د مورني ژبې ارزښت او اهمیت

مورني ژبه یوازې د احساس او کلتور ژبه نه ده، بلکې یو سیاسي او ټولنیز ځواک هم دی. ژبه د واک، مشارکت، عدالت او ملي یووالي له مفاهیمو سره ژوره اړیکه لري. کله چې یوه ټولنه خپله مورني ژبه په رسمي، تعلیمي او اداري ډګرونو کې کاروي، نو په حقیقت کې د خپلو وګړو حقونه تضمینوي او د هغوی انساني کرامت ته درناوی کوي.

په سیاسي لحاظ، ژبه د ملي هویت او دولتدارۍ مهم رکن دی. هغه هېوادونه چې خپلې ملي ژبې ته رسمي حیثیت ورکوي، د ولس او دولت ترمنځ واټن کموي. د بېلګې په توګه، په افغانستان کې پښتو او دري دواړه رسمي ژبې دي. دا رسميت یوازې اداري موضوع نه ده، بلکې د سیاسي مشارکت، ملي توازن او ټولنیز عدالت څرګندونه کوي. که چیرې د یوې ټولنې ژبه له رسمي چوکاټه بهر پاتې شي، نو د هغې ژبې ویونکي ځانونه له سیاسي واک او تصمیم نیونې لرې احساسوي.

له ټولنیز پلوه، مورني ژبه د ټولنیز یووالي او مشارکت وسیله ده. ژبه د خلکو ترمنځ د باور فضا رامنځته کوي او ګډ ارزښتونه پیاوړي کوي. کله چې ماشومان په خپله ژبه زده کړه کوي، د ځان باور یې لوړېږي او په ټولنه کې د فعال ګډون توان پیدا کوي. برعکس، که یو ماشوم له خپلې ژبې څخه محروم شي، کېدای شي د هویت کړکېچ او ټولنیز بېلتون احساس وکړي.

ژبه همدارنګه د ټولنیز عدالت له مفکورې سره تړلې ده. که په یوه هېواد کې یوازې یوه ژبه د واک او اقتصاد وسیله وي او نورې ژبې له پامه وغورځول شي، نو دا حالت د نابرابرۍ لامل ګرځي. له همدې امله نړیوال بنسټونه لکه UNESCO د ژبني تنوع ملاتړ کوي او مورني ژبې د بشري حقونو یوه برخه ګڼي. د مورني ژبې نړیواله ورځ لمانځل هم د همدې پوهاوي د لوړولو هڅه ده.

سیاسي ثبات هم له ژبني عدالت سره تړاو لري. هغه هېوادونه چې ژبني تنوع ته درناوی کوي، د شخړو احتمال پکې کم وي. ژبه که د تعصب او انحصار وسیله شي، وېش رامنځته کوي؛ خو که د احترام او توازن بنسټ شي، ملي یووالی پیاوړی کوي.

مورني ژبه یوازې د کورنۍ او ادب موضوع نه ده، بلکې د سیاست، قانون، تعلیم او ټولنیز عدالت له بنسټونو سره تړلې ده. د ژبې ساتنه د هویت ساتنه ده، او د ژبني عدالت تأمین د سیاسي ثبات او ټولنیز پرمختګ ضمانت ګڼل کېږي. هغه ټولنه چې خپلې مورني ژبې ته درناوی کوي، په حقیقت کې د خپلو وګړو حقونو، یووالي او راتلونکي ته درناوی کوي.