د ښکاره جګړې تر سیوري لاند سیاسي او ټولنیز انځور

ایران نن د داسې واقعیت سره مخ دی چې نور پټ نه دی. جګړه رامنځته شوې ده، او دا جګړه یوازې د وسلو ټکر نه، بلکې د سیاسي ارادې، ستراتیژیک محاسبې او ټولنیز زغم ازمېښت دی. هغه څه چې پخوا د بندیزونو، فشارونو او نیابتي تقابلونو په چوکاټ کې روان وو، اوس په ښکاره نظامي بڼه اوښتي دي. خو د دې بدلون معنا دا نه ده چې یوازې د جګړې وسیلې بدل شوې دي؛ بلکې د لوبې اصول هم بدل شوي دي.

په سیاسي لحاظ، دا جګړه د نفوذ د بیا تعریف هڅه ده. هغه ځواکونه چې نن په مستقیم یا غیرمستقیم ډول په دې تقابل کې ښکېل دي، هڅه کوي چې د سیمې راتلونکی د خپلو ګټو مطابق تنظیم کړي. دا یوازې د یوې شخړې مدیریت نه دی، بلکې د یوه نوي توازن رامنځته کول دي. په دې لړ کې، نظامي فشار د سیاسي هدف وسیله ده—هدف دا دی چې مقابل لوری یا محدود شي، یا بدلون ته اړ شي. خو سیاسي تجربه دا ښيي چې فشار تل د مطلوب بدلون ضمانت نه شي کېدای؛ کله ناکله دا برعکس د لا سخت دریځ او مقاومت سبب ګرځي.

له بلې خوا، دا وضعیت یو بل حقیقت هم بربنډوي: نړیوال سیاست د احساساتو پر بنسټ نه، بلکې د ګټو پر محور څرخي. هغه هېوادونه چې ځانونه د متحدینو په نوم معرفي کوي، په عمل کې خپل محاسبه شوي ګامونه اخلي. ملاتړ تر هغې حده وي چې د هغوی ستراتیژیکه ګټه خوندي شي، نه تر هغې چې بل لوری بشپړ وژغورل شي. په همدې اساس، هر هغه نظام چې خپله بقا د نورو په تصمیم پورې وتړي، په حقیقت کې خپل اختیار محدودوي.

خو د جګړې تر ټولو ژور اړخ په ټولنه کې راڅرګندېږي. جګړه اقتصاد کمزوری کوي، د خلکو ورځنی ژوند سختوي، او رواني فشارونه زیاتوي. په پیل کې، بهرنی ګواښ اکثره وخت د یووالي احساس پیدا کوي؛ خلک د ګډ خطر پر وړاندې سره نږدې کېږي. خو که جګړه اوږده شي او حل لاره ونه لري، همدا یووالی ورو ورو د ستړیا او بیا د شک او وېش په لور ځي. دا هغه حساس پړاو دی چې د هر نظام لپاره تر ټولو لوی ازمېښت ګرځي.

په همدې دلیل، د جګړې پایله یوازې په نظامي میدان کې نه ټاکل کېږي. اصلي پرېکړه په هغه اړیکه پورې تړلې ده چې د نظام، رهبرۍ او خلکو ترمنځ موجوده وي. که دا اړیکه قوي وي، نظام کولای شي د سختو شرایطو سره مقاومت وکړي او حتی خپل موقعیت وساتي. خو که دا اړیکه کمزورې شي، بهرنی فشار یوازې یو جرقه ګرځي، اصلي بدلون بیا له دننه راپیلېږي