د منځګړیتوب تر سیوري لاندې: د ځواک ادعا او د باور بحران
په نړیوالو اړیکو کې د منځګړیتوب ادعا کول اسانه دي، خو د هغې دروند بار پر اوږو وړل د هر هېواد وس نه دی. کله چې د شخړو په تاوده ډګر کې د سولې خبرې راپورته شي، نو هر هغه لوری چې ځان د منځګړي په توګه وړاندې کوي، باید د دوو بنسټیزو معیارونو—توانمندي او اعتماد—په تله کې وازمویل شي. په همدې میزان کې د پاکستان رول، که هر څومره د جغرافیې او سیاست له مخې مهم ښکاري، خو د ژور تحلیل پر مهال له جدي پوښتنو سره مخ کېږي.
پاکستان په ظاهري توګه د داسې یوه هېواد انځور وړاندې کوي چې کولی شي د متحده ایالات او ایران تر منځ د اړیکو د نرمولو هڅه وکړي. خو دا انځور تر ډېره د واقعیت له سختو څپو سره ټکر خوري. د توانمندي له اړخه، پاکستان لا هم په نړیوال سیسټم کې د هغو قدرتونو په کتار کې نه راځي چې د لویو شخړو د حل تضمین وکړي. د هغه اقتصادي ستونزې، داخلي سیاسي بېثباتي، او پر بهرني سیاست د نورو قدرتونو اغېز، د دې هېواد د خپلواک منځګړیتوب ظرفیت محدودوي.
له بلې خوا، اعتماد هغه شتمني ده چې په کلونو جوړېږي، خو په یوې شېبې کې له منځه ځي. پاکستان، که څه هم له دواړو خواوو سره اړیکې لري، خو همدغه اړیکې کله ناکله د شک سرچینه ګرځي. ایران ښایي د پاکستان د ځینو سیمهییزو پالیسو په اړه اندېښنې ولري، او امریکا بیا د خپلو ستراتیژیکو تجربو پر بنسټ د بشپړ باور په ورکولو کې احتیاط کوي. په دې توګه، پاکستان د داسې یو منځګړي په څېر ښکاري چې د دواړو لورو تر منځ ولاړ دی، خو هېڅ یو لوری یې په بشپړ ډول خپل نه ګڼي.
د منځګړیتوب هنر یوازې په خبرو نه، بلکې په نفوذ، اعتبار او دوامداره ثبات ولاړ وي. هغه هېواد چې غواړي د شخړو تر منځ پل جوړ کړي، باید پخپله له داخلي درزونو خلاص وي او د نړیوالو باورونو یو ثابت مرکز وګرځي. پاکستان، تر اوسه، د دې مرحلې ته نه دی رسېدلی. د هغه هڅې که څه هم د پام وړ دي، خو لا هم د یو بشپړ اغېزمن منځګړي په کچه نه شي ارزول کېدای.
آخری خبره، د پاکستان رول تر ډېره د یو احتمالي تسهیلکوونکي په بڼه پاتې کېږي، نه د هغه ځواکمن منځګړي په توګه چې کولای شي د تاریخ مسیر بدل کړي. تر څو چې دا هېواد د توانمندي او اعتماد دواړه نیمګړتیاوې جبران نه کړي، د هغه منځګړیتوب به د امید او واقعیت تر منځ په یوه نازک او نامطمئن کرښه ولاړ وي.
