د نیمګړي لید کاروان: د افغانستان د رهبرۍ د توازن اړتیا

افغانستان د تاریخ په اوږدو کې د داسې کاروان په څېر پاتې شوی چې هر څو کاله وروسته یې سالار بدل شوی، خو منزل یې لا هم په ورېځو کې پټ دی. د دې خاورې کیسه یوازې د واک د بدلونونو نه ده، بلکې د لیدونو د نیمګړتیا کیسه ده—هلته چې رهبران راغلي، خو د لارې بشپړ نقشه یې له ځانه سره نه ده راوړې.

زموږ ټولنه د دوو ژورو سیندونو ترمنځ پرته ده: یو د دین، دود او روحانیت سیند، او بل د علم، عقل او معاصر فکر بهېدونکی جریان. که یو رهبر یوازې د یوه سیند اوبه وڅښي، نو د بل تند تږی پاتې کېږي. همدا نیمګړتیا ده چې د پرېکړو په تله کې عدم توازن رامنځته کوي—کله افراط ته لوېږي او کله تفریط ته.

هغه رهبر چې یوازې د مدرسې له محرابه راولاړ شي، کېدای شي د خلکو د عقیدې ژبه ښه درک کړي، خو که د زمانې له بدلونونو ناخبره وي، نو پرېکړې یې د تېرو زمانو په هنداره کې بند پاتې کېږي. برعکس، هغه چې یوازې د مکتب له کړکۍ نړۍ ویني، کېدای شي د پرمختګ خبرې وکړي، خو که د خلکو له ارزښتونو او باورونو بېل وي، نو د هغه خبرې د ولس په زړونو کې ځای نه نیسي. دواړه حالتونه لکه دوه نیمګړي وزرونه دي—چې کاروان پورته نه شي وړلای.

سیاسي ناکامي اکثره د همدې نابرابرۍ زیږنده وي. کله چې دین له عقل سره خبرې ونه کړي، تعصب د منطق ځای نیسي؛ او کله چې عصري پوهه له فرهنګي ریښو جلا شي، بې‌هویته تقلید راټوکېږي. افغانستان د داسې رهبرانو اړتیا لري چې د دواړو نړۍ ترمنځ پل شي—نه دیوال. هغه کسان چې هم د جومات سکون وپېژني او هم د پوهنتون شور، هم د تاریخ له تجربو زده کړه وکړي او هم د راتلونکي افق ته سترګې پرانیزي.

نننی افغانستان د قدرت د نندارې ډګر نه، بلکې د درملنې اړتیا لرونکی بدن دی. هره پرېکړه لکه درمل ده—که سمه نه وي، درد زیاتوي. رهبر باید د ملت د زړه درزا واوري، د عقل تله وساتي، او د دواړو ترمنځ داسې توازن رامنځته کړي چې نه ارزښتونه قرباني شي او نه پرمختګ وځنډېږي.

که دا توازن رامنځته نه شي، نو کاروان به بیا هم د شګو په طوفان کې سرګردانه وي، او هر نوی سالار به د زړو تېروتنو تکرار وکړي. خو که داسې لید وزېږي چې د ایمان ژورتیا او د پوهې پراخوالی سره یو ځای کړي، نو امکان لري چې دا کاروان بالاخره خپل منزل ته ورسېږي—هغه منزل چې کلونه یې یوازې تصور شوی، خو لا تر اوسه نه دی لمس شوی.