سوچه دي؟ ښځه: هو. سړی: ته يې راښکاره کړه چې خپله يې وګورم. ښځې چې د غوړيو لوښی له سره راښکته کاوه، نو يو څه غوړي ترې د سړي په جامو توی شول. سړی سخت په غضب شو او سپکې سپورې يې ښځې ته وويلې. ښځې ترې په ډېرې عاجزۍ بښنه وغوښتله، خو سړي ورته وويل چې په بښنې هيڅ نه کېږي، زما د جامو تاوان راکړه! ښځه: د جامو تاوان دې څو دی؟ سړی: 1000 ...
نور ولوله

بس موږ نه پوهیږو او تاسي تر ټولو غوره پوهیدونکي یاست

زموږ یو استاد چې د مصر له ازهر پوهنتون نه یې په اسلامي علومو کې ماسټري لرله، په عربي ژبه باندي یې تخصصي حاکمیت درلود، د قرآنکریم مجود قاري او مفسر وو، د کابل پوهنتون د شرعیاتو په پوهنځي کې د پوهاند  علمي رتبې په لرلو سره د علمي کادر غړی وو، په عقایدو، فقه، کلام، فنونو او ... کې د لسګونو علمي او څیړنیزو آثارو څښتن وو، هغه قصه کوله چې: د ااا د لومړۍ دورې حاکمیت پر مهال مازدیګر له پوهنتون نه د کور په نیت روان شوم، په لاره کې د جماعت وخت شو او د لارې پر سر یو مسجد ته د جماعت لپاره ور وګرزیدم، له لمانځه وروسته یو څو تنه ځوانان چې احتمالاً د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ادارې پورې تړلي وو، د مسجد په دروازه کې و دریدل او ویې ویل چې څوک  به نه وزي، موږ غواړو  څه پوښتنې وکړو...
نور ولوله

د انسان د دماغي پرمختگ په لاره کي تر ټولو ستر خنډ د هغه تقلیدي عقائد دي

د انسان د دماغي پرمختگ په لاره کي تر ټولو ستر خنډ د هغه تقلیدي عقائد دي. هغه بل هیڅ شی داسي نسي ولچک کولی لکه څنگه چي ئې د تقلیدي عقائدو زنځیرونه ولچک کوي. دی هغه زنځیرونه نسي ماتولی؛ ځکه دی ئې اصلاً ماتول نه غواړي او دی دغه زنځيرونه د گېڼو په څېر محبوب ساتي. هره عقيده، هر عمل، هره تگلاره چي هغه د کورنیو اقدارو او ابتدایي زدکړو او ناستو پاستو په پایله کي لاسته راوړې وي؛ هغه د ده لپاره مقدس میراث وي. دی به د دغه میراث ساتنه کوي خو د هغه د پرېښودلو جرأت نسي کولی. ځيني وخت د موروثي عقائدو نیونه دومره سخته وي چي زدکړي او هیڅ ډول ماحول د هغه اثرات نسي خام کولی؛ زدکړي پر ماغزو یو نوی رنگ اچوي خو د هغه جوړښت ته دننه نسي داخلېدلی؛ په جوړښت کي دننه تل د نسلونو، کورنيو او پرلپسې پېړ...
نور ولوله

يو اسائش پرسته ځوان کله هم د سخت مزدور کار دنده پر مخ نشي وړلی

يو اسائش پرسته ځوان کله هم د سخت مزدور کار دنده پر مخ نشي وړلی، چې تر څو موږ خپل وجود د مزدور کار په څير ونه روزو او کار ونکړو موږ به کار نشو کولی . په همدې ترتيب زموږ دماغ هم دي، موږ فکر کوو چې د ټولو انسانانو دماغ په يو وزن او رنګ دي، ټول انسان له دماغو نه يو شان کار اخیستلی شي او يو ډول کار کوي . نه دسې نه ده ....! لکه څنګه چې بدن د سختو کارونو لپاره چمتو کيږي، په همدې ترتيب دماغ هم تمرين او چمتو کيږي، لکه څنګه چې د بدنونو وزن او رنګ يو خو کار کې يې توپير وي په همدې ترتيب دماغ هم وي . موږ ټول عمر خپل دماغ په اسائش کې وساتو او د مسايلو حل کولو پر وخت ترې د غټو کارونو اخيستلو کوښښ کوو، دماغ...
نور ولوله

انسان ټولنيز مخلوق دی، يعنې له ټولنې پرته آسوده ژوند نه شي کولی

ټولنه يعنې کورنۍ، دوستان، د کار او درس ملګري او نور خلک. دغه ټول ذکر شوي خلک په اړيکو تړل شوي دي او اړيکې په ښه تعامل سره ژوندۍ او روغې ساتل کېږي، کله هم چې انسان په دغو اړيکو کې خپل تعامل ته پاملرنه ونه کړه، يعنې خپلو الفاظو او لهجې ته متوجه نه شو، يعنې د په الفاظو او لهجه کې يې د سپکاوي او تکبر رنګ پيدا شو، نو په ټولنه کې د انسان اړيکې په خرابېدو کېږي او په کرار کرار به ترې کورنۍ، دوستان، د کار او درس ملګري فاصله اخلي او يا به يې ورسره اړيکه بې خونده او سړه کېږي. په دې حالت کې هم ممکن ځينې اړيکې په بشپړ ډول قطع نه شي او د يو بل علت په خاطر به وصل شوې پاتې وي، خو هغه خوند او سکون به په کې نه وي، د کوم چې توقع کېږي. لذا انس...
نور ولوله

ټولنيزي رسنۍ

که ته یو افراطي شخص ئې؛ پر معتدلو اسلامي حقوقو باور نلرې؛ هر اصلاحي نقد ته تخریب او سازش وايې؛ خپل سیاسي یا مذهبي مشر ته د معصوم عن الخطاء په سترگه گورې او بیا دا توقع لرې چي هغه په هر صورت غیرِمسئول واجب الاحترام دئ؛ نو اصولاً خو زما د ملگرو په لیست کي نباید موجود اوسې؛ زه به له تا او ته به تل له ما مأیوسه کېږې! بلکي ما به ستا وجود نه ځوروي خو ته به راسره په عذاب ئې! زه له هیڅ معتدل انسان سره ستونزه نلرم؛ که څه هم زما فکري مخالف وي؛ مسلک او جهت، ژبه او نسل، سیاسي نظریه او گوند دي هیڅ ما نه خفه کوي؛ هغه وخت مي ستونزه درسره پیدا کیږي چي زما وال ته په دې هدف راسې چي هر څه به ستا د ذوق او شوق مطابق لیکم؛ څه شی ولیکم او څه شی نه؟ دا کار ممکن نه دئ. پر خپله پاڼ...
نور ولوله

دا ژوند یو لوی امتحان دی، او بیا هر نعمت جدا جدا د دې امتحان یو څپرکی دی

له دې جملې مال او شتمني هم یو نعمت دی خو په عین وخت کې یو امتحان هم دی. ځیني خلک روزي پراخه لري خو خبر ندي چې دوي په استدراج کې دي، الله ج یې یو دم را نیسي.. په دې اړه حدیث: و عن عقبة بن عامر أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : ( إذا رأيت الله يعطي العبد ما يحب وهو مقيم على معصيته ، فإنما ذلك استدراج ) ، ثم تلا " فلما نسوا ما ذكروا به " الآية .  رواه أحمد في مسنده د عقبة بن عامر رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي: چې کله مو څوک ولیدل چې الله ج ورته هر څه ورکړي وي او دا انسان په ګناه او معصیت اخته وي نو دا انسان په استدراج کې دی (یعني تدریجي به یې الله ج را نیسي) بیا یې دا ایت تلاوت کړ: &q...
نور ولوله

هر انسان د خپل معرفت او شُهرت په دائره کې يو مثبت او متفاوت انسان دی

د هند فلمي ستوري عامر خان په اړه په ټولنيزو شبکو کې ډېرو خلکو ليکنې کړې دي او ستايلی يې دی چې متفاوت انسان دی، مطلب له نورو خلکو د هغه متفاوت اوسېدل يې د توصيف وړ بللي دي. خو واقعيت دا دی چې په مونږ او تاسو کې الله تعالی هر انسان لکه د انسانانو د ګوتو د متفاوتو نښانونو په څېر، په خواصو او عاداتو کې متفاوت پیدا کړی دی، يعنې هر انسان کولی شي چې د خپل معرفت او شُهرت په دائره کې يو مثبت او متفاوت انسان واوسي چې خلک يې په ښه نوم نوم وپېژني، خو غم دا دی چې مونږ او تاسو خپل تفاوتونه نه شو ساتلی، عُمده دليل يې زمونږ ځانغوښتنه او يا هم د ځان نه‌پېژندنه ده، داسې چې په مونږ کې ځينې هغه دي چې د ځانغوښتنې د مرض پر بنسټ نور خلک نه پرېږدي چې متفاوت واوسي، له خلکو غواړي چې خدای ورکړي تفاوتونه شاته و...
نور ولوله

مومن هميشه د خواهشاتو او ايماني کيفيت په کش مکش کې حصار وي

په دنيا داري او خواهشاتو کې ښکېل کېدلو نه بعد بيرته په خپل کيفيت پوهه شي چې زه بايد خپل ايماني کيفيت برقرار وساتم . خو کله نا کله انسان په خواهشاتو کې دومره غرق لاړ شي چې ځان سره محاسبه کول ورته ناممکنه شي . ستړی، ستومانه، د يو خواهش تکميل پسې د بل خواهش پيل کول، سرګردانه، د شخصيت ضايع کيدل، بالاخر انسان د خواهشاتو پوره کولو معتاد شي او يو لامتناهي  کنده کې روان يي . انسان په خپل مرض نه پوهېږي خو بيا هم د ستړيا احساس کوي.....! دا ډول انسان لږ راوسپړئ زړه يې بې سببه ډک وي . عقل مند خلک ژر خپل اندورن حس کوي او غبي خلک بيا دومره فکرمند نه وي...
نور ولوله

ما و زردشتیان جدید

تحسین ما از نوروز با تعبیر زردشتیان جدید از نوروز فرق دارد،بسیار فرق دارد. ما به این روز از منظر بهار می بینیم،از منظر تقویم هجری شمسی میبینیم که تاریخ خطهء ما با ریاضی دانان و امیران دانش پرور آن گره خورده است. ما به این نام از زاویهء زیبایی خود این نام می بینیم که نوروز است،جنبهء لغوی این نام حسن آفرین است،از تازگی می گوید به تازگی فرا میخواند. اما تعبیر زردشتیان جدید از این روز زنده سازی آیینی است که دیر زمان است در خطهء ما مرده است، وفات کرده است،کاش تنها این باشد بلکه تعبیر آنان از نوروز طعن و تضاد و بد و رد گویی بر اسلام است که دین هدایت ما است،دین نیاکان چهارده قرن ماست. اگر موضوع نیا...
نور ولوله

ټولپوښتنه

زمونږ نوي ویبسائټ څنګه دي؟

زمونږ فيسبوک