No-IMG

نشست سمرقند 2022؛ دردسر های سازمان شانگهای

شهر زیبا وتاریخی سمرقند که زمانی پایتخت امپراتوری تیموریان بود ویکی از مهمترین شهر های راه ابریشم، امروز وفردا ( 15 و16 سپتامبر) مهماندار نشست سران سازمان همکاری شانگهای است. نشست سمرقند درست هنگامی دایر میشود که محیط جغرافیایی این سازمان شاهد تحولات بزرگی است.  این نشست، سه سال بعد از آخرین نشست سران این سازمان، در یک فضای سیاسی واقتصادی مختلف تری دایر میگردد، که به همان اندازه ی که فرصتها به روی این سازمان لبخند میزنند، از آن بیشتر درد سرهای هم فرا راه آن ایجاد شده که میشود کوتاه اینجا به آن پرداخت.

جنگ اوکراین 

روسیه که یکی از پایه های اصلی سازمان شانگهای است، از نزدیک به هفت ماه در جنگ اوکراین گیر کرده است ودر یک رویا رویی اقتصادی وتجارتی با غرب قرار دارد. چین که در این رویاروی روسیه وغرب با احتیاط گام میگذارد، خود در یک مسابقه ی قدرت نمایی نظامی در بحر جنوب چین است وبرای امریکایی ها وتایوانی ها خط ومرز تعیین میکند. روسیه اگر بخواهد از فرصت دست آمده در سمرقند برای دفاع از موقف خود در برابر غرب استفاده کند، شاید به مخالفت قزاقستان مواجه شود که در این جنگ جانب اوکراین را گرفته است. اعضای دیگری به شمول اوزبیکستان وقرغزیا وهند وپاکستان هم علاقه نداشته باشند که امريكا واتحادیه اروپا را از خود ناراض سازند، وکوشش خواهند کرد که موقف میانه ی را در پیش گیرند. جنگ اکراین آغاز چند قطبی شدن جهان است، وفکر نمیشود که کشور ها همه تخم ها را در یک سبد بگذارند. به هر صورت جنگ اوکراین بر نشست سمرقند سایه افگنده است، هر چند در اجندای رسمی آن جا نداشته باشد.

افغانستان طالبان

نشست سمرقند بدون حضور افغانستان دایر میشود، یک کشور مهم در جغرافیای سازمان شانگهای که فعلا عضو ناظر است. افغانستان زیر حاکمیت طالبان به این نشست دعوت نشده است. هر چند رئیس جمهور اوزبیکستان و رئیس دوره‌ای سازمان همکاری شانگهای شوکت میرضیایف گفته بود که "افغانستان بخش جدایی ناپذیر سازمان همکاری شانگهای است و مردم افغانستان اکنون بیش از هر زمان دیگری به همسایگان خوب و حمایت آنها نیاز دارند". میرضیایف همچنین با اظهار اینکه "افغانستان قرن‌ها نقش حائل را در رویارویی‌های تاریخی قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای ایفا کرده"، تأکید کرده بود "اکنون وقت آن رسیده تا افغانستان در یک مأموریت صلح‌آمیز جدید، برای اتصال آسیای مرکزی و جنوبی تلاش کند". با وجود این تاکید انگیزه های دعوت نکردن حکومت طالبان برای شرکت در این نشست نا گفته پیداست. این نظام تا هنوز نتوانسته است شرایط شناخت رسمی بین المللی را ایجاد کند وبه خواسته های همچو شناخت رسمی تن دهد. این مشکل را اوزبیکستان بیشتر از دیگران درک میکند که در تلاش است تا از راه افغانستان بندر ترمذ را به پشاور وبعدا به کراچی ودلهی ومومبی پیوند دهد. همچو برنامه های توسعه در نبود یک نظام شناخته شده از سوی جهان شاید به مشکلات گوناگون مواجه شود. دوستان طالبان در سازمان شانگهای شاید به این نتیجه رسیده باشند که نظام طالبان را به رسمیت نشاسند اما با آن تعامل کنند، واین نتیجه گیری شاید چراغ های سبزی از غرب هم داشته باشد که نظام فعلی افغانستان نه آن قدر قوی شود که سرپا بایستد ونه آنگونه تضعیف شود که از پا افتد. اما آنچه پر روشن است این است که در این کشور فعلا نظام طالبان حاکم است ونیرو های ناتو به خانه های شان برگشته اند، ودیگر افغانستان درد سر ناتو نیست بلکه درد سر سازمان شانگهای است.

تنش مرزی میان قرغیزستان وتاجیکستان

نشست سمرقند در حالی برگذار میشود که درگیری های مرزی مسلح میان قرغیزستان وتاجیکستان تا همین دو روز هم در جریان بود. این در حالی است که دو کشور متحد موسکو و میزبان پایگاه‌های نظامی روسیه هستند. این تنش مرزی که ریشه در مرز بندی های آسیای میانه در زمان اتحاد جماهیر شوروی وتشکیل دولت های قومی دارد، تا امروز بدون حل مانده است. و ادامه ی آن شاید یکی از دردسر های درونی سازمان همکاری شانگهای باشد.

درگیری های مرزی میان آذربایجان وارمنستان

نشست سمرقند همچنان در آستانه ی آغاز گیری دوباره ی جنگها میان آذربایجان وارمنستان دو شریک گفتگوی سازمان شانگهای برقرار میگردد. نخستین تاثیر این درگیری ها تصمیم نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان به عدم حضور در نشست سمرقند است. او از شرکت در این اجلاس سران خود داری کرده است، در حالیکه رئیس جمهور اذربایجان الهام علییف و پشتیبان منطقوی قوی اش رئیس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان هر دو در نشست سمرقند حضور دارند. گسترش بی ثباتی در حوزه ی تاثیر روسیه خبری خوشی برای رئیس جمهور پوتین وبرای سازمان همکاری شانگهای نیست، به ویژه در وقتیکه موسکو تا فرق سر مصروف جنگ در اوکراین است.

مشکلات دیگری هم است که باید به آن اشاره کرد: رقابت های هند وپاکستان دو عضو اصلی سازمان همکاری شانگهای و مشکلات مرزی چین وهند و اجندا های مستقل نیودلهی واسلام آباد وتاشکند در تعامل با جهان چند قطبی. اما با وجود این همه سازمان که در سال 1996 تنها برای حل مشکلات چین با کشور های اسیای میانه تاسیس شد وبعدا در 2001 به سازمان همکاری شانگهای تبدیل شد، امروز دارد به یک کتله ی جهانی تبدیل میگردد. ایران امسال عضو اصلی این سازمان خواهد شد.. دولت های مانند مصر و عربستان سعودی وقطر وبحرین درخواست های برای شریک گفتگو شدن داده اند. اما هر چه این سازمان بزرگتر میشود به همان اندازه مشکلاتش بیشتر خواهد شد اما فرصت های اقتصادی وتجارتی را هم فراهم خواهد کرد چه برای کشور های عضو و چه برای قطب های اصلی آن چین وروسیه.

تبصره / نظر

نظرات / تبصري

د همدې برخي څخه

شریک کړئ

ټولپوښتنه

زمونږ نوي ویبسائټ څنګه دي؟

زمونږ فيسبوک