د پاکستان د وجود استعاره؛ وزرونه، تنه او د بقا فلسفه
کله چې یو ملت د مرغانو له نړۍ سره تشبیه شي، نو دا یوازې ادبي ښکلا نه وي، بلکې د یوه ژور حقیقت هنري انځور وي. دا جمله چې:
«پاکستان هغه مرغه ته ورته دی چې وزرونه یې پښتونستان او بلوچستان دي، خو تنه یې پنجاب دی؛ که وزرونه یې مات شي الوتنه نشي کولی او که تنه یې نه وي فزیکي موجودیت یې نشته» — د پاکستان د جغرافیایي، سیاسي او ټولنیز جوړښت یوه ژوره استعاره ده.
په دې استعاره کې پنجاب د هغه مرغه د تنې حیثیت لري؛ یعنې هغه مرکزي ځواک، اقتصادي ثقل او اداري محور چې د دولت ظاهري وجود ورباندې ولاړ دی. لکه څنګه چې د انسان بدن بې تنه ژوندی نه پاتې کېږي، همداسې د پاکستان سیاسي جوړښت هم د پنجاب له مرکزي ځواک پرته د خپل فزیکي انسجام توان نه لري. پوځ، اقتصاد، مرکزي ادارې او د واک ډېری محورونه د همدې تنې له رګونو وینه اخلي.
خو یوازې تنه د مرغه د ژوند مانا نه شي پوره کولای. مرغه د الوت لپاره وزرونو ته اړتیا لري. پښتونستان او بلوچستان د همدې وزرونو تمثیل کوي؛ هغه سیمې چې د جغرافیایي پراخوالي، طبیعي شتمنیو، ستراتیژیک موقعیت او تاریخي مقاومت له امله د پاکستان د بقا او حرکت اساسي قوت ګڼل کېږي. بلوچستان د معدني زېرمو، سمندري لارې او ستراتیژیک ارزښت له کبله د دې مرغه د ځواک یو مهم وزر دی، او پښتني سیمې د جغرافیایي اتصال، سرحدي اهمیت او تاریخي قربانیو له امله بل وزر جوړوي.
که وزرونه زخمي وي، مرغه که هر څومره قوي تنه هم ولري، د الوت توان له لاسه ورکوي. همداسې یو دولت چې په خپلو قومي څنډو کې بې عدالتي، محرومیت او نارضایتي وزېږوي، د پرمختګ او ثبات پر لور الوتنه نه شي کولای. زور شاید لنډمهاله سکون رامنځته کړي، خو د زړونو مات وزرونه د ملت د اسمان سفر ناممکن کوي.
له ټولنیز اړخه دا استعاره د یووالي او متقابل احترام فلسفه هم بیانوي. یوه ټولنه هغه وخت پیاوړې وي چې د هغې هر قوم، هره ژبه او هره سیمه ځان د وجود لازمي برخه احساس کړي، نه د بار وړونکي غړي. کله چې وزرونه ځان یوازې د الوت وسیله وبولي او تنه ځان یوازې مالک وګڼي، نو د بېلتون احساس زېږي؛ خو که دواړه د یوه وجود د بقا لپاره یو بل ته اړتیا درک کړي، نو ملت د ثبات اسمان ته خېژي.
سیاسي لحاظه دا خبره د ځواک او عدالت ترمنځ اړیکه را برسېره کوي. مرکزي واک که د مشارکت، برابرۍ او حقونو پر بنسټ ولاړ نه وي، نو وزرونه ورو ورو د ستړیا، بې باورۍ او درد احساس کوي. او چې کله وزرونه د درد چیغه پورته کړي، د مرغه الوت ګډوډېږي. تاریخ شاهد دی چې هغه هېوادونه چې خپلې څنډې یې یوازې د جغرافیې برخه ګڼلې او د هویت درناوی یې نه دی کړی، بالاخره د داخلي کمزورۍ ښکار شوي دي.
نو دا استعاره یوازې د پاکستان د جغرافیې انځور نه دی، بلکې د هر هغه دولت لپاره یو فکري پیغام دی چې بقا یې د مرکز او څنډو په توازن پورې تړلې وي. مرغه هغه وخت ښکلی او بشپړ وي چې تنه یې قوي، وزرونه یې روغ او د الوت لوری یې ګډ وي. ځکه د وجود راز یوازې په ځواک کې نه، بلکې په همغږۍ، عدالت او متقابل احترام کې نغښتی دی.
