نن سبا ډېر مدني فارغان پر دې لاره روان دي

ابو ابراهیم ندیم (الرحمه انسټیټیوټ منډي واربرټن)

ژباړه: شاهين

ابو ابراهیم ندیم (الرحمه انسټیټیوټ منډي واربرټن) تر خپل مقام او علم په تجاوز سره د حامد کمال الدین صاحب په اړه داسي تبصره کړې ده چي گواکي هغه له سلفیت او اهل حدیثو سره نور هېڅ تړاؤ نلـري.

دا ډول تبصرې د مدخلي او جامي فکر لرونکو اصلي سرمایه وي او په خپله دا تبصرې اصلاً د ځوابولو وړ نه دي؛ خو د اصولو له مخي یوه خبره وړاندي کول اړینه ده:

د سلفي علماوو ترمنځ له سیاسي، تنظيمي او جماعتي مسائلو نه نیولې بیا تر ډېرو نوو او پېچلو موضوعاتو پوري گڼ شمېر اختلافات موجود دي؛ دا اختلافات اصولي نه دي بلکي د طریقې، تگلاري او اجتهاد پر بنسټ ولاړ دي او د دې اختلافاتو په سبب څوک له سلفیت څخه نه وځي.

خو د سلفیت په نوم دوې داسي افراطي ډلي سته چي په ناپوهۍ سره ئې دا جرأت کړی چي د خپلو افراطي او تفریطي دریځونو او غوښتنو پر بنسټ د سلفي علماوو وقار ته زیان ورسوي:

•  یوه تکفیري ډله ده چي د داعـ.ش په څېر افراطیت ئې رامنځته کړی.

•  بله مدخلي ډله ده چي د جامیه او حدادیه په نومونو هم پېژندل کېږي.

دې دواړو ډلو ډېری سلفي علماء بدعتي گرځولي بلکي ځینو تکفیري مشرانو خو ئې حتی ځیني سلفي علماء تکفیر کړي هم دي.

نن سبا ډېر مدني فارغان پر دې لاره روان دي؛ دا د مدخلي فکر څرگندونه کوي کوم چي په سلفیت کي د حزبي تعصب ناوړه طریقه خپره کړې ده. ابو ابراهیم ندیم هم همدا چلن ښودلی چي په دې اړه ئې تنبیه کول اړین دي. په دې لړ کي تر ټولو مهمه موضوع هغه تورونه دي چي نوموړي پر حامد کمال الدین پوري تړلي دي:

– لومړی تور: دا چي د سید قطب او محمد قطب د کتابونو د ډېري مطالعې له امله شیخ حامد گمراه سوی دئ. په دې اړه ویل کېږي چي محمد قطب رحمه الله یو سلفي عالم وو چي اوږد وخت ئې په سعودي عرب کي د سلفي عقیدې خدمت او دفاع ته وقف کړی وو. د هغه ټول آثار د سلفي عقیدې څرگندونه کوي او د سلف صالحینو د منهج پر بنسټ د دیني تربیې او د اسلام د دفاع پیغام وړاندي کوي. د هغه سلفیت یوازي د مدخلي او جامي فکر لرونکو په نظر مشکوک دئ؛ نو که څوک پرې اعتراض لري باید لومړی ئې کتابونه ولولي.

دوهم شخصیت د اسلام شـ.هید سید قطب رحمه الله دئ؛ که څه هم د مدخلي فکر پلویان هغه گمراه گڼي خو د سلفي علماوو نظر د هغه په اړه بېل دئ. د بېلگي په توگه عبدالعزیز بن باز ویلي چي سید قطب له سترو علماوو څخه وو او ډېري گټوري لیکنی ئې کړې دي.

– دوهم تور: دا چي شیخ حامد په هغو مسائلو کي تکفیر کوي چي تکفیر پکې لازم نه دئ.

– درېیم تور: دا چي جزئي مسایل ئې د اصولي مسایلو په ځای کي ایښي او د شرعي اصولو ترتیب ئې گډوډ کړی دئ. د مولانا له لوري دا دواړه تورونه یوازي تورونه دي او له حقیقت سره ئې اړیکه هماغه ده لکه د مدخلیت او جامیت چي له سلفیت سره کومه اړیکه ده؛ یعني یوازي دعوه ده؛ حقیقت ئې برعکس دئ.

سره له دې که ابو ابراهیم ندیم (هداه الله) د خپلو تورونو لپاره کوم علمي ثبوت وړاندي کړي نو هغه ته به وضاحت ورکړل سي؛ تر څو د سلفیت په اړه لا ښه پوه سي.

— سید عبدالسلام زیدي | لاندي د صدام آزاد ورور د ځینو پوسټونو او کمنټونو ژباړه هم شریکوم:

ژباړه: Ai اصلاح: من

•  مدخلیان وايي چي د سید قطب رحمه الله ډېر لوستل د دې لامل سوي چي حامد کمال الدین صاحب گمراه سي 😌؛ تاسي وگورئ چي دا په علمي لحاظ ډارنـه او په عمل کي بې‌ غیرته طبقه تر دې کچي د عدمِ تحفظ په نفسي کیفیت اخته ده؛ یقیناً به داسي وي چي د کوم منفي مقصد لپاره که کله دوی د همدوی په اصطلاح د کوم "منحرف" یا کوم "اخواني" کتاب لولي نو ښايي تر مطالعې وړاندي به قسمونه خوري چي له هغوی څخه به حق نه مني؛ بیا چي ئې کله داسي کوم کتاب ولوستی.نو له کوم لوی مدخلي سره به بیا تجدیدِ بیعت کوي؛ چي گواکي په عقیده کي ئې څه بدلون راغلی نه وي! (د استاد خزیمه ظاهري په وینا حامد کمال الدین صاحب ته باید د ابوالاعلی مودودي رحمه الله په څېر ستاینه او پېژندنه ورکړل سوې وای؛ ځکه هغه د اهلِ نظر لپاره ډېره لویه علمي سرمایه ده.)

یادونه: حامد کمال الدین یو معاصر اسلامي لیکوال او داعي دئ چي تر ډېره بریده د سلفي فکر په چوکاټ پوري تړلی؛ اما ډېر د پراخ او معتدل ذهنیت څښتن دئ؛ نوموړی پر دیني موضوعاتو، فکري بحثونو او د معاصر امت د ستونزو په اړه لیکني او ویناوي کوي. نوموړی هم د هر شخصیت په څېر مؤیدین او مخالفین لري.