وطن؛ د روح هنداره او د باورونو پټ سمندر
وطن د خاورې یو خاموش کتاب دی، چې هره ذره یې د تاریخ یوه کرښه ده او هره کرښه یې د انسان د ژوند یوه کیسه. دا هغه هنداره ده چې انسان پکې خپل مخ نه، بلکې خپل هویت ویني. کله چې د وطن نوم واخیستل شي، نو د زړه په ژورو کې یو پټ سیند بهېږي، داسې سیند چې له مینې، درد او هیلو څخه ډک وي.
وطندوستي د همدې سیند څپه ده؛ کله ارامه، کله توپاني. دا یوازې یو احساس نه دی، بلکې یو اور دی چې که د شعور په رڼا کې وسوځېږي، نو لاره روښانوي، او که په ناپوهۍ کې بل شي، نو هر څه سوځولی شي. ریښتینې وطندوستي هغه ده چې د ګل په څېر بوی ولري، نه د اغزو په څېر درد؛ هغه چې د یووالي رنګ خپور کړي، نه د بېلتون سیوری.
باورونه د وطن د اسمان ستوري دي. که دا ستوري روښانه وي، نو د ملت شپه به هم رڼا وي. خو که دا ستوري د تعصب په وريځو کې پټ شي، نو تیاره به خپره شي او انسان به خپله لاره ورکه کړي. یو ملت هغه وخت ژوندی وي چې باورونه یې د انسانیت په رڼا کې وځلېږي، نه د کرکې په تیارو کې.
سیاست د وطن د سیند د بهېدو لار ده. که دا لار سمه وي، نو سیند به باغونه خړوب کړي او ژوند به وغوړېږي. خو که دا لار کږه شي، نو سیلاب به راشي او هر څه به له منځه یوسي. سیاستوال کله د باغوان په څېر وي، چې د وطن ونه پالي، او کله د طوفان په څېر، چې ریښې یې راوباسي. نو ځکه، وطندوستي باید د خدمت په خاوره کې وکرل شي، نه د ګټو په شګو کې.
ټولنه د وطن د وجود زړه دی؛ هر ټکان یې د خلکو د ژوند نښه ده. که دا زړه د یووالي په وینه وچلېږي، نو ټول بدن به سالم وي. خو که پکې د بېلتون زهر ګډ شي، نو دا بدن به ورو ورو کمزوری شي. تنوع د دې زړه رنګونه دي؛ لکه ګلان چې بېلابېل وي خو یو باغ جوړوي. هغه وطن ښکلی دی چې هر رنګ ته پکې ځای وي.
وطن یو شعر دی چې هر انسان یې یو بیت دی. که دا بیتونه سره همغږي شي، نو یو ښکلی نظم به جوړ شي؛ خو که بېنظمه شي، نو مانا به له لاسه ورکړي. وطندوستي هغه موسیقي ده چې دا نظم ته اهنګ ورکوي، خو دا اهنګ هغه وخت خوږ وي چې د عقل، باور او عدالت له تارونو جوړ شوی وي.
