ابر اگر از قبله خیزد سخت باران میشود
نجيب الله سديد
همیشه زمانی که جریانات جوی سرد تا بحیره عرب برسد و بر گشت آن به وطن ما باشد, ما بارندگی سنگین میداشته باشیم.
با تشکیل ساحه فشار پایین اتموسفیری بالای جنوب غرب افغانستان, جریانات هوای سرد تا بحیره عرب داخل آمد و هوا مرطوب بحیره عرب را با خود به افغانستان, شمال هند و پاکستان انتقال داد که باعث بارندگی شدید برف شد. چون این مسیر نزدیکترین فاصله بین تشکیل ابر و افغانستان است. رطوبت که از بحر مدیترانه به منطقه ما میرسد از مسیر بسیار طولانی می گذرد که در مسیر راه رطوبت زیادی خود را از اثر بارندگی در شمال افریقا و شرق میانه از دست می دهد.
هوا سرد قابلیت جذب آب را کمتر دارد و بر عکس هوا گرم اب زیاد را در خود جذب می کند. در تصویر پایین نیز شما بخوبی شما می کنید که جریانات جوی از شمال و مدیترانه نسبتاً کم بار به بحیره عرب میرسد و با در هوای گرم بحیره عرب یکجا شده ابرهای سنگین تشکیل می دهد یعنی تقریباً تمام ابرها بعد از بحیره عرب تشکیل می گردد.
این موضوع علمی هواشناسی در شعر مردمی این منطقه نیز تبلور یافته که می گوید:
ابر از قبله خیزد سخت باران میشود... خانه نزدیک دریا زود ویران میشود.
در هفته جاری وضعیت مشابه ساحت اتموسفیری پایین در جنوب غرب افغانستان شکل خواهد گرفت که جزییات بارندگی حاصله از آن را بعداً با دوستان شریک می سازم.
وریځ چې له قبلې راشي، نو سخت باران کیږي:
هرکله چې د سړې هوا جریانونه د عرب سمندرګي (بحیره عرب) پورې ورسیږي او بېرته زموږ د هېواد لوري ته راوګرځي، موږ د درنو بارانونو شاهدان اوسو.
د افغانستان په سویل لویدیځ کې د اتموسفیر د ټیټ فشار ساحې په جوړېدو سره، د سړې هوا جریانونه تر عرب سمندرګي پورې داخل شول او هلته یې د دغه سمندرګي لنده او مرطوبه هوا له ځان سره افغانستان، شمالي هند او پاکستان ته را انتقال کړه چې له امله یې درنه واوره وورېده. دا ځکه چې دا لاره د ورېځو د جوړېدو او افغانستان ترمنځ تر ټولو لنډ واټن دی. هغه لندبل چې له مدیترانې سمندرګي څخه زموږ سیمې ته رسیږي، ډېره اوږده لاره وهي او په لاره کې خپله ډېره رطوبت د افریقا په شمال او منځنۍ اسیا کې د بارانونو له امله له لاسه ورکوي.
سړه هوا د اوبو د جذب لږه وړتیا لري، خو ګرمه هوا بیا ډېره اوبه په ځان کې جذبوي. په لاندې انځور کې هم تاسو په ښه توګه لیدلی شئ چې د شمال او مدیترانې له لوري د هوا جریانونه په نسبي ډول د لږ باران سره عرب سمندرګي ته رسیږي او هلته د عرب سمندرګي له ګرمې هوا سره په یوځای کېدو درنې ورېځې جوړوي؛ یعنې نږدې ټولې ورېځې له عرب سمندرګي وروسته رامنځته کیږي.
دا علمي موضوع د د دی سیمی په فلکلور شعر کې هم په ډېر ښکلي ډول بیان شوې چې وایي: «ابر از قبله خیزد سخت باران میشود... خانه نزدیک دریا زود ویران میشود.» (وریځ چې له قبلې راشي نو سخت باران کیږي... هغه کور چې سیند ته نږدې وي، ژر ورانیږي.)
په روانه اونۍ کې به د اتموسفیر د ټیټ فشار ورته حالت د افغانستان په سویل لویدیځ کې رامنځته شي، چې له امله یې د کېدونکو بارانونو دقیق جزییات به وروسته له تاسو سره شریک کړم.
