ټولنيزې ليکنې

د خپلې ځوانۍ د پيل راهيسي په خپلو اخلاقو کار کول پکار وي

سپک عادتونه ، سپک اخلاق ، بي غيرته خلصتونه ، مړې سترګې ، وګي سترګې، خير ګرې سترګې، مطلب پرسته طبيعت، وچه حوصله او خوشک ذهنيت  دا ټول هغه صفات دې چې د يو ځوان شخصيت کوږ او کمزوری جوړوي، دا صفات د خلکو په زړونو کې ستاسې وقار کموي حيثيت مو صفر کوي او کله نه کله انسان د جرم مرتکب کوي . شايد د دې په نقصان انسان لنډمهاله پوهه نشي خو اوږدمهاله ژوند لپاره ډېر مضر وي . د دې مقابل کې ښه صفات ستاسې شخصيت جوړولی شي ،شايد تاسې پرې يو کال نيم کې پوهه نشئ خو ستاسې په ژوند کې ضرور دسې وخت راځي چې تاسې ته فايده درکړي . لکه مثال : وسيع طبيعت ، خدمتګار طبيعت ، پاک ستره اوسېدل ، احترام کول ، د مشر او کشر سره د خبرې انداز پيژندل ، موړ طبيع...
نور ولوله

د اولاد روزنې 50 مهارتونه

۱ ـــ خپل اولاد ته نامناسب نوم مه غوره کوئ، چې ټول عمر به یې د خواشینۍ او خپګان لامل شي . ۲ ـــ هره ورځ، خپل اولاد په غېږ کې ونیسئ . ۳ ـــ تل هڅه وکړئ، چې په خپل اولاد کې پیاوړي ټکي او مثبتې ځانګړنې ولټوئ . ۴ ـــ د خپل اولاد ټولو خبرو ته غوږ ونیسئ، خبرې یې مه پرې کوئ او یا هم جمله یې مه بشپړوئ، ټولو خبرو ته یې او هغه احساس، چې په هغه کې نغښتی دی پام وکړئ . ۵ ـــ کله چې اولاد مو آرامتیا ته اړتیا لري مه خواشیني کېږئ، خپل اولاد ته ارزښت ورکول، د دې سبب کېږي، تر څو له هغه سره صمیمي او عاطفي اړیکه ټینګه کړئ، دا ستاسو د اولاد د درنښت او عزت تر ټولو پیاوړی او بنسټیز ځواک دی ....
نور ولوله

د ژوند مهم آداب او تجربه

دا خبرې مې په لېنګډن کې ولوستلې، نپوهېږم د چا دي، خو خوښې مې شوې. په انګلیسې کې وې او ما لنډې وژباړلې. ۱-که یو چا مو تیلیفون دوه ځلې ځواب نکړ، په درېیم ځل زنګ مه وروهئ، ښايي هغه کوم مهم کار کې بوخت وي ۲-که چا رستورانت کې ډوډۍ ته میلمانه کړئ، قیمت بها خواړه او غذا فرمایش مه ورکوئ ۳-له خلکو دا پوښتنې مکوئ: ولې تر اوسه مجرد یاست؟ ولې ماشومان نلرئ، ولې کور نه اخلئ او ولې...؟ ۴-که تاسو کومې ودانۍ او داسې بل ځای ته ننوځئ چې دروازه لري‌ او  ستاسو تر شا بل کس ولاړ وي، دروازه ورته خلاصه ونیسئ چې هغه هم ننوځي، په دې کار سره نه کوچني کېږی ۵-...
نور ولوله

اروا پوهان یا سایکولوجستان وایې

شیراز   .که کوم کس ته په ډیرو وړو خبرو هم بې درېغه او ژوره خندا ورتله، نوۀ پوه شۀ نوموړی ډیر يواځې دی. ۲.که یو کس ډیر د خوب خواته ورتلو یا یې ډیر خوب کولو نو پوه شه غمجن دی،غمونه لري. ۳.که د یو کس خبري کمي اما چټکي او زغرده وي،نو پوه شه یو څه شته چې دی یې غواړې پټ کړې. ۴.که کوم کس ته له سره ژړا نه ورتله نو پوه شه چې نوموړی بې حده کمزوری دی. ۵.که کوم کس په چټکۍ سره  ډوډوۍ خوړه یا یې په نا منظمه توګه خواړه خوړل نو پوه شه ورځني ستونزي ...
نور ولوله

روڼ اندو او لوستو کادرونو ته یوه مشوره

ابراهيم شينوری   له څو کلونو راپدې خوا افغانان په مجموع او پښتانه په ځانګړي ډول په ستونزو کې ګیر دي. خو زموږ (ځینې) روڼ اندي او لوستي کادرونه بیا ځان له دوی بېل د خیر په یوه لوړه غونډۍ ناست ګڼي او ملت او قام ته نصیحتونه کوي، کنایې ورته وایي او پیغورونه ورکوي. مثلاً وایي:   - نړۍ داسې او داسې شوه خو پټان! پټان لالا .... دې خدای پوه کړي! - ټوله نړۍ پوه شوه خو زموږ خلک به کله پوهیږي! - موږ تر دې په ښه حالت کې وو، اوس ولې داسې شوو؟ - چې دا ولې زموږ ملت بیدار ملت نه دی! او کله بیداریږي؟ ...
نور ولوله

انسانيت دی او انسانیت په خپل ذات کې ښکلا ده

له واړه موټره د ښکته کېدو پر مهال ځوان له شا سيټ سپين ږيري موټروان ته کرايه ورکړه، موټروان د پاتې لسګون ورکولو په خاطر خپل ښی لاس د سينې جيب ته داخل کړ، لا يې پيسې ترې راويستې نه وې چې ځوان ورته له شا پر اوږه کېښود، د ګوتو په فشار يې پوه کړ چې درسره وي دې! موټروان د موټر د چت په ښيښه شا ته وکتل، په سترګو سترګو کې يې له ځوان مننه وکړه، دوه طرفه مسکاوې او په سترګو سترګو کې نيک احساساتي تبادله شول، موټر ودرېد او ځوان ترې ښکته شو، خو سپين ږيري د عقب په ښيښه تر ډېره ځوان د مننې په پار تعقيب کړ. د مرستو ډېروالی او کموالی مهم نه دی، مهم شی د انساني کرامت نه پيمالول او د مرستو د توزيع پر مهال د انساني نزاکتونو رعايت دی، د نزاکتونو همدا رعايت؛ انسانيت دی او انسانیت...
نور ولوله

آیا بعضی از خود پرسیده اند؟

چرا امام ابوحنیفه رحمه الله را امام رأی گفتند؟ برای اینکه امام در وطنی مانند عراق زندگی میکرد، همان زمان اختلاف بعضی صحابه در سیاست تا سرحد جنگ را دید،یعنی امام با دوران صحابه چندان فاصلهء زمانی نداشت حتی میگویند کودکیی وی مصادف با حیات بعضی صحابه بوده است،همچنان که اختلاف بعضی آنان در بعضی فتاوی را دید و دید که به جز در اختلاف سیاسی،اختلاف فقهی آنان موجب بدبینی همدیگر نشد،مثلا کسی مانند حضرت عبدالله ابن عباس نقل محقق این است که تا اخیر بر رأی خود در جواز نکاح متعه باقی ماند گرچند بعضی رجوع وی را نقل کرده اند،ولی نقل عمده از صحابه بشمول حضرت علی در نزد اهل سنت تحریم ان است ولی نکته این است که کسی از آنان ان صحابی یا فلان تابعی را بر اساس چنین خلاف فقهی بزرگ زشت نگفت بلکه حرمتها در عرصهء اختلاف ورأی محفوظ ماند...
نور ولوله

بیوزلی د پوهی مخه نیسی!

احسان الله اريينزي   دا متن زما ګران ملګری، محمدنعیم حقمل. په افغان تربیون کی خپور کړی. د محتوی له پلوه زما خوښ شو او دا دی له تاسو سره یی په پښتو شریکوم: د نامتو پولندی کارتونیست، پاول کوژینسکی، دا طرح وایی چی د وږی او نهر انسان لومړنی هدف د خیټی مړول دی او د د ډودئ د نه لرلو غم، انسان نه پریږدی چی نړئ ته وګوری، ژوند ته په سمه توګه ځیر شی، کتاب ولولی، یو څه زده کړی ، پوه شی او د نړئ په هکله فکر وکړی! وږی او نهر انسان د جهل له کړئ څخه نه شی وتلای. له همدی امله هره واکمنه ډله د خپلی بقا د ضمانت له پاره، اکثریت ولس وږی ساتی. هر ځای چی بیوزلی او کړاو وستایل شول او په راز-راز شتمنیو ب...
نور ولوله

لاړې تو کول

سړی ولاړ ؤو, لاړې يې تو کړي. یوه برخه یې په ږیره ونښته, بله برخه یې د خیټې د پاسه کمیس ونیوله او پاتې لږه برخه یې سرک ته ورسیده. د ټکسي موټر شا ته درې کسان ناست ؤو. د منځ سړي خپې دواړو خواو ته پرانستې, سر یې ښکته او ډکه خوله لاړې يې تو کړلې. ډرایور د روان موټر له شیشې دوه ځلې سر راوویست او په سرک یې لاړې تو کړې.  باد یې لاړې د موټر شا او نورو څایونو ته ویوړې په لاره به روان یې ناڅاپه به یو کس بې له دې چې شاوخوا وګوري لاړې تو کړي. ډير چالاکه سړی به په سختۍ ځان له دې سپری Spray بچ کړي. دلته په عام محضر کې لاړې تو کول یو انفرادي عادت نه بلکه یو ټولنیز عرف او رواج ګرځیدلی دی...
نور ولوله

پرمختګ، سرعت او ناڅاپي بریکونه

ډیر داسې لیدل کیږي چې موټر ته زیاد سرعت ورکړ شي او بیا په ناڅاپي توګه بریک ونیول شي چې په نتیجه کې ئې  موټر په بله اوښتی وي، له بل موټر، غر یا بل څه سره ئې ټکر کړی وې او سورلیو او نورو ته یې د سر او مال زیان اوښتی وي. دا قصه د یوې ټولنې د پرمختګ قصه هم ده. هغه کسان چې غواړي ټولنه په سرعت مخې ته ولاړه شي مجبوره دي چې ناڅاپې بریکونه ونیسي چې په نتیجه کې یې د پرمختګ مخکښانو  خپل سرونه خوړلي دې او اولس ته يې نه جبرانیدونکي زیانونه رسولي دي. زما په نظر د پرمختګ لفظ خلکو ته دا ذهنیت ورکوي چې باید په ډیرې عجلې سره مخې ته منډه ووهو او عواقبو ته یې توجه ونکړو. دا لفظ د انګلیسي ژبې د (Development)  او د عربي ژبې د توسعی سره هیڅ...
نور ولوله

د مننې دود

د احسان او نېکۍ بدله باید احسان او نېکي وي ' زموږ د ټولنې یو ناوړه دود دا هم دی چې د "" مننې "" دود مو نه دی زده او د یو چا د احسان او نېکۍ په بدل کې د مننې او تشکر ویل هم موږ ته کسر شان ښکاري د اروپایانو یو تر ټولو ښه دود او خبره دا ده چې که د یوې افغانۍ په ارزښت یو شي یا ډالۍ ورکړې نو په مننو ویلو او د ډالۍ په ستاینو به دې په اصطلاح خجالته کړي چې د یوې افغانۍ شي ته ګوره او د دوي دومره مننو ' ستاینو او خوشالۍ ته ګوره خو له بده مرغه که زموږ خلکو ته نیمه نړۍ هم ورکړې د مننې او ستاینې یو تورې به هم ترې وانه ورې داسې فکر کوي چې ګنې خپل حق یې و او تر لاسه یې کړ. هغه د ښاغلي سوله مل شینواري لالا خبره دا ځینې خو دومره وقیان دي چې د خدای په دا لویه ځمکه ورته یوازې ځان...
نور ولوله

پوهاوی

بزگر   ګرانو هیوادوالو، د زړي لرونکو میوو موسم دی، لکه د شفتالو، بادامو، زردالو، الوبالو، کورو/انګورو، مڼو او ګيلاسو... له هیوادوالو مو غوښتنه دا ده چې د دې میوو زړي یا تخمونه هسې مه ضایع کوئ، د ميوو زړې پرېمنځئ او وچ يې کړئ. په يو رومال/دستمال کې یې وساتئ، او په مناسب ځای کې يې کېږدئ. کله چې تاسو په سفر يا کوم ځای ته په چکر لاړ شئ، او وکولای شئ مځکه ۷ څخه تر ۱۰ سانتي مترو پورې وکنئ، تخمونه په کې کېږدئ او په خاورو کې يې پټ کړئ، دا به غوره وي که اوبو ته نږدې يې ښخ کړئ، که چیرې اوبه نږدې نه وي، په قصه کې کېږئ يې مه، طبیعت ته یې وسپارئ. دا په وروستیو کلونو کې د تایلند د خلکو په منځ کې دود شوی دی او ډیره ښه نتیجه يې ور...
نور ولوله

راځئ چه ددی ناوړه خوی څخه ځانونه خلاص کړو

دوکتور عمر عماد   پرته د شرعی مصلحت او ضرورت څخه د نورو په عیبونو او نیمګړتیاوو پسی ډیوه ګرځول، او د هغوی ماضی پلټل او حال یی څارل برسیره پر دی چه ټیټ ټولنیز صفت. او د ډیرو خپل مینځی شخړو او ستونزو زیږوونکی دی ، منافقانه خصلت او هغه کبیره ګناه ده چه قرآن مجید په ښکاره ټکو تری مسلمانان منع کړی دی ( ولا تجسسوا) او رسول الله علیه الصلاة والسلام په تونده او قهر جنه لهجه دغه خلک مخاطب کړی او ویرولی یی دی چه : (  يا معشر من آمن بلسانه ولم يدخل الإيمان قلبه لا تغتابوا المسلمين ولا تتبعوا عوراتهم؛ فإنه من يتبع عوراتهم يتبع الله عورته، ومن يتبع الله عورته يفضحه في بيته ) أي هغه كسانو چه په ژبه مو ایمان راوړی خو زړه ته مو ندی ښکته شوی، مه د مسلمانانو غیبت کوئ او مه یی عیبونه څارئ، که ...
نور ولوله

چي کله خبره د انساني رویې او د اصلاح و نصیحت وي

چي کله خبره د انساني رویې او د اصلاح و نصیحت وي؛ او یا د شخصیت جوړوني او فکري تذکیز خبره وي! هلته نو هیڅکله هم پر توده اوسپنه وار مه کوئ! انسان کومه اوسپنه نده چي تر گرمېدلو وروسته دي په ټکولو او وهلو په غالب کي راسي. انسان خو د غرور او غیرت نه ډک دئ؛ غصه ئې عقل ترې سلبوي؛ هغه بحث د خپل عزت نفس مسئله وگرځوي او بیا اکثراً د غوره دلیل پر وړاندي هم نه تسلیمیږي؛ که چیري په نه زړه ماته ومني نو بیا هم له کردار جوړوني نه محروم پاته کیږي! که چیري تاسي رښتیا هم د خپل نفس د تسکین پر ځای د مخاطب د اصلاح کېدو غوښتنه لرئ؛ نو عین د بحث او مناقشې پر وخت پر نوموړي نیوکي مه کوئ! بلکي د مناسب وخت انتظار وباسئ!! د یو څو ساعتونو، د یو څو ورځو او یا حتیٰ د یو څو اونیو تېرېدلو ...
نور ولوله

زمونږ په ټولنه کي زنا او فحشا کې زيات رول د چا دی!

بېګا مې د زنا او فحشا اړوند يو پوسټ کړی و، هدف مې دا و چې زنا داسې عمل دی چې طرفین (نارينه او ښځينه) په کې دخيل وي، خو مونږ د زنا په مذمت کې پړه يوه طرفه په ښځينه طبقه اچوو. د پوسټ په کمنټونو کې ځينو ملګرو ليکلي و چې زنا کې ښځينه زيات رول لري، دا په کې مخکښه وي ځکه نو ملامتي هم په دوی زياته ده! زه په دغه ځای کې خپل نظر داسې ليکم: عام تصور دا دی چې ښځينه طبقه د فحشا په خپرولو او تعميل کې ډېر رول لري، دا خبره ممکن په ځينو حالاتو او ځينو سيمو کې سمه وي، مګر په هر حالت او هر ځای کې سل سلنه منل شوې کليه نه ده. راځئ له خپلې ټولنې به يې پيل کړو چې زنا او فحشا کې زيات رول د چا دی! ...
نور ولوله

ټولپوښتنه

زمونږ نوي ویبسائټ څنګه دي؟

زمونږ فيسبوک