د ځمکنۍ بشپړتیا او سیاسي مشروعیت ترمنځ اړیکه
د دولت تر ټولو اساسي مسئولیت د خاورې ساتنه او د خلکو د امنیت تأمین دی. هر نظام چې ځان حاکم بولي، باید وکولای شي هم د بهرني تجاوز پر وړاندې دفاعي وړتیا ولري او هم د کورني مشروعیت لپاره د ولس ملاتړ ترلاسه کړي. که دا دواړه بنسټونه کمزوري وي، نو د ځمکنۍ بشپړتیا تضمین یوازې په شعارونو نه شي عملي کېدای.
اوسنی حاکم نظام، یعنې طالبان، له دوو اساسي ننګونو سره مخ دی:
لومړی، د بهرني ګواښ پر وړاندې د دفاعي ظرفیت محدودیت. افغانستان منظم هوايي ځواک، پرمختللې تخنیکي وسایل او نړیوالې ستراتېژیکې اړیکې نه لري. په داسې حال کې چې ګاونډي هېوادونه، په ځانګړي ډول پاکستان، منظم پوځ، هوايي ځواک او پرمختللې استخباراتي شبکې لري، د توازن نشتوالی یو عملي واقعیت دی. یوازې سیاسي اعلامیې او لفظي غبرګونونه د سرحدي ستونزو حل نه شي کولای.
دوهم، د ولسي اجماع مسئله ده. په معاصر سیاست کې مشروعیت یوازې د زور له لارې نه تأمینېږي؛ بلکې د ټولنیز تړون، مشارکت، سیاسي تنوع منلو او د مختلفو اقشارو حضور ته اړتیا لري. که یو نظام ځان د ټول ملت استازی بولي، باید د مختلفو قومي، سیاسي او فکري جریانونو د ګډون زمینه برابره کړي. پراخه سیاسي اجماع نه یوازې داخلي ثبات پیاوړی کوي، بلکې د بهرني فشار پر وړاندې ملي یووالی هم تقویه کوي.
تاریخي تجربه ښيي چې هغه حکومتونه چې داخلي ملاتړ یې کمزوری وي، د بهرني فشار پر وړاندې ژر متزلزل کېږي. برعکس، کله چې ولس ځان د نظام شریک وبولي، نو حتی له کمزورو تخنیکي امکاناتو سره هم د ملي حاکمیت دفاع کولای شي. ملي مقاومت او دفاع یوازې پوځي مسئله نه ده؛ دا سیاسي او ټولنیزه ریښه لري.
د ځمکنۍ بشپړتیا تضمین درې اساسي شرطونه غواړي:
۱. مسلکي او منظم امنیتي بنسټونه.
۲. پراخه ولسي اجماع او سیاسي مشارکت.
۳. متوازن او هوښیار بهرنۍ ډیپلوماسي.
که له دې دریو څخه یو هم نشت وي، نظام به له دوامدارې بېثباتۍ سره مخ وي. نو اصلي پوښتنه دا نه ده چې یو نظام څه ادعا کوي، بلکې دا ده چې د دفاع، مشروعیت او ملي یووالي لپاره کوم عملي ګامونه اخلي.
