د وخت او تاریخ ترمنځ ولاړ فکر
د جلالالدین کریمي صاحب د لیکنې تحلیلي او ادبي څېړنه
د جلالالدین کریمي صاحب لیکنه یوازې یو عاطفي دریځ نه دی، بلکې د تاریخ، فکر او انساني قضاوت ترمنځ د تلپاتې ټکر یو ژور انځور وړاندې کوي. دا لیکنه د هغو خاموشو پوښتنو ځواب دی چې هر بافکره انسان یې د تاریخ له مطالعې وروسته له ځانه کوي: ولې خپل لویان ناوخته پېژنو؟ او ولې حقیقت اکثر د وخت له تېرېدو وروسته روښانه کېږي؟
۱. د متن مرکزي مفکوره
د لیکنې اصلي محور د نسلونو ترمنځ د قضاوت توپیر دی. لیکوال په ډېر مهارت دا واقعیت رابرسېره کوي چې د هر عصر خلک د خپلو فکري محدودیتونو، تعصباتو او سیاسي احساساتو له امله د خپلو لویانو پر ارزښت نه پوهېږي. خو راتلونکي نسلونه، چې د وخت له دوړو پاک تصویر ته ګوري، د هماغو شخصیتونو واقعي مقام درک کوي.
دا فکر په اسلامي تاریخ کې ژورې ریښې لري؛ له امامانو نیولې تر مجاهدینو او مفکرینو پورې، ډېری ستر شخصیتونه د خپل وخت قربانیان پاتې شوي دي.
۲. د تاریخ او احساس ترمنځ توازن
د کریمي صاحب لیکنه د تاریخ له تجربې الهام اخلي، خو په احساساتي شعار بدلېږي نه. هغه د «توهین، تهمت او تحقیر» یادونه کوي، خو دا یادونه د قربانۍ د مظلومانه کیسې په توګه نه، بلکې د تاریخ د یو تکراري قانون په توګه وړاندې کېږي.
دا ادبي توازن لیکنې ته وقار وربخښي او لوستونکی دې ته هڅوي چې موضوع د احساس پر ځای د عقل له زاویې وارزوي.
۳. د فکري میراث ارزښت
په لیکنه کې تر ټولو مهم ټکی د فکري میراث مسئله ده. لیکوال د شعار او احساس پر ځای پر لیکلي، مدون او ژور فکري اثر تمرکز کوي. د ۱۳۸ جلده تالیفاتو یادونه یوازې د کمیت بیان نه دی، بلکې د یوې منظمې فکري پروژې نښه ده.
دلته لیکوال دا پیغام ورکوي چې:
تاریخ هغه کسان ژوندي ساتي چې فکر پرېږدي، نه هغه چې یوازې واک او شور لري.
دا جمله که څه هم په مستقیم ډول نه ده لیکل شوې، خو د متن له روح څخه په ښکاره ډول لوستل کېږي.
۴. د قومي او مذهبي تعصب څخه فکري لوړوالی
د لیکنې یو له قوي اخلاقي اړخونو څخه دا دی چې لیکوال خپل قومي هویت (تاجک، کابلی) په صراحت یادوي، خو دا یادونه د تعصب لپاره نه، بلکې د تعصب د رد لپاره کاروي. دا کار لیکنې ته اخلاقي اعتبار ورکوي او دا ثابتوي چې فکري قضاوت باید د قوم، ژبې او مذهب له پولې پورته وشي.
دا دریځ په ننني افغان او اسلامي ټولنه کې ځانګړی ارزښت لري، چیرې چې ډېر قضاوتونه لا هم د هویت پر بنسټ کېږي، نه د فکر پر اساس.
۵. ادبي سبک او ژبه
د کریمي صاحب ژبه ساده، خو درنه ده؛ احساس لري، خو مبالغه نه لري؛ دریځ لري، خو سپکاوی نه لري. دا ځانګړتیاوې لیکنه له تبلیغاتي نثر څخه جلا کوي او د فکري ـ ادبي مقالې مقام ورکوي.
د «کاش موږ د هغه په زمانه کې وای» مفکوره یو ادبي تکرار دی چې لوستونکي ته د تاریخ د تل پاتې افسوس احساس وربښي.
۶. : تاریخ وروستی قاضي دی
د لیکنې نغښتی پیغام دا دی چې:
• خلک ژر قضاوت کوي،
• تاریخ ورو قضاوت کوي،
• خو تاریخ عادل وي.
کریمي صاحب لوستونکي دې ته وربولي چې د نن ورځې شور ته نه، بلکې د سبا د قضاوت ته وګوري. دا لیکنه په اصل کې د شخصیتونو دفاع نه ده، بلکې د فکر، اثر او دوام دفاع ده.
وروستۍ خبره
د جلالالدین کریمي صاحب دا لیکنه د وخت پر وړاندې ولاړ یو فکري دریځ دی. دا موږ ته یادونه کوي چې لویوالی د ژوند په تشویق کې نه، بلکې د مرګ وروسته په اغېز کې اندازه کېږي. همدا هغه معیار دی چې راتلونکي نسلونه به پرې زموږ نننۍ پرېکړې قضاوت کړي.
✋🏽
Jalalludin Karimi
👇🏿
قضاوت نسل های بعدی در مورد بزرگان شان چه خواهد بود ؟
طی مطالعاتم دریافتم که هر عالم و مسلمان مبارز در زمانش توسط عدهی از مردم مورد توهین و تهمت قرار گرفته است و بودند کسانی که به چشم سبک به آنها مینگریستند ، اما بعد از مرگ شان وقتی میراث آنها به نسل بعدی رسید آن نسل دانستند که چه گوهری در دنیا وجود داشت ولی حیف که ما در آن زمان نبودیم !!
با کمال احترام به همه رهبران قبلی که امروز بنابر قوم پرستی ، تعصب و کدورت های مذهبی پیروان قلیلی دارند منحیث یک تاجک و کابلی مینویسم و میگویم :
مکتب فکری که حکمتیار برای جوانان امت طی ۱۳۸ جلد کتاب تألیف شده اش میراث گذاشته است و در آن به اکثریت مشکلات فکری و سیاسی ، جه.ادی ... و چالش های رو به روی جوانان و یک مسلمان به بحث گرفته شده است برای نسل بعدی ثابت خواهد کرد که زمانی یک مرد مج.اهد و عالمی وجود داشت که تمام عمرش را صرف ج.هاد و خدمت علمی سپری کرد اما عدهی جاهل و از اسلام بیخبر به وی توهین و ناسزا میگفتند . آنچه که هیچ رهبر دیگری که امروز بنا به شعار های قومی و مذهبی سر میدهند برایشان باقی نگذاشته اند رهبرانی که نه تنها به فکر نسل بعدی مسلمانان نبودند بلکه در زمان خودشان بزرگترین چالش در مقابل مجاه.دین بودند .
